Γιατί ο πόλεμος της Ουκρανίας είναι απάτη

JOHN MEARSHEIMER

συνέντευξη - https://www.youtube.com/watch?v=YfRYRqMkGUI

Παρουσίαση της συνέντευξης του John Mearsheimer 

από τον Δρ. Joseph Mercola

4 Ιουλίου 2022

https://articles.mercola.com/sites/articles/archive/2022/07/04/ukraine-war-scam.aspx?ui=9ca2cb2ed6b3d6bb20204abb0a118be42e84544e73da4353a8f7861514da7122&sd=20210804&cid_source=dnl&cid_medium=email&cid_content=art1ReadMore&cid=20220704&mid=DM1205091&rid=1538942027

Ο John Mearsheimer είναι διακεκριμένος Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο. Ένας από τους πιο οξυδερκείς μελετητές και διεθνώς αναγνωρισμένους γεωπολιτικούς αναλυτές. Το σημαντικότερο έργο του με τίτλο «Η τραγωδία της πολιτικής των μεγάλων δυνάμεων» (μτφ. Κωνσταντίνος Κολιόπουλος, Εκδ. Ποιότητα, Αθήνα 2011, 6η έκδοση) έχει καταστεί βιβλίο-αναφοράς από την πρώτη έκδοσή του (2006).

 

ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΑ 

  • Οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν ανεπισήμως αφανείς διαύλους για να εξασφαλίσουν κρίσιμες προμήθειες από τη Ρωσία, ενώ δημοσίως μιλούν ότι της επιβάλλουν σκληρές στις κυρώσεις,
  • Από τη μία πλευρά, η Δύση θέλει να φανεί σκληρή με τη Ρωσία επιβάλλοντας εμπορικά εμπάργκο, κυρώσεις και απαγορεύσεις επενδύσεων, ενώ από την άλλη εξαρτάται λίγο-πολύ από τη Ρωσία για βασικά προϊόντα όπως το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο, τα τρόφιμα και τα συστατικά λιπασμάτων. 
  • Ως αποτέλεσμα, οι ελλείψεις ενέργειας και τροφίμων και ο αυξανόμενος πληθωρισμός είναι πλέον μεγάλες σε όλο τον κόσμο, κάτι που θα μπορούσε να έχει καταστροφικές συνέπειες για τον μέσο άνθρωπο, χωρίς να κάνει τίποτα για να πιέσει τον Πούτιν να αποχωρήσει από την Ουκρανία.Στην πραγματικότητα, το ρωσικό ρούβλι είναι σήμερα το ισχυρότερο των τελευταίων επτά ετών. 
  • Η τάση των εταιρικών ομίλων να κάνουν πολιτικές δηλώσεις με κάθε ευκαιρία είναι επίσης μπούμερανγκ και επιδεινώνει την κατάσταση.Η απόφαση περίπου 1.000 εταιρειών να «αυτοακυρωθούν» και να εγκαταλείψουν τις δραστηριότητές τους στη Ρωσία έχει γίνει πλέον εμπόδιο στη διπλωματική επίλυση. 
  • Οι περισσότεροι πόλεμοι είναι ένα μέσο για έναν σκοπό, και αυτός ο σκοπός είναι τα εταιρικά κέρδη.Η σύγκρουση στην Ουκρανία ανήκει στην ίδια κατηγορία, καθώς το ΝΑΤΟ προειδοποιεί ότι θα πρέπει να περιμένουμε έναν μακρύ, παρατεταμένο πόλεμο και ότι πρέπει να συνεχίσουμε να προμηθεύουμε την Ουκρανία με όπλα

 ••••••••••••••••••••••••••

Το ότι η Δύση έχει κάνει σοβαρά στρατηγικά λάθη στην υποστήριξή της στην Ουκρανία γίνεται πλέον όλο και πιο εμφανές μέρα με τη μέρα. Σύμφωνα με πρόσφατες αναφορές των μέσων ενημέρωσης, οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν ανεπίσημα κανάλια για να εξασφαλίσουν κρίσιμες προμήθειες από τη Ρωσία, ενώ δημοσίως μιλούν για σκληρές κυρώσεις. Αυτή η κάπως ενοχλητική εξέλιξη αναφέρθηκε από το Bloomberg, στις 13 Ιουνίου 2022, το οποίο σημείωσε: 

«Η κυβέρνηση των ΗΠΑ ενθαρρύνει αθόρυβα τις γεωργικές και ναυτιλιακές εταιρείες να αγοράσουν και να μεταφέρουν περισσότερα ρωσικά λιπάσματα, σύμφωνα με παράγοντες που γνωρίζουν τις προσπάθειες αυτές, καθώς οι φόβοι των κυρώσεων έχουν οδηγήσει σε απότομη πτώση των προμηθειών, τροφοδοτώντας το αυξανόμενο παγκόσμιο κόστος τροφίμων. 

Η προσπάθεια αυτή είναι μέρος πολύπλοκων και δύσκολων διαπραγματεύσεων που βρίσκονται σε εξέλιξη με τη συμμετοχή των Ηνωμένων Εθνών προκειμένου να ενισχυθούν οι παραδόσεις λιπασμάτων, σιτηρών και άλλων αγροτικών προϊόντων από τη Ρωσία και την Ουκρανία, οι οποίες έχουν διαταραχθεί από την εισβολή του Προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν στον νότιο γείτονά του. 

Αμερικανοί και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι κατηγόρησαν το Κρεμλίνο ότι χρησιμοποιεί τα τρόφιμα ως όπλο, εμποδίζοντας την Ουκρανία να εξάγει. Η Ρωσία το αρνείται, παρόλο που έχει επιτεθεί σε βασικά λιμάνια, κατηγορώντας για τις διακοπές των μεταφορών τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους για την εισβολή. 

Η ΕΕ και οι ΗΠΑ έχουν δημιουργήσει εξαιρέσεις στους περιορισμούς των συναλλαγών τους με τη Ρωσία για να επιτρέψουν το εμπόριο λιπασμάτων, των οποίων η Μόσχα είναι βασικός παγκόσμιος προμηθευτής. 

Ωστόσο, πολλοί ναυλωτές, τράπεζες και ασφαλιστές είναι επιφυλακτικοί και κρατήθηκαν μακριά από το εμπόριο φοβούμενοι ότι θα μπορούσαν άθελά τους να παραβιάσουν τους κανόνες. Οι ρωσικές εξαγωγές λιπασμάτων μειώθηκαν κατά 24% φέτος. Αμερικανοί αξιωματούχοι, έκπληκτοι από την έκταση της επιφυλακτικότητας, βρίσκονται στη φαινομενικά παράδοξη θέση να αναζητούν τρόπους για να τους ενισχύσουν». ( Bloomberg, 13 Ιουνίου 2022 )

Δαγκώνοντας το χέρι που σε ταΐζει

 Όλα αυτά αρχίζουν να φαίνονται σαν ένας συνδυασμός του «δαγκώματος του χεριού που σε ταΐζει» και του «κόβω τη μύτη σου για να παραμορφωθεί το πρόσωπό σου». Από τη μία πλευρά, η Δύση θέλει να φανεί σκληρή με τη Ρωσία επιβάλλοντας εμπορικά εμπάργκο, κυρώσεις και απαγορεύσεις επενδύσεων (Treasury.gov -Κυρώσεις που σχετίζονται με την Ουκρανία/Ρωσία), αλλά από την άλλη εξαρτάται λίγο-πολύ από τη Ρωσία για βασικά αγαθά όπως το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο, τα τρόφιμα και τα συστατικά λιπασμάτων.

 Ως αποτέλεσμα, το ρωσικό ρούβλι είναι πλέον ισχυρότερο των τελευταίων 7 ετών. Είναι τόσο ισχυρό, που η κεντρική τράπεζα της Ρωσίας παίρνει πραγματικά μέτρα για να το αποδυναμώσει, καθώς φοβούνται ότι ένα υπερβολικά ισχυρό νόμισμα θα κάνει τις ρωσικές εξαγωγές λιγότερο ανταγωνιστικές. (CNBC 23 Ιουνίου 2022) Εν τω μεταξύ, το δολάριο των ΗΠΑ εξασθενεί μέρα με τη μέρα. Σύμφωνα με το Bloomberg:  

"Το Κρεμλίνο θέλει τώρα η κυβέρνηση Μπάιντεν να παρέχει διαβεβαιώσεις στους αγοραστές και τους αποστολείς ρωσικών λιπασμάτων και σιτηρών ότι δεν θα υπόκεινται σε κυρώσεις. 

Αυτό φαίνεται να αποτελεί προϋπόθεση για την απελευθέρωση και αποστολών ουκρανικών αγροτικών προϊόνSτων. Ο Ivan Timofeev, ειδικός σε κυρώσεις στο Συμβούλιο Διεθνών Υποθέσεων της Ρωσίας που ιδρύθηκε από το Κρεμλίνο. 

Για την Ρωσία, είναι σημαντικό οι αρχές των ΗΠΑ να στείλουν ένα σαφές μήνυμα ότι αυτές οι συμφωνίες επιτρέπονται, ότι είναι προς το συμφέρον της παγκόσμιας επισιτιστικής ασφάλειας και ότι δεν πρέπει να αρνηθούν να τις πραγματοποιήσουν. 

Εκτιμάται ότι 25 εκατομμύρια τόνοι σιτηρών, ηλιέλαιου και άλλων εμπορευμάτων έχουν κολλήσει στην Ουκρανία λόγω των φόβων για την ασφάλεια στα λιμάνια και τις ναυτιλιακές διαδρομές. Οι χώρες που έχουν να χάσουν τα περισσότερα από αυτό, επειδή είναι οι μεγαλύτεροι εισαγωγείς ουκρανικών σιτηρών, περιλαμβάνουν την Αίγυπτο, την Ινδονησία, το Μπαγκλαντές, το Πακιστάν και την Τουρκία. (Bloomberg, 13 Ιουνίου 2022)

Ποιος πλήττεται;

Το ερώτημα στο οποίο οι δυτικοί ηγέτες φαίνονται απρόθυμοι να απαντήσουν είναι «ποιος ωφελείται και ποιος ζημιώνεται;». Αυτή τη στιγμή, τα περισσότερα από αυτά που έχουν κάνει, βοήθησαν μόνο στην ενίσχυση της θέσης της Ρωσίας, ενώ θέτουν σε κίνδυνο τους δικούς τους πολίτες.

Οι ελλείψεις ενέργειας και τροφίμων και ο αυξανόμενος πληθωρισμός σε όλο τον κόσμο είναι πλέον τόσο μεγάλες, πράγμα που θα μπορούσε να έχει καταστροφικές συνέπειες για τον μέσο άνθρωπο, χωρίς να κάνει απολύτως τίποτα για να πιέσει τον Πούτιν να αποσυρθεί από την Ουκρανία. Βασικά, αυτοί που τιμωρούνται είναι μόνο οι Αμερικανοί και οι Ευρωπαίοι πολίτες, μέσω των υψηλότερων τιμών στα τρόφιμα και την ενέργεια, ενώ η Ρωσία αποκομίζει κυρίως οφέλη.

Σύμφωνα με το Radio Free Europe, «η Ρωσία έχει σχεδόν διπλασιάσει τα έσοδά της από τις πωλήσεις ενέργειας στην ΕΕ» από τότε που εισήλθε στην Ουκρανία, παρά το γεγονός ότι η ΕΕ μείωσε τις εισαγωγές πετρελαίου κατά 20% και άνθρακα κατά 40%.  (Radio Free Europe 28 Απριλίου 2022)

Το Radio Free Europe, αναφέρει ότι Έρευνα του Κέντρου Έρευνας για την Ενέργεια και τον Καθαρό Αέρα (CREA) που κυκλοφόρησε στις 28 Απριλίου 2022, έδειξε ότι «η Ρωσία, με την αύξηση των τιμών έχει υπεραντιστάθμίσει την απώλεια του όγκου πωλήσεων λόγω των κυρώσεων». Η Κίνα και η Ινδία έχουν επίσης αυξήσει τις εισαγωγές τους από τη Ρωσία.

 

Η επιβολή κυρώσεων των εταιρειών στον εαυτό τους ήταν μια κακή κίνηση

Βλ. το βίντεο της εκπομπής του Jimmy Dore: Οι ΗΠΑ προτρέπουν τις εταιρείες να συνεχίσουν να συνεργάζονται με τη Ρωσία (https://youtu.be/tY4kzxdQkWk) 

Η νέα τάση των εταιρικών ομίλων να κάνουν πολιτικές δηλώσεις με κάθε ευκαιρία είναι επίσης μπούμερανγκ και επιδεινώνει την κατάσταση. Όπως ανέφερε το Bloomberg, στις 14 Ιουνίου 2022:

 «Οι αξιωματούχοι αρχικά εντυπωσιάστηκαν από την προθυμία των εταιρειών από την BP Plc. έως τη McDonald's Corp. να «αυτο-κυρωθούν», μερικές φορές πουλώντας περιουσιακά στοιχεία σε τιμές ξεπουλήματος (από τα σημεία συμφόρησης της εφοδιαστικής αλυσίδας έως τις μη ασφαλιστικές εξαγωγές σιτηρών) λόγω των αποφάσεων των εταιρειών να αποχωρήσουν από τη Ρωσία, σύμφωνα με άτομα που γνωρίζουν τις εσωτερικές συζητήσεις... Έτσι, ενώ ο Ουκρανός πρόεδρος Volodymyr Zelenskiy προέτρεψε τις αμερικανικές επιχειρήσεις να σταματήσουν τις δραστηριότητές τους στη Ρωσία, λέγοντας σε κοινή συνεδρίαση του Κογκρέσου ότι η ρωσική αγορά ήταν «πλημμυρισμένη από το αίμα μας», η κυβέρνηση Μπάιντεν ενθαρρύνει το εμπόριο σε ορισμένους τομείς, μεταξύ άλλων στη γεωργία, την ιατρική και τις τηλεπικοινωνίες». (Bloomberg, 14 Ιουνίου 2022) 

Εδώ είναι το βασικό πρόβλημα: Η απόφαση περίπου 1.000 εταιρειών να επιβάλλουν κυρώσεις τον εαυτό τους (να «αυτο-κυρωθούν») και να εγκαταλείψουν τις δραστηριότητές τους στη Ρωσία, έχει καταστεί πλέον εμπόδιο στη διπλωματική επίλυση του προβλήματος.

Με τόσες πολλές ιδιωτικές εταιρείες που επιλέγουν να κάνουν πολιτικές δηλώσεις αντί απλώς να διευθύνουν την επιχειρηματική τους δραστηριότητα, οι διπλωματικές διαπραγματεύσεις δυσκολεύονται πλέον, επειδή αυτές οι εταιρείες έχουν εξαλείψει μεγάλο μέρος της μόχλευσης που θα μπορούσε να επιφέρει η υπόσχεση για άρση των κυρώσεων.

Οι κυρώσεις είναι ένα δημοφιλές εργαλείο επειδή αναθέτουν την κυβερνητική πολιτική στον ιδιωτικό τομέα. Μόλις οι αντιμαχόμενες πλευρές αποφασίσουν να συναντηθούν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, η υπόσχεση για εξάλειψη των κυρώσεων μπορεί να λειτουργήσει ως ισχυρό κίνητρο για τον τερματισμό της βίας. 

Οι εταιρείες έφυγαν από τη Ρωσία οικειοθελώς, και όχι επειδή οι κυβερνητικές κυρώσεις τους εμπόδισαν νομικά να δραστηριοποιούνται εκεί. Ως αποτέλεσμα, το «καρότο» της άρσης των κυρώσεων δεν έχει την ίδια διαπραγματευτική δύναμη. Όπως εξηγεί το Bloomberg: 

«Με την έναρξη διαπραγματεύσεων, είναι δύσκολο ακόμη και να προσφέρουμε την άρση των κυρώσεων ως πιθανό όφελος, επειδή μεγάλο μέρος της αποχώρησης των αμερικανικών επιχειρήσεων έχει προκληθεί από τις ίδιες. ... Μακροπρόθεσμα, οι ΗΠΑ ενδέχεται να υποβαθμίσουν την «ήπια ισχύ» τους στη Ρωσία εγκαταλείποντας την τοπική αγορά σε εμπορικά σήματα από άλλες χώρες — ή ακόμα και σε ρωσικές εταιρείες που εξαγοράζουν εταιρικά περιουσιακά στοιχεία με μικρό ή καθόλου κόστος. Η αποχώρηση αμερικανικών εταιρειών υψηλού προφίλ «κάνει ψυχολογικό κακό στη Ρωσία», είπε ο Smith. Αλλά «στο τέλος της διαδρομής, βρίσκεται η εξάλειψη των στοιχείων ως ‘ήπιας δύναμης’ των ΗΠΑ. Είναι αυτό που θέλουν οι Ηνωμένες Πολιτείες;». (Bloomberg, 14 Ιουνίου 2022) 

Ο ηθικισμός αποτυγχάνει 

Στην εκπομπή του, ο δημοσιογράφος Jimmy Dore επεκτείνεται σε αυτό, παραθέτοντας μερικά tweets του ανεξάρτητου δημοσιογράφου Glenn Greenwald.  Σε ένα tweet στις 14 Ιουνίου 2022, ο Greenwald σχολίασε την ιστορία του Bloomberg: 

«Το πρόβλημα από την αρχή ήταν ότι η αφήγηση του υποχρεωτικού ηθικισμού δεν βοήθησε να αποκρυπτογραφηθεί ποιες πολιτικές θα λειτουργούσαν και ποιες όχι. Η Ρωσία κακολογήθηκε ποικιλοτρόπως ως σκύλος». (https://www.youtube.com/watch?v=mkhy0Blfhj8&t=21s). 

Γιατί ο πόλεμος της Ουκρανίας είναι απάτη

 Στην ως άνω εκπομπή ο Jimmy Dore συζητά την εμφάνιση του δημοσιογράφου Wolfram Weimer στη γερμανική τηλεόραση, στην οποία έρχεται σε αντίθεση με την επίσημη αφήγηση για τη σύγκρουση στην Ουκρανία. 

(Βλ. «Καλεσμένος στη Γερμανική TV λέει την αλήθεια για τον Πόλεμο στην Ουκρανία». https://www.youtube.com/watch?v=mkhy0Blfhj8&t=21s). 

Ο Wolfram Weimer επισημαίνει ότι ενώ ο Γερμανός καγκελάριος χρησιμοποιεί το σλόγκαν «Η Ρωσία δεν πρέπει να κερδίσει αυτόν τον πόλεμο. Πρέπει να τον κερδίσει η Ουκρανία», είναι σαφές ότι η Ρωσία έχει ήδη κερδίσει τον πόλεμο και ότι η Ουκρανία δεν έχει καμία ευκαιρία. Λοιπόν, «πού οδηγεί αυτό, πολιτικά;» αναρωτιέται ο Weimer. Και απαντά: «Δεδομένου ότι δεν μπορούμε να κερδίσουμε αυτόν τον πόλεμο, πρέπει να τον τερματίσουμε όσο το δυνατόν γρηγορότερα». 

Είναι διδακτικό από μόνο του το γεγονός ότι οι δυτικοί υποστηρικτές της Ουκρανίας δεν έχουν ακόμη ενεργοποιηθεί για να βοηθήσουν την Ουκρανία να διαπραγματευτεί μια ειρηνευτική συμφωνία. Άραγε, τι θα μπορούσε να σημαίνει αυτό; Αρχικά, είναι μια δυσοίωνη ένδειξη ότι όλα έχουν να κάνουν με το γράσο των γραναζιών του πολέμου. 

Ξανά και ξανά, οι ΗΠΑ έχουν εισέλθει σε σκόπιμα μη-νικηφόρες συγκρούσεις που έχουν μόνο έναν πραγματικό σκοπό: Να διοχετεύσουν τα δολάρια των φορολογουμένων στο ιδιωτικό στρατιωτικό-βιομηχανικό σύμπλεγμα. για παράδειγμα, σχεδόν όλο το πακέτο της «βοήθειας στην Ουκρανίας» των 40 δισεκατομμυρίων δολαρίων, πήγε κατευθείαν στους κατασκευαστές όπλων. (Politico 19 Μαΐου 2022) 

Μπορεί να είναι δελεαστικό να πηδήξουμε στο στρατόπεδο «υποστήριξης της Ουκρανίας», αλλά θα ήταν πολύ πιο χρήσιμο να προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε πραγματικά τις βαθύτερες δυνάμεις που παίζουν. Τις περισσότερες φορές, ο πόλεμος έχει να κάνει με την ενίσχυση της βιομηχανίας όπλων με μετρητά. ( American Magazine 9 Μαρτίου 2022) 

Σε τελική ανάλυση, αυτό είναι συνήθως το θέμα των σκοπίμως μη-νικηφόρων μακροχρόνιων πολεμικών συγκρούσεων επί πολλές δεκαετίες τώρα. Και στην σύγκρουση στην Ουκρανία, φαίνεται ότι το ΝΑΤΟ ότι προσπαθεί να εκμεταλλευτεί την κατάσταση παρατείνοντάς την όσο το δυνατόν περισσότερο. Ας μην ξεχνάμε ότι οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ στην πραγματικότητα παρέκαμψαν ένα εμπάργκο όπλων κατά της Ρωσίας, προμηθεύοντάς την με όπλα μόλις το 2020. Σε αποκλειστική αναφορά, η The Telegraph ανέφερε: 

«Μια ανάλυση της ΕΕ που δημοσιοποιήθηκε στην The Telegraph, αποκάλυψε ότι η Γαλλία και η Γερμανία εξόπλισαν τη Ρωσία με στρατιωτικό υλικό 273 εκατομμυρίων ευρώ που τώρα πιθανότατα χρησιμοποιείται στην Ουκρανία, Έστειλαν εξοπλισμό, ο οποίος περιελάμβανε βόμβες, ρουκέτες, πυραύλους και όπλα, Η Μόσχα παρά το εμπάργκο σε όλη την ΕΕ στις αποστολές όπλων στη Ρωσία, που επιβλήθηκε μετά την προσάρτηση της Κριμαίας το 2014.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγκάστηκε αυτό το μήνα να κλείσει ένα κενό στον αποκλεισμό της, αφού διαπιστώθηκε ότι τουλάχιστον 10 κράτη μέλη εξήγαγαν υλικά αξίας σχεδόν 350 εκατομμύρια ευρώ στο καθεστώς του Βλαντιμίρ Πούτιν.

Περίπου το 78% αυτού του συνόλου το προμηθεύτηκαν από γερμανικές και γαλλικές εταιρείες… Παράλληλα με τις βόμβες, τους πυραύλους και τις τορπίλες, οι γαλλικές εταιρείες έστειλαν κάμερες θερμικής απεικόνισης για περισσότερα από 1.000 ρωσικά τανκς, καθώς και συστήματα πλοήγησης για μαχητικά αεροσκάφη και επιθετικά ελικόπτερα».  (The Telegraph, 22 Απριλίου 2022)

Εν τω μεταξύ, η Γερμανία και η Γαλλία ήταν απρόθυμες να παράσχουν στην Ουκρανία όπλα υψηλής ισχύος. Λοιπόν, πρόκειται πραγματικά για τη βοήθεια στον λαό της Ουκρανίας ή για τη διοχέτευση χρημάτων στο στρατιωτικό-βιομηχανικό σύμπλεγα; Πολλές χώρες έχουν στείλει στην Ουκρανία απαρχαιωμένο υλικό: παλιούς εκτοξευτήρες, και παλαιά άρματα μάχης της σοβιετικής εποχής. ( Washington Post, 26 Απριλίου 2022 ) 

Το συνονθύλευμα όπλων από διαφορετικές χώρες και εποχές δημιουργεί έναν εφιάλτη διοικητικής μέριμνας στην Ουκρανία, αλλά επιτρέπει στις χώρες να κάνουν σήμα αρετής, να κυματίζουν τη σημαία της αλληλεγγύης και να δικαιολογούν μια νέα αύξηση των στρατιωτικών δαπανών για την ανοικοδόμηση των δικών τους εξοπλισμών. Πετάξτε τα παλιά στην Ουκρανία και γεμίστε ξανά με τα πιο πρόσφατα και τα καλύτερα. Αρκετά η ρακέτα. 

Ο πόλεμος ως πηγή κέρδους θέτει σε κίνδυνο την επίλυση των συγκρούσεων 

Είναι καιρός ο κόσμος να αρχίσει να συνειδητοποιεί ότι οι περισσότεροι πόλεμοι έχουν πίσω τους ένα κίνητρο κέρδους. Όχι πάντα, αλλά πολύ συχνά. Όπως σημειώνεται στην Έκθεση του 2021 του Ινστιτούτου Watson και του Κέντρου Διεθνούς Πολιτικής με τίτλο: «Κέρδη του πολέμου: Εταιρείες ωφελούμενες από την αύξηση των δαπανών του Πενταγώνου μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001» 

«Η αντίδραση της κυβέρνησης των ΗΠΑ στις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, οδήγησε σε δραματικές αυξήσεις στη χρηματοδότηση και τα έσοδα του Πενταγώνου για εργολάβους όπλων. Ενώ το κόστος και οι συνέπειες των πολεμικών πολιτικών της Αμερικής του 21ου αιώνα έχουν τεκμηριωθεί καλά, το κρίσιμο ερώτημα “ποιος επωφελήθηκε από αυτή την προσέγγιση” έχει λάβει λιγότερη προσοχή.

Οι μεγάλες και οι μικρές εταιρείες ήταν, μακράν, οι μεγαλύτεροι ωφελούμενοι από την αύξηση των στρατιωτικών δαπανών μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Από την έναρξη του πολέμου στο Αφγανιστάν, οι δαπάνες του Πενταγώνου ανήλθαν συνολικά σε πάνω από 14 τρισεκατομμύρια δολάρια, το 50% των οποίων πήγαν σε εταιρείες αμυντικών υλικών. .

Ορισμένες από αυτές τις εταιρείες αποκόμισαν κέρδη που θεωρούνται ευρέως νόμιμα. Άλλες αποκόμισαν κέρδη που ήταν συνέπεια αμφισβητούμενων ή διεφθαρμένων επιχειρηματικών πρακτικών και ισοδυναμούν με σπατάλη, απάτη, κατάχρηση, αύξηση των τιμών ή κερδοσκοπία.

Η αυξανόμενη εξάρτηση του Πενταγώνου από ιδιώτες εργολάβους την περίοδο μετά την 11η Σεπτεμβρίου εγείρει πολλαπλά ερωτήματα λογοδοσίας, διαφάνειας και αποτελεσματικότητας. Αυτό είναι προβληματικό γιατί η ιδιωτικοποίηση βασικών λειτουργιών μπορεί να μειώσει τον έλεγχο του αμερικανικού στρατού στις δραστηριότητες που λαμβάνουν χώρα σε εμπόλεμες ζώνες ενώ αυξάνει τους κινδύνους σπατάλης, απάτης και κατάχρησης.

Επιπλέον, το ότι η διεξαγωγή πολέμου είναι πηγή κερδών μπορεί να έρχεται σε αντίθεση με τον στόχο να έχουν οι ΗΠΑ ηγετικό ρόλο στην επιδίωξη επίλυσης συγκρούσεων μέσω της διπλωματίας.

Γενικότερα, η μεγάλη επιρροή των εταιρειών-πολεμικών εργολάβων έχει οδηγήσει σε μια αυξανόμενη στρατιωτικοποίηση της αμερικανικής κοινωνίας. Αυτό εκδηλώνεται σε όλα τα επίπεδα, από τη λήψη της μερίδας του λέοντος του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού από το Πεντάγωνο —πάνω από το 50%— μέχρι την προμήθεια πλεονάζοντος στρατιωτικού εξοπλισμού σε κρατικές και τοπικές υπηρεσίες επιβολής του νόμου». (Ινστιτούτο Watson, Profits of War) 

Από τον πόλεμο κερδίζουν και οι τραπεζίτες ο, επίσης

Οι αμυντικοί εργολάβοι δεν είναι οι μόνοι που κερδίζουν χρήματα από τον πόλεμο. Γνωρίζατε, για παράδειγμα, ότι η Goldman Sachs, η επενδυτική τράπεζα με έδρα τη Νέα Υόρκη, επωφελείται από τον πόλεμο στην Ουκρανία πουλώντας ρωσικό χρέος; Τον Μάρτιο του 2022, το NBC News ανέφερε: 

«Καθώς ο δυτικός κόσμος προσπαθεί να υπερασπιστεί την Ουκρανία μπλοκάροντας τα ρωσικά κεφάλαια, η τράπεζα [Goldman Sachs] ενεργεί ως μεσίτης μεταξύ των πιστωτών της Μόσχας και των επενδυτών των ΗΠΑ, δίνοντας στους πελάτες της την ευκαιρία να επωφεληθούν από την ανάπηρη από τον πόλεμο οικονομία της Ρωσίας, και να αγοράζουν τώρα τους χρεωστικούς τίτλους της σε πολύ χαμηλές τιμές και να τους πωλούν αργότερα σε ψηλές τιμές, σύμφωνα με τέσσερις πηγές του χρηματοοικονομικού κόσμου που γνωρίζουν τη στρατηγική.

Ένας επενδυτής που απέρριψε την προσφορά ενός επενδυτή της Goldman να προσθέσει ρωσικό χρέος στο χαρτοφυλάκιο του hedge fund του –λόγω του πολέμου–

είπε ότι ο μεσίτης του πρότεινε ότι «θα μπορούσε απλώς να το καταχωρήσει στον προσωπικό σας λογαριασμό για να αποφύγει τον έλεγχο». Αυτό δεν παραβιάζει το καθεστώς των κυρώσεων των ΗΠΑ, αλλά είναι πολύ διαφορετικό από το δημόσιο πρόσωπο που βάζει η Goldman για τη σχέση της με τη Ρωσία…

Όταν Αμερικανοί αξιωματούχοι επέβαλαν κυρώσεις σε ρωσικές τράπεζες, κατέστη παράνομο για τις αμερικανικές εταιρείες να συναλλάσσονται απευθείας με μεγάλα ρωσικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Όμως, το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων του Υπουργείου Οικονομικών (OFAC), εξέδωσε ένα σημείωμα που επιβεβαίωνε τη νομιμότητα της διαπραγμάτευσης ρωσικών περιουσιακών στοιχείων σε «δευτερεύουσες αγορές» – εκείνες που δεν εμπλέκουν άμεσα τις ρωσικές τράπεζες. Γι' αυτό η Goldman μπορεί να λειτουργήσει ως μεσίτης...

Η προσπάθεια της Goldman να επωφεληθεί από τον πόλεμο υπογραμμίζει την πολυπλοκότητα που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση Μπάιντεν στην προσπάθεια να τιμωρήσει τη Ρωσία χωρίς να βλάψει τη Wall Street και τις οικονομίες των ΗΠΑ και των συμμάχων της. Και είναι μια έντονη υπενθύμιση ότι κανένα περιουσιακό στοιχείο δεν είναι πολύ τοξικό για να διαπραγμάτευση όταν υπάρχουν πρόθυμοι αγοραστές, πωλητές και μεσίτες».  (NBC News, 10 Μαρτίου 2022) 

Υπάρχουν περισσότερα στην ιστορία 

Σε αυτή την περίπτωση, η Ρωσία φαίνεται να είχε τουλάχιστον κάποια δικαιολογία για τις ενέργειές της. Σε άρθρο της στην The Guardian στις 14 Ιουνίου 2022, η Angela Giuffrida συνόψισε τα σχόλια του Πάπα Φραγκίσκου κατά τη διάρκεια μιας συνέντευξης στο ιησουιτικό περιοδικό La Civiltà Cattolica. (The Guardian, 14 Ιουνίου 2022) 

Ο Πάπας καταδίκασε την «αγριότητα και τη σκληρότητα των ρωσικών στρατευμάτων», αλλά πρόσθεσε ότι «η εισβολή του Πούτιν στην Ουκρανία «ίσως με κάποιο τρόπο είτε προκλήθηκε είτε δεν αποφεύχθηκε, και θα πρέπει να αντισταθούμε στον πειρασμό να σκεφτούμε τη σύγκρουση με όρους «καλού εναντίον κακό». 

Εξήγησε ότι είχε συναντήσει έναν ανώνυμο αρχηγό κράτους μερικούς μήνες νωρίτερα, ο οποίος του είπε «ανησυχούσε πολύ για το πώς κινούνταν το ΝΑΤΟ». Όταν ο Φραγκίσκος ρώτησε γιατί, ο αρχηγός του κράτους απάντησε: «Γαβγίζουν στις πύλες της Ρωσίας. Δεν καταλαβαίνουν ότι οι Ρώσοι έχουν αυτοκρατορική νοοτροπία και δεν μπορούν να αφήσουν καμία ξένη δύναμη να τους πλησιάσει». 

Πράγματι, λίγο πριν από την έναρξη της «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης» της Ρωσίας στην Ουκρανία, ο Πούτιν είχε ζητήσει από το ΝΑΤΟ να αποκλείσει το ενδεχόμενο να επιτρέψει στην Ουκρανία —η οποία μοιράζεται σύνορα με τη Ρωσία— να εισέλθει στη συμμαχία. Τον Ιούνιο του 2022, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ είπε στο BBC: 

«Προχωρήσαμε σε μια ειδική στρατιωτική επιχείρηση γιατί δεν είχαμε κανέναν άλλο τρόπο να εξηγήσουμε στη Δύση ότι το να σύρουν την Ουκρανία στο ΝΑΤΟ ήταν εγκληματική ενέργεια». (BBC, 19 Ιουνίου 2022) 

Η Ρωσία κατηγόρησε επίσης την Ουκρανία ότι διεξήγαγε επικίνδυνες έρευνες για βιοόπλα για λογαριασμό των ΗΠΑ. Εξέτασα τα αποδεικτικά στοιχεία γι' αυτό στο «Dr. Francis Boyle: Εμπειρογνώμονας των Bioweapons μιλάει για τα βιολογικά εργαστήρια των ΗΠΑ στην Ουκρανία». Επιπλέον, η Ρωσία ήταν και είναι επικριτική και δείχνει ότι έχει κουραστεί από τις επιθέσεις της Ουκρανίας σε αυτόχθονες Ρώσους στην (ρωσόφωνη) περιοχή του Ντονμπάς, μια σύγκρουση που συνεχίζεται από το 2014. Άρα, αυτή η ιστορία έχει περισσότερα από αυτά που μας λένε τα μέσα ενημέρωσης.

Ποιο είναι το πραγματικό κίνητρο της διατήρησης της σύγκρουσης αντί της επίλυσης;

Εάν η Ρωσία υποψιαζόταν ότι η Ουκρανία προετοιμάζονταν για να χρησιμοποιηθεί εναντίον της Ρωσίας, υπάρχει κάθε λόγος να υποπτευόμαστε ότι υπάρχει διπλωματική λύση. Γιατί να μην δώσουμε στη Ρωσία τις διαβεβαιώσεις που θέλει ότι η Ουκρανία δεν θα χρησιμοποιηθεί εναντίον της; Το γεγονός ότι οι Ουκρανοί υποστηρικτές στέλνουν όπλα και όχι διπλωμάτες εγείρει επομένως ερωτήματα σχετικά με τα κίνητρα.

Μόλις στις 19 Ιουνίου 2022, ο αρχηγός του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ προειδοποίησε ότι «ο πόλεμος στην Ουκρανία θα μπορούσε να διαρκέσει για χρόνια» και ότι οι δυτικές χώρες «πρέπει να προετοιμαστούν να συνεχίσουν να υποστηρίζουν την Ουκρανία — Ακόμα και αν το κόστος είναι υψηλό, όχι μόνο για στρατιωτική υποστήριξη, [αλλά ] επίσης λόγω της αύξησης των τιμών της ενέργειας και των τροφίμων». Την ίδια προειδοποίηση έκανε και ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Μπόρις Τζόνσον. (BBC, 19 Ιουνίου 2022)

 

Αναρωτηθείτε λοιπόν: Ενδιαφέρεται το ΝΑΤΟ να διαπραγματευτεί την ειρήνη και να σώσει ζωές τερματίζοντας τη βία; Ή μήπως απλώς εκμεταλλευόμαστε τη σύγκρουση για να διατηρήσουμε την πολεμική μηχανή και την πολεμική βιομηχανία, όσο το δυνατόν περισσότερο;

Η Ουκρανία είναι η τελευταία καταστροφή

των νεοσυντηρητικών (Neocon)

 JEFFREY SACHS

28 Ιουνίου 2022

https://www.commondreams.org/views/2022/06/28/ukraine-latest-neocon-disaster

 

Το κύριο μήνυμα των νεοσυντηρητικών είναι ότι οι ΗΠΑ πρέπει να κυριαρχήσουν με στρατιωτική ισχύ σε κάθε περιοχή του κόσμου και πρέπει να αντιμετωπίσουν τις ανερχόμενες περιφερειακές δυνάμεις που θα μπορούσαν κάποια μέρα να αμφισβητήσουν την παγκόσμια ή περιφερειακή κυριαρχία των ΗΠΑ, τη σημαντικότερη Ρωσία και Κίνα. 

Ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι η κορύφωση ενός 30ετούς εγχειρήματος του αμερικανικού νεοσυντηρητικού κινήματος. Η κυβέρνηση Μπάιντεν είναι γεμάτη με τους ίδιους νεοσυντηρητικούς που υποστήριξαν τους πολέμους επιλογής των ΗΠΑ στη Σερβία (1999), στο Αφγανιστάν (2001), στο Ιράκ (2003), στη Συρία (2011), στη Λιβύη (2011) και που έκαναν τόσα πολλά για να προκαλέσουν τη Ρωσία να εισβάλει στην Ουκρανία. Το ιστορικό των νεοσυντηρητικών είναι ένα ιστορικό καταστροφής, ωστόσο ο Μπάιντεν έχει στελεχώσει την ομάδα του με νεοσυντηρητικούς. Ως αποτέλεσμα, ο Μπάιντεν οδηγεί την Ουκρανία, τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση προς μια ακόμη γεωπολιτική καταστροφή. Εάν η Ευρώπη διαθέτει κάποια διορατικότητα, θα διαχωριστεί από αυτές τις καταστροφές της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ. 

Η προοπτική των νεοσυντηρητικών βασίζεται σε μια πρωταρχική λανθασμένη υπόθεση: ότι η στρατιωτική, οικονομική, τεχνολογική και οικονομική υπεροχή των ΗΠΑ τις επιτρέπει να υπαγορεύουν τους όρους τους σε όλες τις περιοχές του κόσμου.  

Το κίνημα των νεοσυντηρητικών (Neocon) εμφανίστηκε τη δεκαετία του 1970 γύρω από μια ομάδα δημόσιων διανοουμένων, αρκετοί από τους οποίους επηρεάστηκαν από τον πολιτικό επιστήμονα του Πανεπιστημίου του Σικάγο Leo Strauss και τον κλασικιστή του Πανεπιστημίου Yale, Donald Kagan. Οι ηγέτες των Neocon περιλάμβαναν τους: Norman Podhoretz, Irving Kristol, Paul Wolfowitz, Robert Kagan (γιος του Donald), Frederick Kagan (γιος του Donald), Victoria Nuland (σύζυγος του Robert Kagan), Elliott Cohen, Elliott Abrams και Kimberley Allen Kagan (σύζυγος του Frederick Kagan).  

Το κύριο μήνυμα των νεοσυντηρητικών είναι ότι οι ΗΠΑ πρέπει να κυριαρχήσουν με στρατιωτική ισχύ σε κάθε περιοχή του κόσμου και πρέπει να αντιμετωπίσουν τις ανερχόμενες περιφερειακές δυνάμεις που θα μπορούσαν κάποια μέρα να αμφισβητήσουν την παγκόσμια ή περιφερειακή κυριαρχία των ΗΠΑ, με σημαντικότερες την Ρωσία και την Κίνα.  

Για το σκοπό αυτό, αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις θα πρέπει να τοποθετηθούν εκ των προτέρων σε εκατοντάδες στρατιωτικές βάσεις σε όλο τον κόσμο και οι ΗΠΑ θα πρέπει να είναι έτοιμες να ηγηθούν των πολέμων της επιλογής τους, όπως απαιτείται. Τα Ηνωμένα Έθνη πρέπει να χρησιμοποιούνται από τις ΗΠΑ μόνο όταν είναι χρήσιμα για τους σκοπούς τους.  

Αυτή η προσέγγιση διατυπώθηκε πρώτα από τον Paul Wolfowitz στο προσχέδιο του Defense Policy Guidance (DPG) που γράφτηκε για το Υπουργείο Άμυνας το 2002. Το προσχέδιο ζητούσε την επέκταση του δικτύου ασφαλείας υπό την ηγεσία των ΗΠΑ στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη παρά τη ρητή υπόσχεση του Γερμανού Υπουργού Εξωτερικών Hans-Dietrich Genscher το 1990 ότι η γερμανική ενοποίηση δεν θα ακολουθηθεί από τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ προς τα ανατολικά. Ο Wolfowitz τάχθηκε επίσης υπέρ των αμερικανικών πολέμων της επιλογής των ΗΠΑ, υπερασπιζόμενος το δικαίωμα της Αμερικής να ενεργεί ανεξάρτητα, ακόμη και μόνη της, ως απάντηση σε κρίσεις που προκαλούν ανησυχία στις Ηνωμένες Πολιτείες. Σύμφωνα με τον στρατηγό Wesley Clark, ο Wolfowitz του είχε ήδη ξεκαθαρίσει τον Μάιο του 1991 ότι οι ΗΠΑ θα ηγούνταν των επιχειρήσεων αλλαγής καθεστώτος στο Ιράκ, τη Συρία και άλλους πρώην σοβιετικούς συμμάχους.  

Οι νεοσυντηρητικοί (neocon) υποστήριξαν τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ προς την Ουκρανία πριν ακόμη γίνει επίσημη πολιτική των ΗΠΑ υπό τον Τζορτζ Μπους τον νεότερο το 2008. Θεωρούσαν την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ ως κλειδί για την περιφερειακή και παγκόσμια κυριαρχία των ΗΠΑ. Ο Ρόμπερτ Κάγκαν εξήγησε την υπόθεση των νεοσυντηρητικών για τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ τον Απρίλιο του 2006: 

«Οι Ρώσοι και οι Κινέζοι δεν βλέπουν τίποτα φυσικό στις «έγχρωμες επαναστάσεις» σε χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Βλέπουν μόνο πραξικοπήματα που υποστηρίζονται από τη Δύση που έχουν σχεδιαστεί για να προωθήσουν τη δυτική επιρροή σε στρατηγικά ζωτικής σημασίας μέρη του κόσμου. Τόσο λάθος κάνουν; Μήπως η επιτυχής απελευθέρωση της Ουκρανίας, που προτρέπεται και υποστηρίζεται από τις δυτικές δημοκρατίες, δεν είναι παρά το προοίμιο για την ενσωμάτωση αυτής της χώρας στο ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση – με λίγα λόγια, η επέκταση της δυτικής φιλελεύθερης ηγεμονίας;» 

Ο Κάγκαν αναγνώρισε τις τρομερές συνέπειες της διεύρυνσης του ΝΑΤΟ. Επικαλείται έναν ειδικό που του είπε ότι «το Κρεμλίνο ετοιμάζεται για τη μάχη για την Ουκρανία με κάθε σοβαρότητα». Οι νεοσυντηρητικοί επιδίωκαν αυτή τη μάχη. Μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Ρωσία θα έπρεπε να είχαν αναζητήσει μια ουδέτερη Ουκρανία, ως συνετό ρυθμιστή και δικλείδα ασφαλείας. Αντίθετα, οι νεοσυντηρητικοί ήθελαν την «ηγεμονία» των ΗΠΑ, ενώ οι Ρώσοι ανέλαβαν τη μάχη εν μέρει αμυντικά και εν μέρει από τις δικές τους αυτοκρατορικές αξιώσεις, αποχρώσεις του πολέμου της Κριμαίας (1853-6), όταν η Βρετανία και η Γαλλία προσπάθησαν να αποδυναμώσουν τη Ρωσία στη Μαύρη Θάλασσα μετά τις ρωσικές πιέσεις στην Οθωμανική αυτοκρατορία.  

Ο Κάγκαν έγραψε το άρθρο ως ιδιώτης, ενώ η σύζυγός του Βικτόρια Νούλαντ ήταν πρέσβηρα των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ υπό τον Τζορτζ Μπους Τζούνιορ, βοηθός Υπουργός Εξωτερικών του Μπαράκ Ομπάμα για Ευρωπαϊκές και Ευρασιατικές Υποθέσεις το 2013-17, και συμμετείχε στην ανατροπή του φιλορώσου προέδρου της Ουκρανίας Βίκτορ Γιανουκόβιτς. Σήμερα είναι υφυπουργός του Μπάιντεν. Είναι το βαθύ κράτος που καθοδηγεί την πολιτική των ΗΠΑ στον πόλεμο στην Ουκρανία.  

Στη «μάχη για την Ουκρανία», οι νεοσυντηρητικοί ήταν έτοιμοι να προκαλέσουν στρατιωτική σύγκρουση με τη Ρωσία επεκτείνοντας το ΝΑΤΟ παρά τις έντονες αντιρρήσεις της Ρωσίας, επειδή πιστεύουν διακαώς ότι η Ρωσία θα ηττηθεί από τις οικονομικές κυρώσεις των ΗΠΑ και τα όπλα του ΝΑΤΟ.  

Η προοπτική των νεοσυντηρητικών βασίζεται σε μια πρωταρχική λανθασμένη υπόθεση: ότι η στρατιωτική, οικονομική, τεχνολογική και οικονομική υπεροχή των ΗΠΑ τις επιτρέπει να υπαγορεύουν τους όρους σε όλες τις περιοχές του κόσμου. Είναι μια θέση αξιοσημείωτης ύβρεως και αξιοσημείωτης περιφρόνησης των αποδεικτικών στοιχείων. Από τη δεκαετία του 1950, οι ΗΠΑ εμπόδισαν ή ηττήθηκαν σχεδόν σε όλες τις περιφερειακές συγκρούσεις στις οποίες συμμετείχαν. Ωστόσο, στη «μάχη για την Ουκρανία», οι νεοσυντηρητικοί ήταν έτοιμοι να προκαλέσουν μια στρατιωτική σύγκρουση με τη Ρωσία επεκτείνοντας το ΝΑΤΟ παρά τις έντονες αντιρρήσεις της Ρωσίας, επειδή πιστεύουν ότι η Ρωσία θα ηττηθεί από τις οικονομικές κυρώσεις των ΗΠΑ και τα όπλα του ΝΑΤΟ.  

Το Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW), μια δεξαμενή σκέψης των νεοσυντηρητικών υπό την ηγεσία της Κίμπερλι Άλεν Κάγκαν (και με την υποστήριξη ιδιωτικών «αμυντικών εργολάβων» που συνεργάζονται με το Πεντάγωνο, όπως η General Dynamics και η Raytheon), συνεχίζει να υπόσχεται μια ουκρανική νίκη. Όσον αφορά τις προόδους της Ρωσίας, το ISW έδωσε ένα χαρακτηριστικό σχόλιο: «Ανεξάρτητα από το ποια πλευρά κατέχει την πόλη [το Sievierodonetsk], η ρωσική επίθεση σε επιχειρησιακό και στρατηγικό επίπεδο πιθανότατα θα έχει κορυφωθεί, δίνοντας στην Ουκρανία την ευκαιρία να επανεκκινήσει το επιχειρησιακό της  επίπεδο αντεπιθέσεων για να απωθήσει τις ρωσικές δυνάμεις».  

Ωστόσο, τα επιτόπια γεγονότα υποδηλώνουν το αντίθετο. Οι οικονομικές κυρώσεις της Δύσης είχαν μικρό αρνητικό αντίκτυπο στη Ρωσία, ενώ ήταν  μεγάλη η επίδρασή τους στον υπόλοιπο κόσμο -στον οποίο γύρισε «μπούμερανγκ». Επιπλέον, η ικανότητα των ΗΠΑ να ανεφοδιάζουν την Ουκρανία με πυρομαχικά και όπλα παρεμποδίζεται σοβαρά από την περιορισμένη παραγωγική ικανότητα της Αμερικής και τις σπασμένες αλυσίδες εφοδιασμού. Η βιομηχανική ικανότητα της Ρωσίας, φυσικά, είναι ΄πολλαπλάσια εκείνης της Ουκρανίας. Το ΑΕΠ της Ρωσίας ήταν περίπου 10πλάσιο από αυτό της Ουκρανίας πριν από τον πόλεμο, και τώρα η Ουκρανία έχει χάσει μεγάλο μέρος της βιομηχανικής ικανότητάς της με τον πόλεμο. 

Το πιο πιθανό αποτέλεσμα της τρέχουσας σύγκρουσης είναι ότι η Ρωσία θα κατακτήσει ένα μεγάλο τμήμα της Ουκρανίας, αφήνοντας ίσως την Ουκρανία κλειστή ή σχεδόν κλειστή. Η απογοήτευση θα αυξηθεί στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ με τις στρατιωτικές απώλειες και τις στασιμοπληθωριστικές συνέπειες του πολέμου και των κυρώσεων. Τα αρνητικά αποτελέσματα θα μπορούσαν να είναι καταστροφικά, εάν ένας δεξιός δημαγωγός στις ΗΠΑ ανέβει στην εξουσία (ή στην περίπτωση του Τραμπ, επιστρέψει στην εξουσία) υποσχόμενος να αποκαταστήσει τη ξεθωριασμένη στρατιωτική δόξα της Αμερικής μέσω μιας επικίνδυνης κλιμάκωσης.  

Αντί να ρισκάρουμε αυτή την καταστροφή, η πραγματική λύση είναι να τερματιστούν οι νεοσυντηρητικές φαντασιώσεις των τελευταίων 30 ετών και να επιστρέψουν η Ουκρανία και η Ρωσία στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, με το ΝΑΤΟ να δεσμεύεται να τερματίσει τη δέσμευσή του για τη διεύρυνση προς Ανατολάς με την Ουκρανία και τη Γεωργία με αντάλλαγμα μια βιώσιμη ειρήνη που σέβεται και προστατεύει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας.

 

JEFFREY D. SACHS: είναι καθηγητής πανεπιστημίου και διευθυντής του Κέντρου Βιώσιμης Ανάπτυξης στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, όπου διηύθυνε το The Earth Institute από το 2002 έως το 2016. Είναι επίσης Πρόεδρος του Δικτύου Λύσεων Αειφόρου Ανάπτυξης του ΟΗΕ και επίτροπος της Επιτροπής Ευρυζωνικότητας του ΟΗΕ για την Ανάπτυξη. Υπήρξε σύμβουλος τριών Γενικών Γραμματέων των Ηνωμένων Εθνών και επί του παρόντος υπηρετεί ως Συνήγορος του SDG υπό τον Γενικό Γραμματέα Αντόνιο Γκουτέρες. Ο Sachs έχει γράψει τα εξής βιβλία: A New Foreign Policy: Beyond American Exceptionalism (2020),  Building the New American Economy: Smart, Fair, and Sustainable  (2017) και The Age of Sustainable Development  (2015) μαζί με τον Ban Ki-moon.

ΙΑΤΡΙΚΑ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΑ «ΛΑΘΗ»

ΚΑΝΟΝΑΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΕΞΑΙΡΕΣΗ 

Κλεάνθης Γρίβας

4 Μάϊου 2022

ΙΑΤΡΙΚΑ ΛΑΘΗ

Σκοτώνουν 225.000 ανθρώπους το χρόνο στις ΗΠΑ

Είναι η τρίτη αιτία θανάτου μετά τα καρδιακά και τους καρκίνους

 

ΙΑΤΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΑ ΛΑΘΗ

Μόνο 223 από 10.000 πιστοποιητικά θανάτου δεν περιείχαν λάθη.

Κάθε χρόνο καταγράφονται στη Γερμανία ως «φυσικοί»

πάνω από 10.000 θάνατοι που δεν οφείλονται σε φυσικά αίτια.

Μεταξύ αυτών και τουλάχιστον 1.200 θανατηφόρα εγκλήματα.

 

BIG PHARMA ΚΑΙ ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Είναι η κορυφαία αιτία θανάτου στις ΗΠΑ

και η μεγαλύτερη ομάδα εγκληματιών στον κόσμο

Το ιατρικό σύστημα σκοτώνει περισσότερους ανθρώπους από κάθε άλλη ασθένεια

 

Η διερεύνηση της πιο σκοτεινής πλευράς της ιατρικής βιομηχανίας κατά την τελευταία δεκαετία περίπου, δείχνει ότι στις ΗΠΑ, το ιατρικό σύστημα σκοτώνει κάθε χρόνο περισσότερους ανθρώπους από οποιαδήποτε ασθένεια, με βάση τα δεδομένα του του ίδιου του ιατρικού συστήματος. 

Αλλά, αυτό δεν θίγεται από τα κυρίαρχα εταιρικά Μέσα Εξαπάτησης (τα οποία χρηματοδοτούνται σε μεγάλο βαθμό από τη φαρμακευτική βιομηχανία) όπως δεν θίγεται και το γεγονός ότι η φαρμακευτική βιομηχανία διαπράττει διαρκώς κακουργηματικού χαρακτήρα ποινικά αδικήματα και απάτες. 

 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Μέρος Α: ΙΑΤΡΙΚΑ ΛΑΘΗ

  1. Μερικές σημαντικές μελέτες: Σκοτώνουν 225.000 ανθρώπους κάθε χρόνο στις ΗΠΑ και προκαλούν σοβαρές βλάβες σε 2 έως 4 εκατομμύρια Αμερικανούς
  2. Τα ιατρικά λάθη – του καθηγητή Ιωάννη Ιωαννίδη
  3. ΕΛΛΑΔΑ: 6.000 θάνατοι το χρόνο από ιατρικά λάθη (Γρηγόριος Λέων)
  4. Ιατρογενής Νοσηρότητα: Απειλή για την υγεία (Γιάννης Τούντας) 

Μέρος Β: ΙΑΤΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΑ ΛΑΘΗ

Γερμανία: Μόνο 226 βρέθηκαν σωστές από 10.000 ιατροδικαστικές εκθέσεις

Μέρος Γ: ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ

Τα Βοθροκάναλα μετέτρεψαν τη χώρα σε ένα απέραντο Κολοσσαίο

 

Μέρος Α: ΙΑΤΡΙΚΑ ΛΑΘΗ

 Τα ιατρικά λάθη σκοτώνουν 225.000 ανθρώπους κάθε χρόνο στις ΗΠΑ

Και προκαλούν βλάβες σε 2 έως 4 εκατομμύρια Αμερικανούς

 

  1. 1. Μερικές σημαντικές μελέτες 
  • 1998. Journal of American Medical Association (JAMA). Τίτλος: «Επίπτωση των παρενεργειών των φαρμάκων σε νοσοκομειακούς ασθενείς». Οι συγγραφείς, με επικεφαλής τον Τζέισον Λαζάρου, επισκόπησαν 39 προηγούμενες μελέτες για νοσηλευόμενους ασθενείς οι οποίοι πήραν φάρμακα στα νοσοκομεία ή εισήχθησαν σ’ αυτά επειδή υπέφεραν από τα φάρμακα που τους είχαν χορηγήσει γιατροί. Και διαπίστωσαν ότι:

«Κάθε χρόνο, στις ΗΠΑ, 76.000 έως 137.000 νοσηλευόμενοι ασθενείς πεθαίνουν ως άμεσο αποτέλεσμα των φαρμάκων και 2,2 εκατομμύρια νοσηλευόμενοι ασθενείς εμφανίζουν σοβαρές παρενέργειες στα φάρμακα. Η μελέτη μας για τις παρενέργειες στα φάρμακα (στην οποία δεν πάρθηκε υπόψη η χορήγηση λάθος φαρμάκων), είχε στόχο να δείξει ότι υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός παρενεργειών από φάρμακα (Adverse Drug Reaction – ADR ), ακόμη και όταν αυτά συνταγογραφούνται και χορηγούνται σωστά». 

Διευκρίνηση: Διερευνήθηκαν μόνο οι θάνατοι ανθρώπων που πέθαναν σε νοσοκομεία. Δεν πάρθηκαν υπόψη οι άνθρωποι που έπαιρναν φάρμακα και πέθαναν εξαιτίας τους, χωρίς να γίνουν δεκτοί σε νοσοκομεία». 

 

  • 2000. Journal of the American Medical Association (JAMA). Τίτλος: «Είναι η υγεία των ΗΠΑ πραγματικά η καλύτερη στον κόσμο;». Συγγραφέας, η Dr. Barbara Starfield, σεβαστή εμπειρογνώμονας της δημόσιας υγείας στη Σχολή Δημόσιας Υγείας Johns Hopkins. Η Dr. Starfield αναφέρει ότι:

«Το ιατρικό σύστημα των ΗΠΑ σκοτώνει 225.000 Αμερικανούς κάθε χρόνο: 106.000 ως αποτέλεσμα φαρμάκων εγκεκριμένων από την FDA και 119.000 ως αποτέλεσμα της κακής αντιμετώπισης και διαγνωστικών λαθών στα νοσοκομεία. Ο αριθμός αυτός σημαίνει 2,25 εκατομμύρια θανάτους  σε μια δεκαετία».

 

  • 2012. British Medical Journal (BMJ 2012: 344: e3989).Συγγραφέας, Jeanne Lenzer που αναφέρεται σε έκθεση του Ινστιτούτου Πρακτικών Ασφαλούς Φαρμάκου: 

«Το [Ινστιτούτο] υπολόγισε ότι το 2011 τα συνταγογραφούμενα φάρμακα συσχετίστηκαν με 2 έως 4 εκατομμύρια άτομα στις ΗΠΑ που υπέστησαν σοβαρές βλάβες και αναπηρίες συμπεριλαμβανομένων 128.000 θανάτων».

Στην έκθεση χαρακτηρίζονται οι ιατρογενείς βλάβες ως «ένας από τους πιο σημαντικούς κινδύνους για τον άνθρωπο που οφείλονται στην ανθρώπινη δραστηριότητα». Η έκθεση συντάχθηκε από εξωτερικούς ερευνητές που είχαν πρόσβαση στη βάση δεδομένων της FDA για τις «σοβαρές παρενέργειες [ιατρικών φαρμάκων]». 

Σημείωση: Φυσικά, η FDA γνωρίζει αυτά τα ευρήματα αλλά τα αποσιωπά συστηματικά. Κι αυτό, αφενός γιατί είναι η ίδια η FDA που αδειοδοτεί ως «ασφαλή και αποτελεσματικά», όλα τα ιατρικά φάρμακα που συνήθως προκαλούν βλάβες και θανάτους Αμερικανών, και αφετέρου γιατί ένα μεγάλο μέρος του προϋπολογισμού της καλύπτεται από τη Big Pharma, τα προϊόντα της οποίας έχει καθήκον να ελέγχει. Τουτέστιν η Big Pharma είναι ελεγχόμενος και ελεγκτής συγχρόνως.   

  • 2014. «Η επιδημία της ασθένειας και του θανάτου από συνταγογραφούμενα φάρμακα»Ο συγγραφέας Donald Light, διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Rowan, βραβεύθηκε το 2013 με το βραβείου διακεκριμένης σταδιοδρομίας της ASA [Αμερικανική Κοινωνιολογική Ένωση]. Είναι ιδρυτικό μέλος του Κέντρου Βιοηθικής στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβανίας. Το 2013, ήταν συνεργάτης στο Edmond Safra Center for Ethics στο Χάρβαρντ. Είναι επισκέπτης καθηγητής Lokey στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ. Σε μια υποσημείωση στο εν λόγω άρθρο, ο Donald Light γράφει: 

«Επιδημιολογικά, νόμιμα συνταγογραφούμενα, φάρμακα είναι η τέταρτη κύρια αιτία θανάτου, που συνδέεται με εγκεφαλικά επεισόδια σε περίπου 2.460 θανάτους κάθε εβδομάδα στις ΗΠΑ. Περίπου 330.000 ασθενείς πεθαίνουν κάθε χρόνο από συνταγογραφούμενα φάρμακα στις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Τα φάρμακα προκαλούν περίπου 6,6 εκατομμύρια νοσηλείες ετησίως (20 φορές περισσότερες νοσηλείες από τα τροχαία ατυχήματα), και περίπου 80 εκατομμύρια δευτερεύοντα ιατρικά προβλήματα ετησίως (όπως πόνους, δυσφορίες και δυσλειτουργίες που μειώνουν την παραγωγικότητα ή την ικανότητα φροντίδας για άλλους). Αν παίρνονταν υπόψη οι θάνατοι και οι παρενέργειες από τη χορήγηση υπερβολικών φαρμάκων και από σφάλματα στη χορήγηση και στη δοσολογία, αυτά τα στοιχεία θα αυξάνονταν σημαντικά». (Έκδοση ASA, «Υποσημειώσεις», Νοέμβριος 2014) 

 

  • 2016. British Medical Journal (BMJ). Η έγκυρη ιατρική επιθεώρηση, δημοσιεύει μια συνταρακτική έρευνα με τίτλο «Ιατρικό Σφάλμα: Τρίτη αιτία θανάτου στις Ηνωμένες Πολιτείες». Σύμφωνα την έρευνα, που έγινε από ερευνητές της Ιατρικής Σχολής Johns Hopkins των ΗΠΑ: 

«Οι θάνατοι που οφείλονται σε ιατρικά λάθη (λανθασμένη συνταγογράφηση, λανθασμένη διάγνωση, χειρουργικές αστοχίες, κλπ.) υπολογίζονται σε πάνω από 250.000 (!!) ετησίως μόνο στις ΗΠΑ. Αυτό σημαίνει ότι κατέχουν την τρίτη θέση μεταξύ των αιτιών θανάτου, μετά από τις καρδιοπάθειες και τους καρκίνους, που σκοτώνουν κάθε χρόνο από 600.000 ανθρώπους περίπου».  

[«Medical error - the third leading cause of death in the US», BMJ 2016; 353 doi: https://doi.org/10.1136/bmj.i2139 - Published 03 May 2016)

 

  1. ΙΑΤΡΙΚΑ ΛΑΘΗ – του καθηγητή Ιωάννη Ιωαννίδη

Ιωάννης Π.Α. Ιωαννίδης: Καθηγητής Παθολογίας, στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Tufts της Βοστώνη, ΗΠΑ. Διευθυντής στο Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

http://users.uoi.gr/hyepilab/assets/pdfs/hygieneI/medical_error.pdf 

1) Τα κύρια μηνύματα

  • Η κλινική ιατρική, όταν ασκείται με σωστή επιστημονική τεκμηρίωση (evidence) και μέγιστη αποτελεσματικότητα, μπορεί να προσφέρει συγκεκριμένα, εστιακά και συνήθως περιορισμένα οφέλη
  • Σε ρεαλιστικές συνθήκες, η αποδοτικότητα της ιατρικής πράξης είναι χαμηλότερη από το ιδεατό, και ίσως συχνά η ιατρική πράξη είναι περισσότερο επιβλαβής από ότι χρήσιμη.
  • Τα ιατρικά σφάλματα είναι πολύ συχνά.
  • Η απόκρυψη ή αποσιώπηση των ιατρικών σφαλμάτων δεν εξυπηρετεί κανένα. Τα ιατρικά σφάλματα πρέπει να συζητούνται εκτεταμένα ώστε να μπορούν να προληφθούν και να αντιμετωπιστούν στο μέλλον
  • Υπάρχουν απλές παρεμβάσεις που μπορούν να μειώσουν σημαντικά την επίπτωση ιατρικών σφαλμάτων 

2) Θάνατοι και βλάβες από ιατρικά σφάλματα

Institute of Medicine, 1999

  • ΗΠΑ: 44.000 – 98.000 θάνατοι το χρόνο και 1.000.000 σοβαρές βλάβες το χρόνο
  • Αυστραλία: 18.000 θάνατοι το χρόνο και πάνω από 50.000 άτομα με προκύπτουσα σοβαρή ανικανότητα το χρόνο

3) Παράγοντες κινδύνου για ιατρικά σφάλματα

  • Έλλειψη εμπειρίας από κλινικούς ιατρούς και εκπαιδευόμενους
  • Χρήση νέων επεμβάσεων και παρεμβάσεων
  • Πολύ μικρή ή πολύ μεγάλη ηλικία ασθενούς
  • Περίπλοκα περιστατικά με πολυσχιδή φροντίδα
  • Επείγοντα περιστατικά
  • Παρατεταμένη παραμονή στο νοσοκομείο
  • Τα ιατρικά λάθη μπορούν να συμβούν παντού, από όλους και σε όλους.

4) Σφάλματα σε νοσοκομεία οξέων περιστατικών - Harvard study

New England Journal of Medicine (NEJM) 1991;324:370-6

  • 51 νοσοκομεία της Νέας Υόρκη με 30.121 εισαγωγές
  • Βλάβες που παρατείνανε την εισαγωγή στο νοσοκομείο ή οδήγησαν σε παρατεταμένη ανικανότητα του ασθενούς προκύψανε σε 3.7% των εισαγωγών
  • 69% των βλαβών προκληθήκανε από ιατρικά σφάλματα.
  • Τα δεδομένα αυτά μάλλον υποεκτιμούν το μέγεθος του προβλήματος (δεν έχουν καταμετρηθεί τα «σφάλματα στο «παρά λίγο» («near-miss errors») όπου ο ασθενής γλύτωσε από καλή τύχη ή ισχυρή κράση. 

5) Σφάλματα σε νοσοκομεία οξέων περιστατικών - Australian study

Med J Aust 1995;163:458-71 (περιοδικό της Australian Medical Association)

  • 28 νοσοκομεία στην Αυστραλία με 14.179 εισαγωγές το 1995
  • Μείζονα ανεπιθύμητα συμβάματα κατεγράφησαν στο 16.6% των εισαγωγών, προέκυψε μόνιμη ανικανότητα στο 13.7% και θάνατος στο 4.9%.
  • Πάνω από το 50% των ανεπιθύμητων συμβαμάτων μπορούσαν να έχουν προληφθεί. 

6) Κλινικές (παρά τη κλίνη) παρατηρήσεις

  • Σε ένα πανεπιστημιακό νοσοκομείο στο Ισραήλ (MICU/SICU) οι κλινικοί ιατροί έκαναν 1.7 σοβαρά σφάλματα ανά ασθενή κάθε ημέρα.

Care Med 1995;23:294-300.

  • Σε χειρουργικές μονάδες ενός πανεπιστημιακού νοσοκομείου στο Chicago, οι παρατηρητές υποστήριξαν ότι το 45.8% των ασθενών είχε κάποιο ανεπιθύμητo συμβάν. Το 18% των ασθενών είχαν κάποιο σοβαρό ανεπιθύμητο συμβάν.

Lancet 1997;349:309-13 

7) Αναζήτηση από τους φακέλους ή επιθετική καταγραφή περιστατικών;

  • Οι ιατρικοί φάκελοι των ασθενών μπορεί να αποσιωπούν τα περισσότερα σφάλματα, ειδικά όσα έχουν σχέση με φάρμακα.
  • Η μελέτη Harvard study βρήκε ένα ποσοστό 0.7% για την επίπτωση σοβαρών σφαλμάτων στη χορήγηση φαρμάκων. Αλλά, με βάση την ανάλυση των ιατρικών φακέλων, μια σχολαστική καταγραφή περιστατικών ανέβασε αυτό το ποσοστό στο 7.3%.

(JAMA 1995;274:29-34 - Journal of American Medical Association) 

  • Υπολογίζεται ότι το κόστος των ανεπιθύμητων συμβαμάτων από φάρμακα ανέρχεται σε 4 εκατομμύρια δολάρια το χρόνο για ένα νοσοκομείο 500 κλινών. (JAMA 1997;277:307-11) 

8) Ιατρογενείς νόσοι σε ασθενείς που έρχονται στο νοσοκομείο από το σπίτι

  • Σε πολλές μελέτες, η ιατρογενής νόσος ευθύνεται για το 5 – 36% των εισαγωγών σε ιατρικές υπηρεσίες και για 1 από τις 8 εισαγωγές στις μονάδες εντατικής.

New England Journal of Medicine - NEJM 1981;304:638-42

Arch Intern Med 1986;146:1931-4

Arch Intern Med 1999;159:71-78 

9) Κόστος των προβλημάτων που προκύπτουν από φαρμακοθεραπείες

  • Υπολογίζεται πως προβλήματα που προκύπτουν από τη χρήση φαρμακοθεραπειών (όχι αναγκαστικά εσφαλμένη χρήση) προκαλούν κάθε χρόνο στις ΗΠΑ:

- 200.000 επιπρόσθετους θανάτους

- 116 εκατομμύρια επιπλέον επισκέψεις σε ιατρούς,

- 76 εκατομμύρια επιπρόσθετες συνταγογραφήσεις,

- 8 εκατομμύρια επιπρόσθετες εισαγωγές. και

- 76.6 δισεκατομμύρια δολάρια το χρόνο επιπρόσθετο κόστος

Am J Health Syst Phram 1997;54:554-8 

10) Ειδικευόμενοι γιατροί

  • Το 45% των ειδικευόμενων στην παθολογίας παραδέχτηκε ότι έχει κάνει τουλάχιστον ένα πολύ σοβαρό ιατρικό σφάλμα.
  • Στο 31% το σφάλμα οδήγησε στο θάνατο του ασθενούς.
  • Το πιο προβληματικό είναι το άλλο 55% που είναι σχεδόν βέβαιο ότι έκανε αντίστοιχα σφάλματα, αλλά δεν έχει καν το θάρρος να το παραδεχτεί.

JAMA 1991;265:2089-94

  • Περισσότερα σφάλματα γίνονται όταν νέοι ιατροί ξεκινούν να υπηρετούν σε μια καινούργια για αυτούς ιατρική υπηρεσία.

Eur J Pediatr 1998;157:769-774 

11) Άρνηση του αλάθητου και της επίδρασης της κόπωσης

  • Μια δημοσκόπηση 1.033 επαγγελματιών υγείας σε χειρουργεία και μονάδες εντατικής παρακολούθησης και 30.000 πιλότων αεροπλάνων, έδειξε ότι οι πιλότοι ήταν πολύ λιγότερο πιθανό να αρνηθούν το ότι η κόπωση επιδρά πάνω στην απόδοσή τους (26% των πιλότων έναντι 70% των χειρουργών).

British Medical Journal - BMJ 2000;320:745-9 

12) Προσεγγίσεις στα ανθρώπινα σφάλματα - Α

  • Ατομική προσέγγιση (person approach): τα σφάλματα αποκτούν ηθική χροιά και ευθύνη – υπάρχουν συγκεκριμένοι ένοχοι που πρέπει να κατηγορηθούν, και να τιμωρηθούν (ακόμα και δημόσια)
  • Κλασικό παράδειγμα: ο ανίκανος και ανασφαλής καθηγητής που κατά καιρούς μαζεύει τους γιατρούς στην κλινική του για να βρίσει τους άλλους για τα «απίστευτα» σφάλματα που κάνουν. 

13) Προσεγγίσεις στα ανθρώπινα σφάλματα - Β

  • Προσέγγιση του συστήματος (systems approach): τα σφάλματα προκύπτουν από αλληλένδετες, αλληλοκαλυπτόμενες ελλείψεις στους αμυντικούς μηχανισμούς του όλου συστήματος (Swiss cheese model). [Πρέπει] να δίνεται έμφαση στο να καταγράφονται και να δηλώνονται με παρρησία τα «παρά-λίγο» σφάλματα (near-miss situations) που μπορούν να αποκαλύψουν τα ευάλωτα σημεία του όλου συστήματος που μπορεί να οδηγήσουν σε νέα σφάλματα στο μέλλον.
  • Κλασικό παράδειγμα: η σοβαρή και νηφάλια ομαδική δουλειά για την αντικειμενική εκτίμηση και βελτίωση της συλλογικής προσπάθειας. 

14) Αποτυχία ή επιτυχία

  • Έμφαση και επιβράβευση στις επιτυχίες κατά των σφαλμάτων – και όχι κατακραυγή στις αποτυχίες.
  • Η κλινική ομάδα πρέπει να έχει υψηλό ηθικό και, παράλληλα, ανοιχτό, επιστημονικά αυτο-κριτικό πνεύμα
  • Παραδείγματα μπορούν να ληφθούν από οργανισμούς «υψηλής πιστότητας» (high reliability organizations), όπως πυρηνικά αεροπλανοφόρα, συστήματα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας, πυρηνικές εγκαταστάσεις. 

15) Motto

  • «Συλλογική προ-ενασχόληση με την πιθανότητα αποτυχίας»
  • «Η αξιοπιστία είναι ένα δυναμικό μη-συμβάν». 

16) Ασφάλεια

  • Η λήψη αποφάσεων στην κλινική φροντίδα απαιτεί καλή γνώση τόσο της αποτελεσματικότητας όσο και της ασφάλειας κάθε ιατρικής παρέμβασης
  • Η αποδοτικότητα πρέπει να ζυγίζεται κάθε φορά έναντι της πιθανότητας πρόκλησης βλάβης
  • Δυστυχώς υπάρχουν ισχυρές αποδείξεις ότι η ασφάλεια αγνοείται συνήθως στην ιατρική βιβλιογραφία, ακόμα και όταν πρόκειται για τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές

Contopoulos-Ioannidis and Ioannidis. Lancet 1998

Ioannidis and Lau. JAMA 2001 

17) Οι ΤΚΔ για παρεμβάσεις που μπορούν να περιορίσουν τα ιατρικά λάθη

  • Μέχρι σήμερα έχουν γίνει μόνο 13 Τυχαιοποιημένες Κλινικές Δοκιμές (ΤΚΔ)
  • Το μέγεθος δείγματος ανά μελέτη ποικίλλει από 107 έως 4.220 (μέγιστος αριθμός ευκαιριών για σφάλμα - opportunities for error) ν=10888)
  • Οι παρεμβάσεις εξετάζουν ως κλινικές εκβάσεις την λανθασμένη διάγνωση (π.χ. να μη διαγνώσει κάποιος ένα κάταγμα), την λανθασμένη αντιμετώπιση (π.χ. να μη διαγνώσει κάποιος οξεία σκωληκοειδίτιδα), και την λανθασμένη συνταγογράφηση ή την λανθασμένη χορήγηση φαρμάκων.

Ioannidis and Lau. Journal of General Internal Medicine (JGIM) 2001 

18) Συχνότητα ιατρικών σφαλμάτων - παρεμβάσεις για την καταπολέμησή τους

  • Με δύο εξαιρέσεις, όλες οι μελέτες έδειξαν ότι στην ομάδα ελέγχου το ποσοστό των εσφαλμένων ιατρικών πράξεων ήταν πολύ υψηλό (10-63% του συνόλου των ιατρικών πράξεων)
  • Οι περισσότερες τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές έδειξαν πως σχετικά απλές παρεμβάσεις μπορούν να πετύχουν θεαματική μείωση του ποσοστού σφαλμάτων

Ioannidis and Lau, Journal of General Internal Medicine (JGIM) 2001 

19) Τεκμηριωμένα αποτελεσματικές Παρεμβάσεις

  • Χρήση δομημένων πρωτοκόλλων και αλγορίθμων
  • Αυτόματες υπενθυμίσεις (reminders)
  • Εφαρμογή μορφών συστηματοποιημένης ομαδικής εργασίας
  • Προγράμματα που διασφαλίζουν την συνταγογράφηση και το έλεγχό της.
  • Προγράμματα χορήγησης φαρμάκων
  • Χρήση υπολογιστών στη δρομολόγηση των εντολών 

20) Κύρια μηνύματα

  • Η κλινική ιατρική, όταν ασκείται με σωστή επιστημονική τεκμηρίωση (evidence) και μέγιστη αποτελεσματικότητα, μπορεί να προσφέρει συγκεκριμένα, εστιακά και συνήθως περιορισμένα οφέλη
  • Σε πραγματικές συνθήκες, η απόδοση της ιατρικής πράξης είναι χαμηλότερη από το ιδεατό, και συχνά η ιατρική πράξη είναι περισσότερο επιβλαβής από ότι χρήσιμη
  • Τα ιατρικά σφάλματα είναι πολύ συχνά
  • Η απόκρυψη ή αποσιώπηση των ιατρικών σφαλμάτων δεν εξυπηρετεί κανένα. Τα ιατρικά σφάλματα πρέπει να συζητούνται εκτεταμένα ώστε να μπορούν να προληφθούν και να αντιμετωπιστούν στο μέλλον
  • Υπάρχουν απλές παρεμβάσεις που μπορούν να μειώσουν σημαντικά την επίπτωση ιατρικών σφαλμάτων

http://users.uoi.gr/hyepilab/assets/pdfs/hygieneI/medical_error.pdf

 

  1. 3. Ιατρικά λάθη στην ΕΛΛΑΔΑ

6.000 θάνατοι το χρόνο από ιατρικά λάθη 

Γρηγόριος Λέων, ιδιώτης ιατροδικαστής

18 Οκτωβρίου 2010 

https://www.mednutrition.gr/portal/ygeia/alles-pathiseis/4049-6-000-thanatoi-to-xrono-apo-iatrika-lathi

 

Ζητήματα ιατρικών σφαλμάτων απασχολούν όλο και πιο συχνά πλέον τους ίδιους τους ιατρούς, τα νοσοκομεία (δημόσια ή ιδιωτικά), τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, αλλά και την κοινή γνώμη. Έγκυρα έντυπα, όπως το British Medical Journal, εκτιμούν ότι τα ιατρικά λάθη στη M. Βρετανία σκοτώνουν 30.000 πολίτες κάθε χρόνο, ενώ την ίδια στιγμή στις ΗΠΑ τα σφάλματα των γιατρών αποτελούν την τρίτη αιτία θανάτου. Στην Ελλάδα, αν και δεν υπάρχουν επίσημα στατιστικά στοιχεία, κάποιες εκτιμήσεις μιλούν ακόμα και για 6.000 θανάτους ετησίως που οφείλονται σε πιθανά ιατρικά λάθη. 

Από το 2005, με την ψήφιση από το ελληνικό κοινοβούλιο του νέου «Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας» (3418/2005), έπαψε πλέον και επίσημα να ισχύει η πατερναλιστική θεώρηση της Ιατρικής. Αυτό σημαίνει ότι ο ιατρός δεν είναι πλέον ο άνθρωπος που αποφασίζει ό,τι θεωρεί ο ίδιος καλό για την υγεία του ασθενούς του. Αντίθετα, ο ιατρός σήμερα πρέπει να ενημερώνει πλήρως τον ασθενή του, σε όλα τα στάδια της ιατρικής πράξης αλλά και να πράττει οποιαδήποτε ιατρική παρέμβαση, μόνο κατόπιν της συναίνεσης του ίδιου του ασθενούς. 

Τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, οι υποθέσεις ιατρικών σφαλμάτων που φτάνουν στα ποινικά ή πολιτικά δικαστήρια αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο. Αύξουσα είναι και η παρουσίαση αντίστοιχων περιπτώσεων από τα ΜΜΕ. Σημαντικό είναι όμως να κατατεθούν δύο διαπιστώσεις: 

Πρώτον, υπάρχει πράγματι ένα σύστημα υγείας που δυσλειτουργεί και μερικοί ιατροί μπορεί να κάνουν λάθη, αλλά δεν μπορεί να διασύρεται όλος ο ιατρικός κόσμος για τυχόν αμέλειες ή λάθη μερικών και δεν μπορεί να διασύρεται οποιοσδήποτε ιατρός ως «χασάπης» ή «εγκληματίας», χωρίς να αποδειχθεί πρώτα η ευθύνη που του αποδίδεται. Ακόμα όμως και όταν αποδίδεται ευθύνη σε έναν ιατρό για μία συγκεκριμένη πράξη, δεν είναι δυνατόν αυτή να γενικεύεται και τελικά να οδηγεί τον ιατρό στην επαγγελματική απαξίωση ή και στην καταστροφή. 

Δεύτερον, είναι αλήθεια ότι το πραγματικό θύμα ενός ιατρικού λάθους πρέπει να αποζημιώνεται, όχι μόνο για μία πιθανή αποκατάσταση της ιατρογενούς βλάβης, αλλά και για τις συνέπειες που αυτή έχει στην επαγγελματική και προσωπική ζωή τόσο του ιδίου του θύματος, όσο και της οικογένειάς του. Σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να γίνει για δεύτερη φορά θύμα πιθανών συγκαλύψεων, σηκώνοντας μόνο του το βάρος της όποιας αποκατάστασης. 

Είναι βέβαιο ότι και στο ζήτημα των ιατρικών λαθών η ελληνική κοινωνία θα προσαρμοστεί στα δυτικά πρότυπα. Συνεπώς, οι μηνύσεις και οι αγωγές έναντι ιατρών θα πληθύνουν. Είναι χρέος όλων των εμπλεκομένων φορέων σε κάθε περίπτωση να ακολουθούν μία εκλογικευμένη διαδικασία αναζήτησης της αλήθειας, έτσι ώστε ο θύτης να χρεώνεται τη συγκεκριμένη πράξη και το θύμα να αποζημιώνεται την πραγματική του ζημία. Εάν αντίθετα οδηγηθούμε σε μία λογική πολεμικής αντιπαράθεσης, οι παράπλευρες απώλειες θα είναι περισσότερες από τα πρόσκαιρα οφέλη. 

ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΛΕΩΝ: Ιδιώτης ιατροδικαστής. Υπήρξε υποψήφιος δημοτικός σύμβουλος του Δήμου Αθηναίων (με τον συνδυασμό «Αθήνα ψηλά» του Κώστα Μπακογιάννη ) και, σύμφωνα με δημοσιεύματα του Τύπου, επιδιώκει θέση στο ψηφοδέλτιο της ΝΔ. 

  1. 4. Ιατρογενής Νοσηρότητά: Απειλή για την Υγεία 

Τούντας Γιάννης, καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής Παν/μίου Αθηνών

4 Μαρτίου 2008 

https://www.iatronet.gr/ygeia/pathologia/article/4204/iatrogenis-nosirotita-apeili-gia-tin-ygeia.html

 

H αποτίμηση των πραγματικών διαστάσεων της συμβολής της ιατρικής στην ανθρώπινη υγεία, περιλαμβάνει εκτός από τη θετική της συνεισφορά και τις αρνητικές της επιπτώσεις ή παρενέργειες. Από την εποχή του Ιπποκράτη είχαν επισημανθεί οι βλάβες που μπορεί να προκαλέσει η αλόγιστη ιατρική πρακτική. 

Το «ωφελείν, μη βλάπτειν» υπήρξε και παραμένει μια από τις πιο σημαντικές ιπποκράτειες παρακαταθήκες. Το Ρωμαϊκό Δίκαιο, μάλιστα, προέβλεπε σειρά ποινών για τους υπεύθυνους (Damnum injuria datum per medicum). 

[…] Σήμερα είναι πλέον γνωστό ότι καμιά θεραπευτική παρέμβαση, χειρουργική ή φαρμακευτική, καθώς και η συντριπτική πλειοψηφία των διαγνωστικών / εργαστηριακών εξετάσεων, δεν είναι άμοιρη κινδύνων. 

[…] Η ιατρογενής νοσηρότητα μπορεί να οφείλεται άλλοτε σε ιατρική αμέλεια ή ανικανότητα, και άλλοτε σε γνωστές ή άγνωστες παρενέργειες. Άλλωστε, μελέτη το 1992 στη Μ. Βρετανία, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι μόνο το 15% των ιατρικών αποφάσεων στηρίζεται σε επιστημονικά τεκμηριωμένα στοιχεία για την αποτελεσματικότητά τους. 

[…] Σύμφωνα με τον ριζοσπάστη Αμερικανό διανοητή Ιβάν Ίλιτς, η ιατρογένεση της αρρώστιας οφείλεται στην υπερβιομηχάνιση και αποτελεί, μετά την κακή διατροφή, τον κύριο κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία. Ο Ίλιτς ταξινομεί την ιατρογένεση σε τρεις κατηγορίες.

Στην κλινική ιατρογένεση, η οποία αφορά τις αρνητικές παρενέργειες των ιατρικών πράξεων (λάθη, τοξικότητα φαρμάκων, κ.ά.), στην κοινωνική ιατρογένεση, η οποία οφείλεται στη συμβολή της ιατρικής στη διαιώνιση της βιομηχανικής κοινωνίας, που είναι η κύρια υπεύθυνη για τη γέννηση της αρρώστιας, και στην πολιτισμική ιατρογένεση, η οποία αλλοτριώνει το άτομο, καθιστώντας το παθητικό αποδέκτη ιατρικών θεσφάτων.

Η πολιτισμική ιατρογένεση αναιρεί την αυτονομία του ατόμου και τη δυνατότητα αυτοπροσδιορισμού του και ιατρικοποιεί βασικά ανθρώπινα βιώματα, όπως είναι η γέννηση, ο πόνος, ο θάνατος. Ο μόνος δε τρόπος για να προφυλαχτεί ο σύγχρονος άνθρωπος από την απειλή αυτή είναι με το να απομακρυνθεί από το θεσμικό ιατρικό περιβάλλον, δημιουργώντας έναν φυσικό και κοινωνικό χώρο που θα επιτρέπει την ανάπτυξη της αυτόνομης και υπεύθυνης ανθρώπινης προσωπικότητας. 

Αν και η προβληματική αυτή έχει κατηγορηθεί ως ακραία και ουτοπική, γεγονός είναι ότι οι ιατρογενείς κίνδυνοι αποτελούν σημαντική απειλή για την υγεία. 

Οι ιατρογενείς κίνδυνοι μπορεί να αφορούν τους αρρώστους, τους γιατρούς και τους άλλους επαγγελματίες υγείας, καθώς και τον γενικό πληθυσμό. Οι κίνδυνοι για τους αρρώστους περιλαμβάνουν τις χειρουργικές επιπλοκές, τις ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις, τα λάθη και τις παρενέργειες των διαγνωστικών εξετάσεων, τη φαρμακευτική τοξικότητα. 

[…] Πρόσφατες έρευνες στη Μ. Βρετανία έδειξαν ότι 30.000 ασθενείς πεθαίνουν κάθε χρόνο από ιατρικά λάθη και άλλοι 20.000 από νοσοκομειακές λοιμώξεις.

[...] Οι περισσότερες εγχειρήσεις απαιτούν τη χρήση αναισθησίας, η οποία ορισμένες φορές είναι πιο επικίνδυνη από την ίδια την εγχείρηση. 

[…] Σε ό,τι αφορά τις ίδιες τις χειρουργικές επεμβάσεις, έρευνα του Αμερικανικού Κογκρέσου αποκάλυψε ότι στις ΗΠΑ το 1974 έγιναν 2.400.000 άσκοπες εγχειρήσεις που προκάλεσαν το θάνατο 4.900 ατόμων, ενώ το 1985 στη Μεγάλη Βρετανία διαπιστώθηκε ότι ο κίνδυνος θανάτου κατά τη διάρκεια χειρουργικών επεμβάσεων ήταν περίπου 1,6% (1:60). 

[…] Σε μια εμπιστευτική έρευνα που έγινε στη Μ. Βρετανία για τους θανάτους που συμβαίνουν πριν περάσει ένας μήνας από την εγχείρηση, διαπιστώθηκε ότι το 22% των μετεγχειρητικών θανάτων θα μπορούσε να αποφευχθεί. Στους μετεγχειρητικούς κινδύνους, και γενικότερα στους ενδονοσοκομειακούς κινδύνους, περιλαμβάνονται και οι νοσοκομειακές λοιμώξεις. Οι νοσοκομειακές λοιμώξεις αποτελούν σημαντική αιτία νοσηρότητας και θνησιμότητας. 

Στις ΗΠΑ, στις αρχές της δεκαετίας του 1990, περισσότερα από 2 εκατ. άτομα υπήρξαν θύματα ενδονοσοκομειακών λοιμώξεων, με αποτέλεσμα να απαιτηθούν 6 εκατομμύρια επιπλέον μέρες νοσηλείας. Έχει υπολογιστεί για τη χώρα αυτή ότι το 5,7% των νοσηλευομένων αναπτύσσει ενδονοσοκομειακή λοίμωξη και ότι το 1% των ασθενών αυτών πεθαίνει εξαιτίας της λοίμωξης. Το ποσοστό αυτό είναι μεγαλύτερο σε χώρες όπως η Ελλάδα, όπου οι συνθήκες νοσοκομειακής υγιεινής είναι πιο υποβαθμισμένες. 

Ο κίνδυνος, βέβαια, εξαρτάται από το είδος των λοιμώξεων που επικρατεί σε κάθε νοσοκομείο, καθώς και από τις ιατρικές πράξεις που θα πραγματοποιηθούν. Όμως, σε κάθε περίπτωση ο νοσηλευόμενος ασθενής διατρέχει κίνδυνο, επειδή η ίδια η νόσηση τον καθιστά πιο ευάλωτο, επειδή πολλοί ασθενείς βρίσκονται σε ανοσοκαταστολή, και επειδή πολλά ενδονοσοκομειακά μικρόβια έχουν αναπτύξει μεγαλύτερη αντοχή στα αντιβιοτικά. 

Στη δεκαετία του 1990 είχε εκτιμηθεί ότι το 1/5 των ασθενών που νοσηλεύτηκαν σε νοσοκομείο των ΗΠΑ υπέστη ιατρογενή βλάβη. Τα μισά επεισόδια αφορούσαν φαρμακευτικές παρενέργειες, ενώ το 10% επιπλοκές διαγνωστικών εξετάσεων. 

Οι διαγνωστικές εξετάσεις, εκτός από κινδύνους, παρουσιάζουν συχνά και διαγνωστικά λάθη, που μπορεί να έχουν σοβαρές επιπτώσεις. 

Σε πανεπιστημιακό νοσοκομείο της Αγγλίας μεταθανάτιες βιοψίες σε περιπτώσεις όπου είχε διαγνωστεί ως αιτία θανάτου η καρδιακή ανεπάρκεια διαπίστωσαν ότι η διάγνωση ήταν λάθος σε πάνω από το 50% των περιπτώσεων. [!!!] 

Σε άλλη μελέτη, το 25% των βιοχημικών εξετάσεων των ασθενών παρουσίαζε διαφορές ανάμεσα σε δύο διαφορετικά εργαστήρια, ενώ σε 83 περιπτώσεις όπου υπήρχε κλινική και εργασιακή ένδειξη για εγχείρηση κοιλίας, οι 22 αποδείχθηκαν, άσκοπες με βάση τα παθολογοανατομικά ευρήματα. 

Όλες σχεδόν οι διαγνωστικές εξετάσεις παρουσιάζουν ένα ποσοστό ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων (λαθεμένη παθολογική ένδειξη) και ένα ποσοστό ψευδώς αρνητικών αποτελεσμάτων (λαθεμένη φυσιολογική ένδειξη). Στην πρώτη περίπτωση, ελλοχεύει ο κίνδυνος θεραπευτικής παρέμβασης σε υγιές άτομο. Στη δεύτερη περίπτωση, ο κίνδυνος είναι συχνά μεγαλύτερος, γιατί δεν αναγνωρίζεται η ύπαρξη προβλήματος. Οι δύο αυτές περιπτώσεις συχνά επιβάλλουν την επανάληψη των εξετάσεων ή τον εμπλουτισμό τους, γεγονός που αυξάνει όχι μόνο τα έξοδα, αλλά και τους ιατρογενείς κινδύνους. 

[…] Ακόμα και στις κλινικές της κορυφαίας ιατρικής σχολής του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, πρόσφατη έρευνα διαπίστωσε ότι ιατρογενείς παρενέργειες παρατηρούνται στο 3,7% των νοσοκομειακών εισαγωγών και ότι το 27,6% των παρενεργειών αυτών οφείλονταν σε ιατρική αμέλεια.

Αν και το 70,5% των περιπτώσεων αφορούσε διαταραχές που η διάρκειά τους δεν ξεπερνούσε τους έξι μήνες, το 2,6% ευθύνονταν για μόνιμες βλάβες και το 13,6% προκάλεσε το θάνατο των νοσηλευομένων. Από την ίδια έρευνα εκτιμήθηκε ότι στα υπόλοιπα νοσοκομεία της περιοχής τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν σαφώς μεγαλύτερα.

 

Μέρος Β: ΙΑΤΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΑ «ΛΑΘΗ» 

  • Ιατροδικαστικά λάθη και επιπόλαιες νεκροψίες στη Γερμανία.
  • Στη χώρα υπάρχουν μόλις 200 επαρκώς καταρτισμένοι ιατροδικαστές και γιατροί
  • Από 10.000 πιστοποιητικά θανάτου μόνο τα 223 δεν περιείχαν λάθη
  • Κάθε χρόνο πάνω από 10.000 θάνατοι που δεν οφείλονται σε φυσικά αίτια καταγράφονται ως οφειλομενοι σε φυσικές αιτίες.
  • Μεταξύ αυτών και τουλάχιστον 1.200 θανατηφόρα εγκλήματα.

 

Prof. Dr. med. Marcel Verhoff,

University Hospital Frankfurt · Legal Medicine

Deutsche Welle Griechische Redaktion

DW – 7 Δεκ. 2017

https://p.dw.com/p/2owMa 

https://www.dw.com/el/%CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%80%CF%8C%CE%BB%CE%B1%CE%B9%CE%B5%CF%82-%CE%BD%CE%B5%CE%BA%CF%81%CE%BF%CF%88%CE%AF%CE%B5%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%B7-%CE%B3%CE%B5%CF%81%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CE%AF%CE%B1/a-41693424

Το Ινστιτούτο Ιατροδικαστικής του Πανεπιστημίου του Ρόστοκ (Institute of Forensic Medicine, Rostock University) επανεξέτασε 10.000 πιστοποιητικά θανάτου από την πόλη και την ευρύτερη περιοχή που συντάχθηκαν τα τελευταία τρία χρόνια. Όπως διαπιστώθηκε ότι μόνο 223 από τα 10.000 πιστοποιητικά θανάτου δεν περιείχαν λάθη. (!!!) Στα πιστοποιητικά που εξετάστηκαν εντοπίστηκαν πάνω από 3.000 σοβαρά λάθη και περισσότερα από 35.000 λάθη δευτερεύουσας σημασίας. 

Ερευνα του Ιατροδικαστικού Ινστιτούτου του Μίνστερ στη δεκαετία του 1990 είχε εκτιμήσει ότι κάθε χρόνο δεν καταγράφονται πάνω από 10.000 θάνατοι οι οποίοι δεν έχουν επέλθει από φυσικά αίτια, μεταξύ αυτών τουλάχιστον 1.200 θανατηφόρα εγκλήματα. 

Ιατροδικαστές κάνουν λόγο για φευγαλέα εξέταση των σορών, λάθη και παραλείψεις στα πιστοποιητικά θανάτου. Όπως λένε, πιθανά εγκλήματα και ιατρικά λάθη μένουν έτσι στο σκοτάδι. 

Φωτό: Ο καθηγητής ιατροδικαστικής Marcel Verhoff, επισημαίνει πλήθος λαθών και παραλείψεων στις νεκροψίες στη Γερμανία. 

Ο καθηγητής ιατροδικαστής Marcel Verhoff, διευθυντής του Ινστιτούτου Ιατροδικαστικής του Πανεπιστημίου Γκαίτε της Φρανκφούρτης έμεινε έκπληκτος όταν –αφαιρώντας το έμπλαστρο από το στήθος ενός νεκρού– διαπίστωσε την ύπαρξη ενός τραύματος από αιχμηρό αντικείμενο. Στο πιστοποιητικό θανάτου είχε σημειωθεί ότι «ο θάνατος προήλθε από φυσικά αίτια». Ο Marcel Verhoff, παραδέχεται βεβαίως ότι η συγκεκριμένη περίπτωση ήταν «ιδιαίτερα ακραία». Ωστόσο η λανθασμένη συμπλήρωση των πιστοποιητικών θανάτου και οι επιφανειακές νεκροψίες είναι μάλλον κανόνας παρά εξαίρεση στη Γερμανία. 

Από το Ινστιτούτο Ιατροδικαστικής του Πανεπιστημίου του Ρόστοκ (Institute of Forensic Medicine, Rostock University) επανεξετάστηκαν 10.000 πιστοποιητικά θανάτου από την πόλη και την ευρύτερη περιοχή που συντάχθηκαν τα τελευταία τρία χρόνια, και διαπιστώθηκε ότι μόνο 223 απ’ αυτά δεν περιείχαν λάθη. (!!!) 

Στα πιστοποιητικά που εξετάστηκαν εντοπίστηκαν πάνω από 3.000 σοβαρά λάθη και περισσότερα από 35.000 λάθη δευτερεύουσας σημασίας. Σε 44 περιπτώσεις πιστοποιήθηκε λανθασμένα θάνατος από φυσικά αίτια. «Στο ξεκίνημα της έρευνας, δεν περιμέναμε στο τέτοιας έκτασης λάθη», ομολόγησε ο ιατροδικαστής Φραντ Τσακ κατά την παρουσίαση των συμπερασμάτων τον προηγούμενο Σεπτέμβριο. 

Το γεγονός ότι οι νεκροψίες στη Γερμανία είναι ελλιπείς δεν είναι ιδιαίτερα καινούργια διαπίστωση. Ήδη τη δεκαετία του 1990 έρευνα του Ιατροδικαστικού Ινστιτούτου του Μίνστερ είχε εκτιμήσει ότι κάθε χρόνο δεν καταγράφονται πάνω από 10.000 θάνατοι που δεν οφείλονται σε φυσικά αίτια, μεταξύ αυτών τουλάχιστον 1.200 θανατηφόρα εγκλήματα. Ο Σύνδεσμος Γερμανών Εγκληματολόγων της γερμανικής αστυνομίας ζητά εδώ και χρόνια τη θέσπιση νεκροψίας από εξειδικευμένους γιατρούς. Μέχρι σήμερα έχουν γίνει ελάχιστα. 

Η Κάτω Σαξονία θέσπισε αυστηρότερες διατάξεις σε ό,τι αφορά την ταφή των σορών με αφορμή την σκανδαλώδη υπόθεση του πρώην νοσηλευτή Νιλς Χέγκελ, που προκάλεσε τον θάνατο 106 ασθενών (όπως έχει διαπιστωθεί μέχρι σήμερα) σε μονάδα εντατικής θεραπείας όπου εργαζόταν μεταξύ 2003 και 2005. Αρχικά, καταδικάστηκε σε ισόβια για τον θάνατο 5 ασθενών (από δικαστήριο της Κάτω Σαξονίας στις 26 Φεβρουαρίου 2015). Ωστόσο έπειτα από τοξικολογικές εξετάσεις που διενεργήθηκαν αργότερα, διαπιστώθηκε η πραγματική διάσταση της εγκληματικής του δράσης. Από τον προηγούμενο Αύγουστο στη Βρέμη κάθε νεκρός εξετάζεται πλέον από εξειδικευμένους σε νεκροψίες γιατρούς. 

Στα μεγάλα γερμανικά κρατίδια, όπως αυτό της Έσης, «δεν εφαρμόζεται ένα μοντέλο αντίστοιχο του μικρού κρατιδίου της Βρέμης», εκτιμά ο καθηγητής ιατροδικαστικής Marcel Verhoff, εξηγώντας ότι σε όλη τη Γερμανία υπάρχουν μόλις 200 επαρκώς καταρτισμένοι ιατροδικαστές και γιατροί, και εκτιμά ότι δεν υπάρχουν αρκετοί ενδιαφερόμενοι να εξειδικευθούν στον συγκεκριμένο τομέα και ως εκ τούτου και στο μέλλον οι νεκροψίες θα πρέπει να διενεργούνται από όλους τους γιατρούς. 

Οι επιλογές στα γερμανικά πιστοποιητικά θανάτου είναι τρεις: «φυσικός θάνατος», «μη-φυσικός θάνατος» και «θάνατος από αδιευκρίνιστα αίτια». Αν ένας γιατρός δηλώσει θάνατο από μη-φυσικά ή αδιευκρίνιστα αίτια, τότε αναγκαστικά πρέπει να ενημερώσει την αστυνομία. Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Marcel Verhoff, η διεύθυνση ενός θεραπευτηρίου δεν χαίρεται όταν κάποιος γιατρός συνηθίζει να ειδοποιεί την αστυνομία στις περιπτώσεις που δεν μπορεί να διαπιστώσει μια σαφή αιτία θανάτου. 

Πάντως οι δυνατότητες της νεκροψίας είναι περιορισμένες. Η εξέταση της σορού γίνεται εξωτερικά. «Όμως μπορεί κανείς να διαπιστώσει πολλά πράγματα αν κοιτάξει με προσοχή. Περισσότερα συμπεράσματα μπορούν να βγουν με τη βοήθεια της νεκροτομής, κατά την οποία γίνεται διάνοιξη του νεκρού σώματος», εκτιμά ο Marcel Verhoff. 

Ο καθηγητής Marcel Verhoff, τάσσεται υπέρ των υποχρεωτικών και επαναλαμβανόμενων εκπαιδευτικών προγραμμάτων για όλους του γιατρούς που διενεργούν νεκροψίες, ενώ θεωρεί ότι θα πρέπει να γίνονται περισσότερες νεκροτομές βάσει μιας λίστας με «αυστηρότατα κριτήρια». 

https://p.dw.com/p/2owMa

 

Μέρος Γ: ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ

Τα Βοθροκάναλα μετέτρεψαν τη χώρα σε ένα απέραντο Κολοσσαίο 

Έχοντας ασκήσει την ιατρική επί 43 συνεχή χρόνια (ως ιδιώτης γιατρός, που σημαίνει ότι δεν επιβάρυνα καθόλου τον Έλληνα φορολογούμενο), έχω την εμπειρία ενός πλήθους «σημείων και τεράτων» που δικαιώνουν την λαϊκή θυμοσοφία σύμφωνα με την οποία «τα λάθη του ιατρικού και του νοσηλευτικού προσωπικού είθισται να καλύπτονται από το χώμα». 

Σε σχέση με την υπόθεση της Πάτρας, αποτιμώντας μόνο κάποια εμφανή συμπεριφορικά χαρακτηριστικά της μητέρας, θα διακινδύνευα να την χαρακτηρίσω ως «συνοικιακή ομορφιά» με όσα (αρνητικά, συνήθως) συνεπάγεται αυτός ο χαρακτηρισμός από άποψη κουλτούρας, καλλιέργειας, γνώσης και συμπεριφοράς αλλά ΔΕΝ ΕΧΩ ΠΕΙΣΘΕΙ ΑΚΟΜΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΟΧΗ ΤΗΣ στο θάνατο της μικρής Τζωρτζίνας και, κατ’ επέκταση, και των δύο άλλων παιδιών. 

Όταν κανείς είναι αντιμέτωπος με το Αδιανόητο, πρέπει να είναι πολλαπλά επιφυλακτικός. Και η αφαίρεση της ζωής παιδιών από τη μητέρα τους, είναι πράξη που αντιμετωπίζεται ως αδιανόητη. Συνεπώς, δεν μπορεί να καταδικάζεται κάποιος για ένα αδιανόητο έγκλημα με φληναφήματα του τύπου «ράβδος στη γωνία, άρα βρέχει» τα οποία προβάλλονται ως «αποδείξεις». Μεταξύ αυτών: 

- Απλοϊκές «αναλύσεις παιδικών ζωγραφιών», που είναι καταδικασμένες να παραμένουν εσαεί αναπόδεικτες υποκειμενικές υποθέσεις.

- Αφελείς «αναφορές» λαλίστατων γειτόνων, φίλων, γνωστών, κ.α.  

- Δημοσιογραφικά «λαβράκια» που ανακαλύπτονται από σαΐνια-δημοσιογράφους  οι οποίοι είναι εμφανώς παντελώς άσχετα με το αντικείμενο.

- Απόστρατοι αστυνομικοί που εκφράζονται ως «Πυθίες» (εν όψει εκλογών).

- Παντός είδους «ειδικοί» που αποφαίνονται με μια ανατριχιαστική βεβαιότητα με βάση μια επιδερμική επαφή (μέσω της τηλεόρασης) με τα παιδιά-θύματα και τους γονείς τους

- Και πολλοί άλλοι, που συμμετέχουν στο κυνήγι του θησαυρού των «αποδείξεων», καθένας για τους δικούς του λόγους.  

Στο διαβιβαστικό για την εν λόγω υπόθεση, που δημοσιεύτηκε στη Ζούγκλα, σημειώνονται μεταξύ άλλων και τα εξής: 

«Από την Υπηρεσία μας, στο πλαίσιο της προανάκρισης για τη διερεύνηση των συνθηκών θανάτου της Γεωργίας, ζητήθηκαν οι ιατρικοί φάκελοι από όλα τα νοσοκομεία όπου είχε νοσηλευτεί (Καραμανδάνειο, Π.Γ.Ν. Πατρών, Ωνάσειο, Γ.Ν. Παίδων Αθηνών) και εξετάστηκε όλο το ιατρικό προσωπικό του Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου και του Γενικού Νοσοκομείου Παίδων Αθηνών "Π & Α. Κυριακού" που παρακολουθούσε την πορεία της υγείας της.

Εξετάστηκε και ο ιατροδικαστής που διενήργησε τη νεκροτομή στη Δασκαλάκη Γεωργία, από του οποίου την κατάθεση προέκυψε ότι ο θάνατός της επήλθε συνεπεία "θανατηφόρου δηλητηρίασης από φαρμακευτική ουσία".

Συγκεκριμένα, από τις τοξικολογικές εξετάσεις που διενεργήθηκαν στο μεταθανάτιο αίμα της διαπιστώθηκε η ύπαρξη της φαρμακευτικής ουσίας κεταμίνη, σε ποσότητα η οποία είναι τοξική-θανατηφόρα». 

Μόλις βρω χρόνο, θα φροντίσω να εκθέσω αναλυτικά τον προβληματισμό μου για τις πράξεις και τις παραλείψεις σε σχέση με τις ουσίες που αναφέρονται και, ιδίως για την Κεταμίνη, γύρω από την οποία οργανώνονται πλείστα όσα δημοσιογραφικά (!) και τηλεοπτικά (!) παραμυθο-δράματα, προς τέρψη ενός ανθρωποφάγου κοινού. Προς το παρόν, σημειώνω ότι για μένα παραμένουν αναπάντητα πολλά ερωτήματα. 

Στο μεταξύ, τα βοθροκάναλα πυροδοτούν (κατ’ εξακολούθηση) τον ερπετικό εγκέφαλο των διαφόρων εγχώριων Ταλιμπάν, που ζητούν την εφαρμογή του Νόμου του Λιντς εν έτει 2022, προσφερόμενοι να δράσουν ακόμη και ως…  εθελοντές δήμιοι. Ιδού κάποιες χαρακτηριστικές αναφορές: 

«Δεκάδες πολίτες που έχουν συγκεντρωθεί στα δικαστήρια, φώναζαν υβριστικά σχόλια εναντίον της, ενώ αρκετοί την καλούσαν να ομολογήσει για να λυτρωθεί». 

«Φόνισσα τι έκανες στα παιδιά σου. Το ήξερε αυτό ο άντρας σου. Αφήστε να την πάμε εμείς, να την τακτοποιήσουμε», ωρύονταν. 

Άλλοι πάλι την αποκάλεσαν «Βρωμιάρα», ενώ ακούστηκαν και εκφράσεις όπως «Λιθοβολισμό μέχρι τέλους» και «Ομολόγησε για να λυτρωθείς σκύλα». 

https://www.pronews.gr/amyna-asfaleia/esoteriki-asfaleia/thanatos-paidion-stin-patra-stin-eyelpidon-i-r-pispirigkou-ti-tis-eipe-o-dikigoros-tis-prin-paraitithei/

 

ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ: Αναρωτιέμαι, τί θα γνωμάτευε ο καθηγητής ιατροδικαστικής Marcel Verhoff, διευθυντής του Ινστιτούτου Ιατροδικαστικής του Πανεπιστημίου Γκαίτε της Φρανκφούρτης (ο σημαντικότερος ίσως ιατροδικαστής της Γερμανίας) εάν του αποστέλλονταν ολόκληρος ο φάκελος της ιατρο-νοσοκομειακής οδύσσειας της μικρής Τζωρτζίνας…

Κ.Γ.

Φταίει η Δύση για την κρίση στην Ουκρανία

John Mearsheimer (2022):  

Συνέντευξη στον Isaac Chotiner

New Yorker - 1 Μαρτίου 2022 

https://www.newyorker.com/news/q-and-a/why-john-mearsheimer-blames-the-us-for-the-crisis-in-ukraine

 

Επί πολλά χρόνια, ο John Mearsheimer, καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο και ένας από τους πιο οξυδερκείς μελετητές και διεθνώς αναγνωρισμένους γεωπολιτικούς αναλυτές, υποστηρίζει ότι η επιθετικότητα του Πούτιν προς την Ουκρανία προκαλείται από δυτική παρέμβαση. Τα πρόσφατα γεγονότα άλλαξαν τη γνώμη του; 

Το σημαντικότερο έργο του με τίτλο Η τραγωδία της πολιτικής των μεγάλων δυνάμεων, 2006 (Εκδ. Ποιότητα, Αθήνα 2011, 6η έκδοση) έχει καταστεί βιβλίο-αναφοράς από την πρώτη έκδοσή του (2006). Σε συνεργασία με τον Stephen Walt, έγραψαν τη σημαντική μελέτη με τίτλο Το Ισραηλινό Λόμπι και η Εξωτερική Πολιτική των ΗΠΑ (Σεπτέμβριος 2008)

«Δεν πρόκειται να κατακτήσει όλη την Ουκρανία», λέει ο Mearsheimer, για τον Πούτιν. «Θα ήταν μια γκάφα κολοσσιαίων διαστάσεων να προσπαθήσουμε να το κάνουμε αυτό». 

Ο πολιτικός επιστήμονας John Mearsheimer είναι ένας από τους πιο διάσημους επικριτές της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Ο Mearsheimer είναι υπέρμαχος της πολιτικής των μεγάλων δυνάμεων — μια σχολή ρεαλιστικών διεθνών σχέσεων που θεωρεί ότι, σε μια ιδιοτελή προσπάθεια διατήρησης εθνικής ασφάλειας, τα κράτη θα ενεργήσουν προληπτικά απέναντι σε εν δυνάμει αντιπάλους. 

Από πολλά χρόνια, ο Mearsheimer υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ, πιέζοντας να επεκτείνουν το ΝΑΤΟ προς τα ανατολικά και να δημιουργήσουν φιλικές σχέσεις με την Ουκρανία, αύξησαν την πιθανότητα πολέμου μεταξύ πυρηνικών δυνάμεων και έθεσαν τις βάσεις για τον Βλαντιμίρ Πούτιν, και την επιθετική θέση του απέναντι στην Ουκρανία.  

Το 2014, μετά την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία, ο Mearsheimer έγραψε ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί τους μοιράζονται το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για αυτήν την κρίση».

Η σημερινή εισβολή στην Ουκρανία έχει ανανεώσει αρκετές μακροχρόνιες συζητήσεις για τη σχέση μεταξύ των ΗΠΑ και της Ρωσίας. Αν και πολλοί επικριτές του Πούτιν υποστήριξαν ότι θα ακολουθούσε μια επιθετική εξωτερική πολιτική στις πρώην Σοβιετικές Δημοκρατίες ανεξάρτητα από τη δυτική ανάμειξη, ο Mearsheimer διατηρεί τη θέση του ότι οι ΗΠΑ ευθύνονται που τον προκάλεσαν. Μίλησα πρόσφατα τηλεφωνικά με τον Mearsheimer. Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας μας, συζητήσαμε εάν ο τρέχων πόλεμος θα μπορούσε να είχε αποτραπεί, εάν έχει νόημα να σκεφτόμαστε τη Ρωσία ως αυτοκρατορική δύναμη και ποια είναι τα τελικά σχέδια του Πούτιν για την Ουκρανία. 

●●●●●

Chotiner: Κοιτάζοντας την κατάσταση τώρα με τη Ρωσία και την Ουκρανία, πώς πιστεύετε ότι έφτασε ο κόσμος εδώ; 

Mearsheimer: Νομίζω ότι όλα τα προβλήματα σε αυτή την περίπτωση ξεκίνησαν πραγματικά τον Απρίλιο του 2008, στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι, στη συνέχεια της οποίας το ΝΑΤΟ εξέδωσε μια δήλωση που έλεγε ότι η Ουκρανία και η Γεωργία θα γίνουν μέρος του ΝΑΤΟ. Οι Ρώσοι κατέστησαν ξεκάθαρο εκείνη την εποχή ότι αυτό το θεώρησαν ως υπαρξιακή απειλή και τράβηξαν μια γραμμή στην άμμο. Ωστόσο, αυτό που συνέβη με την πάροδο του χρόνου είναι ότι προχωρήσαμε για να ενσωματώσουμε την Ουκρανία στη Δύση, για να την κάνουμε δυτικό προπύργιο στα σύνορα της Ρωσίας. Φυσικά, αυτό περιλαμβάνει περισσότερα από την επέκταση του ΝΑΤΟ. Η επέκταση είναι η καρδιά της στρατηγικής, αλλά περιλαμβάνει και την επέκταση της ΕΕ, και τη μετατροπή της Ουκρανίας σε φιλοαμερικανική φιλελεύθερη δημοκρατία. Και, από τη ρωσική σκοπιά, αυτό αποτελεί μια υπαρξιακή απειλή. 

Chotiner: Είπατε ότι πρόκειται για «μετατροπή της Ουκρανίας σε φιλοαμερικανική φιλελεύθερη δημοκρατία». Δεν έχω πολλή εμπιστοσύνη στον ισχυρισμό ότι η Αμερική «μετατρέπει» τις χώρες σε φιλελεύθερες δημοκρατίες. Τι κι αν η Ουκρανία, ο λαός της Ουκρανίας, θέλει να ζήσει σε μια φιλοαμερικανική φιλελεύθερη δημοκρατία; 

Mearsheimer: Εάν η Ουκρανία γίνει μια φιλοαμερικανική φιλελεύθερη δημοκρατία, και μέλος του ΝΑΤΟ  και μέλος της ΕΕ, οι Ρώσοι θα το θεωρήσουν απολύτως απαράδεκτο. Εάν δεν υπήρχε η επέκταση του ΝΑΤΟ  και η επέκταση της ΕΕ, και εάν η Ουκρανία γινόταν απλώς μια φιλελεύθερη δημοκρατία και ήταν φιλική με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Δύση γενικότερα, πιθανότατα θα μπορούσε να ξεφύγει από αυτό. Πρέπει να καταλάβετε ότι σε ό,τι αφορά τη Δύση, υπάρχει μια στρατηγική τριών σκελών που εφαρμόζεται εδώ: Επέκταση της Ε.Ε Επέκταση του ΝΑΤΟ –Μετατροπή της Ουκρανίας σε μια φιλοαμερικανική φιλελεύθερη δημοκρατία. 

Chotiner: Συνεχίζετε να λέτε «να μετατρέψουμε την Ουκρανία σε φιλελεύθερη δημοκρατία» και φαίνεται ότι αυτό είναι ένα θέμα που πρέπει να αποφασίσουν οι Ουκρανοί. Το ΝΑΤΟ  μπορεί να αποφασίσει ποιον αποδέχεται, αλλά είδαμε το 2014 ότι φαινόταν ότι πολλοί Ουκρανοί ήθελαν να θεωρηθούν μέρος της Ευρώπης. Θα φαινόταν σαν σχεδόν κάποιο είδος ιμπεριαλισμού να τους πεις ότι δεν μπορούν να είναι μια φιλελεύθερη δημοκρατία. 

Mearsheimer: Δεν είναι ιμπεριαλισμός. Αυτή είναι πολιτική των μεγάλων δυνάμεων. Όταν είσαι μια χώρα όπως η Ουκρανία και ζεις δίπλα σε μια μεγάλη δύναμη όπως η Ρωσία, πρέπει να προσέξεις πολύ τι σκέφτονται οι Ρώσοι. Γιατί αν πάρεις ένα ραβδί και τους χώσεις στο μάτι, θα στο ανταποδώσουν. Τα κράτη στο δυτικό ημισφαίριο το καταλαβαίνουν πολύ καλά σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. 

Chotiner: Το δόγμα Monroe, ουσιαστικά. 

Mearsheimer: Φυσικά. Δεν υπάρχει χώρα στο δυτικό ημισφαίριο που θα της επιτρέπαμε να προσκαλέσει μια μακρινή μεγάλη δύναμη να φέρει στρατιωτικές δυνάμεις στις [παρυφές] της χώρα μας. 

Chotiner: Σωστά. Αλλά, λέγοντας ότι η Αμερική δεν θα επιτρέψει σε χώρες του δυτικού ημισφαιρίου (που οι περισσότερες από αυτές είναι δημοκρατίες) να αποφασίσουν τι είδους εξωτερική πολιτική έχουν — μπορείτε να πείτε ότι αυτό είναι καλό ή κακό, αλλά αυτό είναι ο ιμπεριαλισμός, σωστά; Ουσιαστικά λέμε ότι έχουμε κάποιου είδους λόγο για το πώς λειτουργούν οι δημοκρατικές χώρες και τις δραστηριότητές τους. 

Mearsheimer: Έχουμε αυτό το λόγο και, στην πραγματικότητα, ανατρέψαμε δημοκρατικά εκλεγμένους ηγέτες στο δυτικό ημισφαίριο κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, επειδή ήμασταν δυσαρεστημένοι με τις πολιτικές τους. Αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο συμπεριφέρονται οι μεγάλες δυνάμεις. 

Chotiner: Φυσικά και το κάναμε, αλλά αναρωτιέμαι αν πρέπει να συμπεριφερόμαστε έτσι. Όταν σκεφτόμαστε την εξωτερική πολιτική, δεν θα πρέπει να σκεφτόμαστε να προσπαθήσουμε να δημιουργήσουμε έναν κόσμο όπου ούτε οι ΗΠΑ ούτε η Ρωσία θα συμπεριφέρονται με αυτόν τον τρόπο; 

Mearsheimer: Δεν λειτουργεί έτσι ο κόσμος. Όταν προσπαθείς να δημιουργήσεις έναν κόσμο που μοιάζει με αυτόν, καταλήγεις στις καταστροφικές πολιτικές που ακολούθησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες κατά τη διάρκεια της μονοπολικής κυριαρχίας τους. Εμπλακείκαμε σε όλο τον κόσμο προσπαθώντας να δημιουργήσουμε φιλελεύθερες δημοκρατίες. Η κύρια εστίασή μας, φυσικά, ήταν στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, και ξέρουμε ότι δεν λειτούργησε πολύ καλά. 

Chotiner: Νομίζω ότι θα ήταν δύσκολο να πούμε ότι η πολιτική της Αμερικής στη Μέση Ανατολή τα τελευταία 75 χρόνια από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ή τα τελευταία 30 χρόνια από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, αποσκοπούσες στη δημιουργία φιλελεύθερων δημοκρατιών στη Μέση Ανατολή. 

Mearsheimer: Νομίζω ότι αυτό ήταν το Δόγμα Μπους κατά τη διάρκεια της μονοπολικής φάσης της κυριαρχίας των ΗΠΑ. 

Chotiner: Στο Ιράκ. Αλλά όχι στα παλαιστινιακά εδάφη ή στη Σαουδική Αραβία, ή στην Αίγυπτο, ή οπουδήποτε αλλού, σωστά; 

Mearsheimer: Όχι στη Σαουδική Αραβία και όχι στην Αίγυπτο. Αρχικά, το Δόγμα Μπους βασικά έλεγε ότι εάν μπορούσαμε να δημιουργήσουμε μια φιλελεύθερη δημοκρατία στο Ιράκ, θα προκαλούσε ένα ντόμινο, και χώρες όπως η Συρία, το Ιράν και τελικά η Σαουδική Αραβία και η Αίγυπτος θα μετατρέπονταν σε δημοκρατίες. Αυτή ήταν η βασική φιλοσοφία πίσω από το Δόγμα Μπους. Το δόγμα Μπους δεν σχεδιάστηκε απλώς για να μετατρέψει το Ιράκ σε δημοκρατία. Είχαμε ένα πολύ μεγαλύτερο σχέδιο στο μυαλό μας. 

Chotiner: Μπορούμε να συζητήσουμε εάν οι άνθρωποι που ήταν υπεύθυνοι στην κυβέρνηση Μπους ήθελαν πραγματικά να μετατρέψουν τη Μέση Ανατολή σε ένα σωρό δημοκρατίες και εάν πραγματικά πίστευαν ότι αυτό θα συνέβαινε. Η αίσθηση μου ήταν ότι δεν υπήρχε πολύς πραγματικός ενθουσιασμός για τη μετατροπή της Σαουδικής Αραβίας σε δημοκρατία. 

Mearsheimer: Λοιπόν, νομίζω ότι η εστίαση στη Σαουδική Αραβία παίρνει την εύκολη υπόθεση από τη δική σας οπτική γωνία. Από την άποψη της Αμερικής, αυτή ήταν η πιο δύσκολη υπόθεση επειδή η Σαουδική Αραβία έχει τόση δύναμη πάνω μας λόγω του πετρελαίου, και σίγουρα είναι μια χώρα που δεν έχει σχέση με τη δημοκρατία. Αλλά το Δόγμα Μπους – αν κοιτάξετε τι λέγαμε εκείνη την εποχή – βασιζόταν στην πεποίθηση ότι μπορούσαμε να εκδημοκρατίσουμε την ευρύτερη Μέση Ανατολή. Μπορεί να μην συμβεί εν μία νυκτί, αλλά τελικά θα συμβεί. 

Chotiner: Υποθέτω ότι οι πράξεις μιλούν πιο δυνατά από τα λόγια, και, ό,τι κι αν λέγονται στις ομιλίες του Μπους, δεν νομίζω ότι η πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών σε οποιοδήποτε σημείο τους πρόσφατης ιστορίας τους αποσκοπούσε στο να προσπαθήσουν να εξασφαλίσουν φιλελεύθερες δημοκρατίες σε όλο τον κόσμο. 

Mearsheimer: Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο πώς συμπεριφέρθηκαν οι Ηνωμένες Πολιτείες κατά τη διάρκεια της προσωρινής μονοπολικής φάσης της κυριαρχίας τους και στο πώς συμπεριφέρθηκαν κατά τη διάρκεια όλης της ιστορίας τους. Συμφωνώ μαζί σας όταν μιλάτε για την αμερικανική εξωτερική πολιτική στην πορεία της ευρύτερης ιστορίας της, αλλά η μονοπολική φάση της ήταν μια πολύ ιδιαίτερη στιγμή. Πιστεύω ότι κατά τη διάρκεια της μονοπολικής φάσης, ήμασταν βαθιά αφοσιωμένοι στη διάδοση της δημοκρατίας.

Με την Ουκρανία, είναι πολύ σημαντικό να καταλάβουμε ότι, μέχρι το 2014, δεν οραματιζόμασταν την επέκταση του ΝΑΤΟ  και την επέκταση της ΕΕ ως πολιτική που στόχευε στον περιορισμό της Ρωσίας. 

Πριν από τις 22 Φεβρουαρίου 2014, κανείς δεν πίστευε σοβαρά ότι η Ρωσία ήταν απειλή. Η επέκταση του ΝΑΤΟ, η επέκταση της ΕΕ και η μετατροπή της Ουκρανίας και της Γεωργίας και άλλων χωρών σε φιλελεύθερες δημοκρατίες είχαν να κάνουν με τη δημιουργία μιας γιγάντιας ζώνης ειρήνης που εξαπλώθηκε σε όλη την Ευρώπη και περιλάμβανε την Ανατολική Ευρώπη και τη Δυτική Ευρώπη. 

Δεν είχε στόχο τον περιορισμό της Ρωσίας. Αυτό που συνέβη είναι ότι ξέσπασε αυτή η μεγάλη κρίση και έπρεπε να αποδώσουμε ευθύνες και, φυσικά, ποτέ δεν επρόκειτο να κατηγορήσουμε τους εαυτούς μας. Θα κατηγορούσαμε τους Ρώσους.

 Έτσι εφεύραμε αυτή την ιστορία ότι η Ρωσία ήταν αποφασισμένη να εκδηλωθεί επιθετικά στην Ανατολική Ευρώπη, ότι ο Πούτιν ενδιαφέρεται για τη δημιουργία μιας μεγαλύτερης Ρωσίας, ή ίσως ακόμη και την εκ νέου δημιουργία της Σοβιετικής Ένωσης. 

Chotiner: Ας στραφούμε σε εκείνη την εποχή και την προσάρτηση τις Κριμαίας. Σε ένα παλαιότερο άρθρο γράφατε ότι: «σύμφωνα με την επικρατούσα σοφία στη Δύση, η κρίση στην Ουκρανία μπορεί να κατηγορηθεί ότι οφείλεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στη ρωσική επιθετικότητα. Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν, με βάση αυτό τον τρόπο σκέψης, προσάρτησε την Κριμαία από μια μακροχρόνια επιθυμία να αναζωογονήσει τη Σοβιετική Αυτοκρατορία και μπορεί τελικά να επιτεθεί και στην υπόλοιπη Ουκρανία καθώς και τις χώρες στην Ανατολική Ευρώπη. Αλλά αυτός ο τρόπος σκέψης είναι λανθασμένος». Τι απ’ όσα συνέβησαν τις τελευταίες δύο εβδομάδες σας κάνει να πιστεύετε ότι η προειδοποίησή σας ήταν πιο κοντά στην αλήθεια από ό,τι θα μπορούσατε να πιστεύετε; 

Mearsheimer: Νομίζω ότι είχα δίκιο. Νομίζω ότι τα στοιχεία είναι ξεκάθαρα ότι δεν πιστεύαμε ότι ο Πούτιν ήταν επιτιθέμενος πριν από τις 22 Φεβρουαρίου 2014. Αυτή είναι μια ιστορία που την επινοήσαμε για να μπορέσουμε να τον κατηγορήσουμε. Η άποψή μου είναι ότι η Δύση, και ειδικά οι Ηνωμένες Πολιτείες, είναι η κύρια υπεύθυνη για αυτήν την καταστροφή. Αλλά κανένας Αμερικανός υπεύθυνος χάραξης πολιτικής, και κανένας στο κατεστημένο της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, δεν πρόκειται να θελήσει να αναγνωρίσει αυτή τη γραμμή επιχειρημάτων. Όλοι θα πουν ότι υπεύθυνοι είναι οι Ρώσοι. 

Chotiner: Εννοείτε επειδή οι Ρώσοι έκαναν την προσάρτηση και την εισβολή; 

Mearsheimer: Ναι. 

Chotiner: Με ενδιέφερε το άρθρο που ανέφερα στο οποίο λέτε ότι «είναι λανθασμένη η ιδέα ότι ο Πούτιν μπορεί τελικά να επιτεθεί και στην υπόλοιπη Ουκρανία και σε άλλες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης». Δεδομένου ότι φαίνεται να επιδιώκει να επιτεθεί και στην υπόλοιπη Ουκρανία τώρα, πιστεύετε εκ των υστέρων ότι αυτό το επιχείρημα είναι ίσως πιο αληθινό, ακόμα κι αν δεν το γνωρίζαμε εκείνη τη στιγμή; 

Mearsheimer: Είναι δύσκολο να πει κανείς αν θα επιτεθεί και στην υπόλοιπη Ουκρανία γιατί αυτό θα σημαίνει ότι θέλει να κατακτήσει όλη την Ουκρανία και μετά να στραφεί προς τα κράτη της Βαλτικής, με στόχο τη δημιουργία μιας μεγαλύτερης Ρωσίας ή μια μετενσάρκωση της Σοβιετικής Ένωσης. Δεν βλέπω στοιχεία που να δείχνουν ότι αυτό το σημείο είναι αληθές. Είναι δύσκολο να πει κανείς, κοιτάζοντας τους χάρτες της συνεχιζόμενης σύγκρουσης, τι ακριβώς κάνει. Μου φαίνεται πολύ ξεκάθαρο ότι θα πάρει το Donbass και ότι θα είναι είτε δύο ανεξάρτητα κράτη είτε ένα μεγάλο ανεξάρτητο κράτος, αλλά πέρα ​​από αυτό δεν είναι ξεκάθαρο τι πρόκειται να κάνει. Εννοώ, ότι φαίνεται προφανές πως δεν αγγίζει τη δυτική Ουκρανία. 

Chotiner: Οι βόμβες του αγγίζουν τη δυτική Ουκρανία, σωστά; 

Mearsheimer: Αλλά αυτό δεν είναι το βασικό ζήτημα. Το βασικό ζήτημα είναι: Ποια επικράτεια κατακτάτε και ποια επικράτεια κρατάτε. Μιλούσα με κάποιον τις προάλλες για το τι θα συμβεί με αυτές τις δυνάμεις που βγαίνουν από την Κριμαία, και μου είπε ότι κατά τη γνώμη του οι Ρώσοι θα στρίψουν δυτικά και θα καταλάβουν την Οδησσό. Μιλούσα με κάποιον άλλον πιο πρόσφατα που είπε ότι αυτό δεν πρόκειται να συμβεί. Ξέρω τι πρόκειται να συμβεί; Όχι. Κανείς μας δεν ξέρει τι πρόκειται να συμβεί. 

Chotiner: Δεν νομίζετε ότι η Ρωσία έχει σχέδια στο Κίεβο; 

Mearsheimer: Όχι, δεν νομίζω ότι έχει σχέδια για το Κίεβο. Νομίζω ότι ενδιαφέρεται πρώτον να πάρει τουλάχιστον το Ντονμπάς, και ίσως για λίγο περισσότερο έδαφος και την ανατολική Ουκρανία, και, δεύτερο θέλει να εγκαταστήσει στο Κίεβο μια φιλορωσική κυβέρνηση, μια κυβέρνηση συντονισμένη με τα συμφέροντα της Μόσχας. 

Chotiner: Νόμιζα ότι είπατε ότι δεν τον ενδιέφερε να πάρει το Κίεβο. 

Mearsheimer: Όχι, ενδιαφέρεται να πάρει το Κίεβο με σκοπό την αλλαγή καθεστώτος. 

Chotiner: Σε αντίθεση με τι; 

Mearsheimer: Σε αντίθεση με την οριστική κατάκτηση του Κιέβου. 

Chotiner: Θα ήταν μια κυβέρνηση φιλική προς τη Ρωσία, για την οποία πιθανώς θα είχε κάποιο λόγο, σωστά; 

Mearsheimer: Ναι, ακριβώς. Αλλά είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι αυτό είναι θεμελιωδώς διαφορετικό από την κατάκτηση και τη διατήρηση της κατάκτησης του Κιέβου.  

Chotiner: Θα μπορούσαμε όλοι να σκεφτούμε τις αυτοκρατορικές κτήσεις, στις οποίες κάποιο είδος μαριονέτας τοποθετούνταν στην αρχή, ακόμα κι αν η μητρόπολη έλεγχε πραγματικά ό,τι συνέβαινε εκεί, σωστά; Θα λέγαμε ακόμα ότι αυτά τα μέρη είχαν κατακτηθεί, σωστά; 

Mearsheimer: Έχω προβλήματα με τη χρήση της λέξης «αυτοκρατορικό». Δεν ξέρω κανέναν που να μιλά για όλο αυτό το πρόβλημα με όρους ιμπεριαλισμού. Αυτή είναι μια πολιτική μεγάλων δυνάμεων, και αυτό που θέλουν οι Ρώσοι είναι ένα καθεστώς στο Κίεβο που να εναρμονίζεται με τα ρωσικά συμφέροντα. Ίσως τελικά οι Ρώσοι να είναι πρόθυμοι να ζήσουν με μια ουδέτερη Ουκρανία και ότι δεν θα είναι απαραίτητο η Μόσχα να έχει ουσιαστικό έλεγχο στην κυβέρνηση του Κιέβου. Μπορεί να θέλουν απλώς ένα καθεστώς ουδέτερο και όχι φιλοαμερικανικό. 

Chotiner: Είπατε ότι κανείς δεν μιλά για αυτό ως εκδήλωση ιμπεριαλισμού, αλλά στις ομιλίες ο Πούτιν αναφέρεται συγκεκριμένα στην «επικράτεια της πρώην Ρωσικής Αυτοκρατορίας», για την απώλεια της οποίας θρηνεί. Φαίνεται λοιπόν ότι μιλάει για αυτό. 

Mearsheimer: Νομίζω ότι κάνεις λάθος σ’ αυτό, γιατί παραθέτεις  μόνο το πρώτο μισό της πρότασής του, όπως κάνουν οι περισσότεροι στη Δύση. Ο Πούτιν είπε: «Όποιος δεν του λείπει η Σοβιετική Ένωση δεν έχει καρδιά. Και όποιος την θέλει πίσω δεν έχει μυαλό». 

Chotiner: Λέει επίσης ότι η Ουκρανία είναι ένα ουσιαστικά κατασκευασμένο έθνος, ενώ φαίνεται να εισβάλλει, ή όχι; 

Mearsheimer: Εντάξει, αλλά βάλε αυτά τα δύο πράγματα μαζί και πες μου τι σημαίνει αυτό. Απλώς δεν είμαι πολύ σίγουρος. Πιστεύει ότι είναι ένα κατασκευασμένο έθνος. Θα ήθελα να του σημειώσω ότι όλα τα έθνη είναι κατασκευασμένα. Κάθε μελετητής του εθνικισμού μπορεί να σου το πει αυτό. Επινοούμε αυτές τις έννοιες της εθνικής ταυτότητας. Είναι γεμάτα με κάθε λογής μύθους. 

Άρα έχει ισχύει για την Ουκρανία, όπως έχει ισχύει και για τις Ηνωμένες Πολιτείες ή τη Γερμανία. Το πολύ πιο σημαντικό σημείο είναι ότι ο Πούτιν καταλαβαίνει πως δεν μπορεί να κατακτήσει την Ουκρανία και να την ενσωματώσει σε μια μεγάλη Ρωσία ή σε μια μετενσάρκωση της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Δεν μπορεί να το κάνει αυτό. Αυτό που κάνει στην Ουκρανία είναι θεμελιωδώς διαφορετικό. Προφανώς χάνει κάποιο έδαφος. Θα αφαιρέσει κάποια εδάφη από την Ουκρανία, εκτός από αυτό που συνέβη με την Κριμαία, το 2014. Επιπλέον, σίγουρα ενδιαφέρεται για την αλλαγή καθεστώτος. Από εκεί και πέρα, είναι δύσκολο να πει κανείς σε τι ακριβώς θα οδηγήσει όλο αυτό, εκτός από το γεγονός ότι δεν πρόκειται να κατακτήσει όλη την Ουκρανία. Θα ήταν μια γκάφα κολοσσιαίων διαστάσεων αν προσπαθήσει να το κάνει αυτό. 

Chotiner: Υποθέτω ότι πιστεύετε ότι αν ο Πούτιν προσπαθούσε να το κάνει αυτό, αυτό θα άλλαζε την ανάλυσή σας για όσα έχουμε δει. 

Mearsheimer: Απολύτως. Το επιχείρημά μου είναι ότι δεν πρόκειται να ξαναδημιουργήσει τη Σοβιετική Ένωση ή να προσπαθήσει να οικοδομήσει μια μεγαλύτερη Ρωσία, ότι δεν ενδιαφέρεται να κατακτήσει και να ενσωματώσει την Ουκρανία στη Ρωσία. Είναι πολύ σημαντικό να καταλάβουμε ότι εφεύραμε αυτήν την ιστορία ότι ο Πούτιν είναι εξαιρετικά επιθετικός και είναι ο κύριος υπεύθυνος για αυτήν την κρίση στην Ουκρανία. Το επιχείρημα ότι το κατεστημένο της εξωτερικής πολιτικής στις Ηνωμένες Πολιτείες, και στη Δύση γενικότερα, έχει επινοήσει περιστρέφεται γύρω από τον ισχυρισμό ότι ενδιαφέρεται να δημιουργήσει μια μεγαλύτερη Ρωσία ή μια μετενσάρκωση της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Υπάρχουν άνθρωποι που πιστεύουν ότι όταν τελειώσει την κατάκτηση της Ουκρανίας, θα στραφεί στα κράτη της Βαλτικής. Δεν πρόκειται να στραφεί στα κράτη της Βαλτικής. Πρώτα απ' όλα, τα κράτη της Βαλτικής είναι μέλη του ΝΑΤΟ.  

Chotiner: Είναι καλό αυτό. 

Mearsheimer: Όχι. 

Chotiner: Λέτε ότι δεν πρόκειται να εισβάλει σ’ αυτά τα κράτη, εν μέρει επειδή είναι μέλη του ΝΑΤΟ, αλλά δεν πρέπει να είναι μέρος του ΝΑΤΟ. 

Mearsheimer: Ναι, αλλά αυτά είναι δύο πολύ διαφορετικά ζητήματα. Ξέρω γιατί τα συνδέεις. Το αν πιστεύω ότι θα πρέπει να είναι μέλος του ΝΑΤΟ ένα κράτος είναι ανεξάρτητο από το αν είναι μέλος του ΝΑΤΟ. Είναι μέλη του ΝΑΤΟ, έχουν εγγύηση του άρθρου 5 — αυτό είναι το μόνο που έχει σημασία. Επιπλέον, δεν έδειξε ποτέ κανένα στοιχείο ότι ενδιαφέρεται να κατακτήσει τις χώρες της Βαλτικής. Όπως και δεν έδειξε ποτέ καμία απόδειξη ότι ενδιαφέρεται να κατακτήσει την Ουκρανία. 

Chotiner: Μου φαίνεται ότι αν θέλει να φέρει πίσω κάτι, αυτό είναι η Ρωσική Αυτοκρατορία που προϋπήρχε της Σοβιετικής Ένωσης. Φαίνεται πολύ επικριτικός απέναντι στη Σοβιετική Ένωση, σωστά; 

Mearsheimer: Λοιπόν, δεν ξέρω αν είναι επικριτικός. 

Chotiner: Το είπε σ’ ένα δοκίμιο που έγραψε πέρυσι, και σε μια πρόσφατη ομιλία του είπε ότι κατηγορεί ουσιαστικά τις σοβιετικές πολιτικές που επέτρεψαν έναν βαθμό αυτονομίας για Σοβιετικές Δημοκρατίες, όπως η Ουκρανία. 

Mearsheimer: Αλλά είπε επίσης, όπως σας διάβασα πριν, ότι «όποιος δεν του λείπει η Σοβιετική Ένωση δεν έχει καρδιά. Και όποιος την θέλει πίσω δεν έχει μυαλό». Αυτό είναι κάπως αντίθετο με αυτό που μόλις είπες. Εννοώ, ουσιαστικά λέει ότι του λείπει η Σοβιετική Ένωση, σωστά; Αυτό λέει. Αλλά, αυτό που συζητάμε εδώ είναι η εξωτερική του πολιτική. Το ερώτημα που πρέπει να κάνετε στον εαυτό σας είναι εάν πιστεύετε ότι η Ρωσία είναι μια χώρα που έχει τις δυνατότητες να το κάνει αυτό. Αντιλαμβάνεστε ότι η Ρωσία είναι μια χώρα που έχει ΑΕΠ μικρότερο από το Τέξας. 

Chotiner: Οι χώρες προσπαθούν να κάνουν πράγματα για τα οποία δεν έχουν τις δυνατότητες. Θα μπορούσατε να μου πείτε, «Ποιος πιστεύει ότι η Αμερική θα μπορούσε να κάνει το ιρακινό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας να λειτουργήσει γρήγορα; Έχουμε όλα αυτά τα προβλήματα στην Αμερική». Και θα είχατε δίκιο. Αλλά εξακολουθούσαμε να πιστεύουμε ότι μπορούσαμε να το κάνουμε, και ότι προσπαθήσαμε να το κάνουμε, και αποτύχαμε, σωστά; Η Αμερική δεν μπορούσε να κάνει ό,τι ήθελε κατά τη διάρκεια του Βιετνάμ, κάτι που είμαι βέβαιος ότι θα λέγατε ότι είναι ένας λόγος για να μην πολεμήσουμε αυτούς τους διάφορους πολέμους —και θα συμφωνούσα. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ήμασταν σωστοί ή ορθολογικοί σχετικά με τις δυνατότητές μας. 

Mearsheimer: Μιλάω για το δυναμικό ακατέργαστης ισχύος της Ρωσίας – το μέγεθος της οικονομικής ισχύος που διαθέτει. Η στρατιωτική ισχύς βασίζεται στην οικονομική ισχύ. Χρειάζεστε μια οικονομική βάση για να χτίσετε έναν πραγματικά ισχυρό στρατό. Για να βγούμε έξω και να κατακτήσουμε χώρες όπως η Ουκρανία και τα κράτη της Βαλτικής και να ξαναδημιουργήσουμε την πρώην Σοβιετική Ένωση ή να ξαναδημιουργήσουμε την πρώην Σοβιετική Αυτοκρατορία στην Ανατολική Ευρώπη θα απαιτούσε έναν τεράστιο στρατό και αυτό θα απαιτούσε μια οικονομική βάση που δεν έχει η σύγχρονη Ρωσία, ούτε πλησιάζει να έχει. Δεν υπάρχει λόγος να φοβόμαστε ότι η Ρωσία θα είναι μια περιφερειακή ηγεμονία στην Ευρώπη. Η Ρωσία δεν αποτελεί σοβαρή απειλή για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αντιμετωπίζουμε μια σοβαρή απειλή στο διεθνές σύστημα. Αντιμετωπίζουμε έναν ομότιμο ανταγωνιστή. Και αυτή είναι η Κίνα. Η πολιτική μας στην Ανατολική Ευρώπη υπονομεύει την ικανότητά μας να αντιμετωπίσουμε την πιο επικίνδυνη απειλή που αντιμετωπίζουμε σήμερα. 

Chotiner: Ποια πιστεύετε ότι πρέπει να είναι η πολιτική μας στην Ουκρανία αυτή τη στιγμή και αν ανησυχείτε ότι αυτό που κάνουμε που θα υπονομεύσει την πολιτική μας για την Κίνα; 

Mearsheimer: Πρώτο, θα έπρεπε να φύγουμε από την Ευρώπη για να αντιμετωπίσουμε την Κίνα. Και δεύτερο, θα πρέπει να εργαζόμαστε υπερωρίες για να δημιουργήσουμε φιλικές σχέσεις με τους Ρώσους. Οι Ρώσοι είναι μέρος του εξισορροπητικού συνασπισμού μας ενάντια στην Κίνα. Εάν ζείτε σε έναν κόσμο όπου υπάρχουν τρεις μεγάλες δυνάμεις —Κίνα, Ρωσία και Ηνωμένες Πολιτείες— και μια από αυτές τις μεγάλες δυνάμεις, η Κίνα, είναι ομότιμος ανταγωνιστής σας, τι θέλετε να κάνετε εάν είστε οι Ηνωμένες Πολιτείες; Τη Ρωσία με το μέρος σας. Αντίθετα, αυτό που κάναμε με τις ανόητες πολιτικές μας στην Ανατολική Ευρώπη είναι να οδηγήσουμε τους Ρώσους στην αγκαλιά των Κινέζων. Πρόκειται για παραβίαση του της πολιτικής της Ισορροπίας Δυνάμεων. 

Chotiner: Ξαναδιάβασα το άρθρο σας για το λόμπι του Ισραήλ στο London Review of Books , από το 2006. Μιλούσατε για το Παλαιστινιακό ζήτημα και είπατε κάτι με το οποίο συμφωνώ πολύ. Είπατε: «Υπάρχει μια ηθική διάσταση και εδώ. Χάρη στο λόμπι στις ΗΠΑ, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν γίνει ο ντε φάκτο παράγοντας της ισραηλινής κατοχής στα κατεχόμενα εδάφη, καθιστώντας τες συνένοχο στα εγκλήματα που διαπράττονται κατά των Παλαιστινίων». Χάρηκα που το διάβασα, γιατί ξέρω ότι θεωρείς τον εαυτό σου ως έναν σκληρό, ρεαλιστή που δεν μιλάει για ηθική. Αλλά μου φάνηκε ότι υποδηλώνεις ότι υπήρχε μια ηθική διάσταση εδώ. Είμαι περίεργος εάν πιστεύεις ότι υπάρχει μια ηθική διάσταση σ’ αυτό που συμβαίνει στην Ουκρανία αυτή τη στιγμή. 

Mearsheimer: Νομίζω ότι υπάρχει μια στρατηγική και μια ηθική διάσταση που εμπλέκεται σχεδόν σε κάθε ζήτημα στη διεθνή πολιτική. Νομίζω ότι μερικές φορές αυτές οι ηθικές και στρατηγικές διαστάσεις ευθυγραμμίζονται μεταξύ τους. Με άλλα λόγια, αν πολεμάτε ενάντια στη Ναζιστική Γερμανία από το 1941 έως το 1945, ξέρετε την υπόλοιπη ιστορία. Υπάρχουν άλλες περιπτώσεις όπου τα βέλη της ηθική και της στρατηγικής διάστασης δείχνουν προς αντίθετες κατευθύνσεις, όπου το να κάνεις αυτό που είναι στρατηγικά σωστό είναι ηθικά λάθος. Νομίζω ότι αν συμμαχήσεις με τη Σοβιετική Ένωση για να πολεμήσεις ενάντια στη Ναζιστική Γερμανία, είναι σοφή στρατηγική πολιτική, αλλά ηθικά είναι λανθασμένη πολιτική. Αλλά το κάνεις, γιατί δεν έχεις επιλογή για στρατηγικούς λόγους. Με άλλα λόγια, αυτό που σου λέω, Ισαάκ, είναι ότι όταν αυτές οι δύο πολιτικές βρίσκονται σε διάσταση, οι στρατηγικοί προβληματισμοί υπερισχύουν των ηθικών εκτιμήσεων. Αυτό θα μπορούσε να μη συμβαίνει σε έναν ιδανικό κόσμο. Αλλά στον πραγματικό κόσμο, κάτι τέτοιο δεν είναι εφικτό. Οι Ουκρανοί έχουν συμφέρον να δώσουν σοβαρή προσοχή στο τι θέλουν οι Ρώσοι από αυτούς. Διατρέχουν σοβαρό κίνδυνο εάν αποξενώσουν τους Ρώσους με ριζικά μέσα. Εάν η Ρωσία πιστεύει ότι η Ουκρανία αποτελεί υπαρξιακή απειλή για τη Ρωσία επειδή ευθυγραμμίζεται με τις ΗΠΑ και τους δυτικοευρωπαίους συμμάχους της, αυτή η αποξένωση θα προκαλέσει τεράστια ζημιά στην Ουκρανία. Φυσικά αυτό ακριβώς συμβαίνει τώρα. Το επιχείρημά μου λοιπόν είναι: η σοφή στρατηγική για την Ουκρανία είναι να διακόψει τις στενές σχέσεις της με τη Δύση, ειδικά με τις ΗΠΑ, και να προσπαθήσει να έχει φιλικές σχέσεις με τη Ρωσία. Αν δεν υπήρχε απόφαση για επέκταση του ΝΑΤΟ προς τα ανατολικά για να συμπεριλάβει την Ουκρανία, σήμερα η Κριμαία και το Ντονμπάς θα ήταν μέρος της Ουκρανίας και δεν θα υπήρχε πόλεμος στην Ουκρανία. 

Chotiner: Αυτή η συμβουλή φαίνεται λίγο απίθανη τώρα. Παρά τα όσα βλέπουμε στο πεδίο της σύγκρουσης, υπάρχει ακόμη χρόνος ώστε η Ουκρανία να κατευνάσει με κάποιο τρόπο τη Ρωσία; 

Mearsheimer: Πιστεύω ότι υπάρχει μια σοβαρή πιθανότητα οι Ουκρανοί να μπορούν να κάνουν κάποιο είδος modus vivendi με τους Ρώσους. Και ο λόγος είναι ότι οι Ρώσοι ανακαλύπτουν τώρα ότι η κατοχή της Ουκρανίας και η προσπάθεια να διευθύνουν την πολιτική της Ουκρανίας αποτελεί μεγάλο μπελά. 

Chotiner: Δηλαδή, λέτε ότι η κατοχή της Ουκρανίας θα είναι μια δύσκολη διαδικασία. 

Mearsheimer: Απολύτως. Και γι' αυτό σας είπα ότι δεν πίστευα ότι οι Ρώσοι θα καταλάμβαναν την Ουκρανία μακροπρόθεσμα. Αλλά, για να είμαι πολύ σαφής, είπα ότι θα καταλάβουν τουλάχιστον το Donbass, και ελπίζω όχι περισσότερο από το ανατολικότερο τμήμα της Ουκρανίας. Νομίζω ότι οι Ρώσοι είναι πολύ έξυπνοι για να εμπλακούν σε μια κατοχή της Ουκρανίας. 

••••••••••••••• 

Ο Isaac Chotiner είναι συγγραφέας στο The New Yorker. Κύριος συνεργάτης του Q. & A.. Έχει πάρει σειρά συνεντεύξεων με δημόσια πρόσωπα της πολιτικής, των μέσων ενημέρωσης, του βιβλίου, των επιχειρήσεων, της τεχνολογίας κ.α. 

••••••••••••••• 

Σύσταση:

Η ως άνω συνέντευξη του, δημοσιεύθηκε στο New Yorker στις 1 Μαρτίου 2022.

Διαβάστε και το (προφητικό;) άρθρο του που δημοσιεύθηκε στο Foreign Affairs το 2014.

•••••••••••••••

 Περισσότερα από το New Yorker για την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία 

 

Γιατί φταίει η Δύση στην κρίση της Ουκρανίας

Οι φιλελεύθερες αυταπάτες που προκάλεσαν τον Πούτιν

 John Mearsheimer - 2014

Foreign Affairs

Σεπτέμβριος/Οκτώβριος 2014

 https://www.foreignaffairs.com/articles/russia-fsu/2014-08-18/why-ukraine-crisis-west-s-fault 

Ο John Mearsheimer, γεννήθηκε το 1947 στο Μπρούκλιν της Ν. Υόρκης. Κατατάχθηκε στο στρατό σε ηλικία 18 ετών και σπούδασε στη Στρατιωτική Ακαδημία των ΗΠΑ, στο West Point. Μετά την αποφοίτηση του υπηρέτησε ως αξιωματικός της αεροπορίας για 5 χρόνια, και στη συνέχεια έκανε ανώτερες σπουδές στα πανεπιστήμια Cornell και University of Southern California, στον τομέα των διεθνών σχέσεων. Από το 1982 ήταν καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου του Σικάγο. 

Είναι ένας από τους πιο οξυδερκείς μελετητές και διεθνώς αναγνωρισμένους γεωπολιτικούς αναλυτές. Τα βιβλία του πραγματεύονται θέματα πολιτικής διεθνούς ασφαλείας και θεωρίας των διεθνών σχέσεων: Conventional Deterrence (1983), Nuclear Deterrence: Ethics and Strategy (1985), Liddell Hart and the Weight of History (1988), «Η τραγωδία της πολιτικής των μεγάλων δυνάμεων (2001), «Το Ισραηλινό Λόμπι και η Εξωτερική Πολιτική των ΗΠΑ» (2006 – από κοινού με τον Stephen Walt). 

Έχει γράψει επίσης πολλά άρθρα που δημοσιεύτηκαν σε ακαδημαϊκά έντυπα όπως το International Security και το Foreign Affairs, καθώς και σε περιοδικά ευρύτερης κυκλοφορίας όπως το Atlantic Monthly, το οποίο, για λόγους ευνόητους, αρνήθηκε να δημοσιεύσει το «Ισραηλινό Λόμπι». 

Εκδόθηκαν στα ελληνικά: Το σημαντικότερο έργο του, «Η τραγωδία της πολιτικής των μεγάλων δυνάμεων» (Αθήνα, Ποιότητα, 2011, 6η έκδοση – που έχει καταστεί βιβλίο-αναφοράς από την πρώτη έκδοσή του το 2001) και «Το Ισραηλινό Λόμπι και η Εξωτερική Πολιτική των ΗΠΑ» (London Review of Books 2006 και Αθήνα, Θύραθεν, 2006). 

Περιεχόμενα

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

Η ΔΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΒΟΛΗ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΜΙΑ ΚΡΙΣΗ

Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΕΥΘΥΝΩΝ

ΜΙΑ ΔΙΕΞΟΔΟΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 

Σύμφωνα με την επικρατούσα σοφία στη Δύση, η κρίση στην Ουκρανία μπορεί να αποδοθεί σχεδόν εξ’ ολοκλήρου στη ρωσική επιθετικότητα. Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν, σύμφωνα με το επιχείρημα αυτό, προσάρτησε την Κριμαία από μια μακροχρόνια επιθυμία να αναζωογονήσει τη σοβιετική αυτοκρατορία και μπορεί τελικά να διεκδικήσει και την υπόλοιπη Ουκρανία, καθώς και άλλες χώρες στην ανατολική Ευρώπη. Απ’ αυτή την άποψη, η ανατροπή του Ουκρανού προέδρου Βίκτορ Γιανουκόβιτς τον Φεβρουάριο του 2014 παρείχε απλώς ένα πρόσχημα για την απόφαση του Πούτιν να διατάξει τις ρωσικές δυνάμεις να καταλάβουν μέρος της Ουκρανίας. 

Αλλά αυτός ο απολογισμός είναι λάθος: οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί τους μοιράζονται το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για την κρίση. Η βασική πηγή του προβλήματος είναι η διεύρυνση του ΝΑΤΟ, το κεντρικό στοιχείο μιας ευρύτερης στρατηγικής για την απομάκρυνση της Ουκρανίας από την τροχιά της Ρωσίας και την ενσωμάτωσή της στη Δύση. Ταυτόχρονα, η επέκταση της ΕΕ προς τα ανατολικά και η υποστήριξη της Δύσης στο κίνημα υπέρ της δημοκρατίας στην Ουκρανία —ξεκινώντας με την Πορτοκαλί Επανάσταση το 2004— ήταν επίσης κρίσιμα στοιχεία.  

Από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, οι Ρώσοι ηγέτες αντιτάχθηκαν σθεναρά στη διεύρυνση του ΝΑΤΟ και τα τελευταία χρόνια, έχουν ξεκαθαρίσει ότι δεν θα παραμείνουν αδρανείς ενώ ο στρατηγικά σημαντικός γείτονάς τους μετατράπηκε σε δυτικό προπύργιο. Για τον Πούτιν, η παράνομη ανατροπή του δημοκρατικά εκλεγμένου και φιλορώσου προέδρου της Ουκρανίαςτην οποία δικαίως χαρακτήρισε «πραξικόπημα»ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι.  

Η αντίδραση του Πούτιν δεν θα έπρεπε να αποτελεί έκπληξη. Άλλωστε, η Δύση είχε μετακινηθεί στο κατώφλι της Ρωσίας και απειλούσε τα βασικά στρατηγικά της συμφέροντα, ένα σημείο που ο Πούτιν τόνισε εμφατικά και επανειλημμένα. Οι ελίτ στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη έχουν τυφλωθεί από τα γεγονότα μόνο και μόνο επειδή συμφωνούν με μια εσφαλμένη άποψή τους για τη διεθνή πολιτική. Τείνουν να πιστεύουν ότι η λογική του ρεαλισμού έχει μικρή σημασία στον 21ο αιώνα και ότι η Ευρώπη μπορεί να διατηρηθεί ολόκληρη και ελεύθερη με βάση τέτοιες φιλελεύθερες αρχές όπως το κράτος δικαίου, η οικονομική αλληλεξάρτηση και η δημοκρατία. 

Αλλά αυτό το μεγάλο σχέδιο στράβωσε στην Ουκρανία. Η κρίση εκεί δείχνει ότι η realpolitik παραμένει σχετικήκαι τα κράτη που την αγνοούν το κάνουν με δικό τους κίνδυνο. Οι ηγέτες των ΗΠΑ και της Ευρώπης υπέπεσαν σε γκάφες στην προσπάθειά τους να μετατρέψουν την Ουκρανία σε δυτικό προπύργιο στα σύνορα της Ρωσίας. Τώρα που αποκαλύφθηκαν οι συνέπειες, θα ήταν ακόμη μεγαλύτερο λάθος να συνεχιστεί αυτή η λανθασμένη πολιτική.

Η ΔΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΒΟΛΗ 

Όταν ο Ψυχρός Πόλεμος έφτασε στο τέλος του, οι Σοβιετικοί ηγέτες προτίμησαν οι αμερικανικές δυνάμεις να παραμείνουν στην Ευρώπη και το ΝΑΤΟ να παραμείνει ανέπαφο, μια ρύθμιση που πίστευαν ότι θα κρατούσε ειρηνική μια επανενωμένη Γερμανία. Αλλά αυτοί και οι Ρώσοι διάδοχοί τους δεν ήθελαν να μεγαλώσει το ΝΑΤΟ και υπέθεσαν ότι οι δυτικοί διπλωμάτες κατανοούσαν τις ανησυχίες τους. Η κυβέρνηση Κλίντον προφανώς σκέφτηκε το αντίθετο, και στα μέσα της δεκαετίας του 1990 άρχισε να πιέζει για επέκταση του ΝΑΤΟ. 

Ο πρώτος γύρος της διεύρυνσης του ΝΑΤΟ πραγματοποιήθηκε το 1999 και έφερε την Τσεχική Δημοκρατία, την Ουγγαρία και την Πολωνία. Ο δεύτερος γύρος συνέβη το 2004, και περιελάμβανε τη Βουλγαρία, την Εσθονία, τη Λετονία, τη Λιθουανία, τη Ρουμανία, τη Σλοβακία και τη Σλοβενία.  

Η Μόσχα διαμαρτυρήθηκε σθεναρά από την αρχή. Κατά τη διάρκεια της εκστρατείας των βομβαρδισμών του ΝΑΤΟ το 1995 κατά των Σερβοβόσνιων, για παράδειγμα, ο Ρώσος Πρόεδρος Μπόρις Γιέλτσιν είπε: «Αυτό είναι το πρώτο σημάδι του τι θα μπορούσε να συμβεί όταν το ΝΑΤΟ φτάσει ακριβώς στα σύνορα της Ρωσικής Ομοσπονδίας. ... Η φλόγα του πολέμου θα μπορούσε να απλωθεί σε ολόκληρη την Ευρώπη». Αλλά οι Ρώσοι ήταν πολύ αδύναμοι εκείνη την εποχή για να αποτρέψουν την κίνηση του ΝΑΤΟ προς τα ανατολικά – η οποία, σε κάθε περίπτωση, δεν φαινόταν τόσο απειλητική, αφού κανένα από τα νέα μέλη δεν μοιραζόταν σύνορα με τη Ρωσία, εκτός από τις μικροσκοπικές χώρες της Βαλτικής. 

Τότε το ΝΑΤΟ άρχισε να κοιτάζει πιο ανατολικά. Στη σύνοδο κορυφής του Απριλίου 2008 στο Βουκουρέστι, η συμμαχία εξέτασε την αποδοχή της Γεωργίας και της Ουκρανίας. Η κυβέρνηση του Τζορτζ Μπους υποστήριξε αυτή την κίνηση, αλλά η Γαλλία και η Γερμανία της αντιτάχθηκαν φοβούμενες ότι θα προκαλούσε έναν αδικαιολόγητο ανταγωνισμό με τη Ρωσία. Στο τέλος, τα μέλη του ΝΑΤΟ κατέληξαν σε έναν συμβιβασμό: η συμμαχία δεν ξεκίνησε την επίσημη διαδικασία που οδηγεί στην ένταξη, αλλά εξέδωσε μια δήλωση υποστηρίζοντας τις φιλοδοξίες της Γεωργίας και της Ουκρανίας και δηλώνοντας με τόλμη: «Αυτές οι χώρες θα γίνουν μέλη του ΝΑΤΟ».  

Η Μόσχα, ωστόσο, δεν είδε το αποτέλεσμα ως συμβιβασμό. Ο Αλεξάντερ Γκρούσκο, τότε υφυπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας, είπε: «Η ένταξη της Γεωργίας και της Ουκρανίας στη συμμαχία είναι ένα τεράστιο στρατηγικό λάθος που θα είχε πιο σοβαρές συνέπειες για την πανευρωπαϊκή ασφάλεια» 

Ο Πούτιν υποστήριξε ότι η αποδοχή αυτών των δύο χωρών στο ΝΑΤΟ θα αντιπροσώπευε μια «άμεση απειλή» για τη Ρωσία. Μια ρωσική εφημερίδα ανέφερε ότι ο Πούτιν, ενώ μιλούσε με τον Μπους, «εννοούσε πολύ καθαρά ότι εάν η Ουκρανία γινόταν αποδεκτή στο ΝΑΤΟ, θα έπαυε να υπάρχει». 

Η εισβολή της Ρωσίας στη Γεωργία τον Αύγουστο του 2008, θα έπρεπε να είχε διαλύσει κάθε αμφιβολία σχετικά με την αποφασιστικότητα του Πούτιν να αποτρέψει την ένταξη της Γεωργίας και της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ. Ο Πρόεδρος της Γεωργίας Μιχαήλ Σαακασβίλι, ο οποίος ήταν αφοσιωμένος στην ένταξη της χώρας του στο ΝΑΤΟ, είχε αποφασίσει το καλοκαίρι του 2008 να ενσωματώσει εκ νέου δύο αυτονομιστικές περιοχές, την Αμπχαζία και τη Νότια Οσετία.  

Αλλά ο Πούτιν προσπάθησε να κρατήσει τη Γεωργία αδύναμη, διχασμένη και εκτός του ΝΑΤΟ. Αφού ξέσπασαν μάχες μεταξύ της γεωργιανής κυβέρνησης και των αυτονομιστών της Νότιας Οσετίας, οι ρωσικές δυνάμεις ανέλαβαν τον έλεγχο της Αμπχαζίας και της Νότιας Οσετίας. Η Μόσχα είχε εκφράσει την άποψη της. Ωστόσο, παρά αυτή τη σαφή προειδοποίηση, το ΝΑΤΟ δεν εγκατέλειψε ποτέ δημόσια τον στόχο του να ενσωματώσει τη Γεωργία και την Ουκρανία στη συμμαχία. Και η επέκταση του ΝΑΤΟ συνέχισε να βαδίζει προς τα εμπρός, κάνοντας μέλη της την Αλβανία και την Κροατία το 2009. 

Η ΕΕ, επίσης, βαδίζει προς τα ανατολικά. Τον Μάιο του 2008, παρουσίασε την πρωτοβουλία της για την Ανατολική Εταιρική Σχέση, ένα πρόγραμμα για την προώθηση της ευημερίας σε χώρες όπως η Ουκρανία και την ενσωμάτωσή τους στην οικονομία της ΕΕ. Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι Ρώσοι ηγέτες θεωρούν το σχέδιο ως εχθρικό προς τα συμφέροντα της χώρας τους. Τον περασμένο Φεβρουάριο, πριν αναγκαστεί ο Γιανουκόβιτς να παραιτηθεί, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ κατηγόρησε την ΕΕ ότι προσπαθεί να δημιουργήσει μια «σφαίρα επιρροής» στην Ανατολική Ευρώπη. Στα μάτια των Ρώσων ηγετών, η επέκταση της ΕΕ είναι ένας προπομπός για την επέκταση του ΝΑΤΟ.  

Το τελευταίο εργαλείο της Δύσης για να απομακρύνει το Κίεβο από τη Μόσχα ήταν οι προσπάθειές της να διαδώσει τις δυτικές αξίες και να προωθήσει τη δημοκρατία στην Ουκρανία και σε άλλα μετασοβιετικά κράτη, ένα σχέδιο που συχνά συνεπάγεται χρηματοδότηση φιλοδυτικών ατόμων και οργανώσεων.  

Η Victoria Nuland, η αναπληρώτρια υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ για Ευρωπαϊκές και Ευρασιατικές Υποθέσεις, υπολόγισε τον Δεκέμβριο του 2013 ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν επενδύσει περισσότερα από 5 δισεκατομμύρια δολάρια από το 1991 για να βοηθήσουν την Ουκρανία να επιτύχει «το μέλλον που της αξίζει». 

Ως μέρος αυτής της προσπάθειας, η κυβέρνηση των ΗΠΑ χρηματοδότησε το National Endowment for Democracy (NED). Αυτό το μη-κερδοσκοπικό ίδρυμα έχει χρηματοδοτήσει περισσότερα από 60 έργα με στόχο την προώθηση της κοινωνίας των πολιτών στην Ουκρανία και ο πρόεδρός του Carl Gershman, χαρακτήρισε αυτή τη χώρα «το μεγαλύτερο βραβείο». Μετά τη νίκη του Γιανουκόβιτς στις προεδρικές εκλογές της Ουκρανίας τον Φεβρουάριο του 2010, το NED αποφάσισε ότι αυτό υπονόμευε τους στόχους του και έτσι ενίσχυσε τις προσπάθειές του να στηρίξει την αντιπολίτευση και να ενισχύσει τους δημοκρατικούς θεσμούς της χώρας. 

Όταν οι Ρώσοι ηγέτες εξετάζουν τη δυτική κοινωνική μηχανική στην Ουκρανία, ανησυχούν ότι η χώρα τους μπορεί να είναι η επόμενη. Και τέτοιοι φόβοι δεν είναι σχεδόν αβάσιμοι. Τον Σεπτέμβριο του 2013, ο Gershman έγραψε στην Washington Post:  

«Η επιλογή της Ουκρανίας να ενταχθεί στην Ευρώπη θα επιταχύνει την κατάρρευση της ιδεολογίας του ρωσικού ιμπεριαλισμού που εκπροσωπεί ο Πούτιν. Οι Ρώσοι, επίσης, αντιμετωπίζουν μια επιλογή και ο Πούτιν μπορεί να βρεθεί στο τέλος χαμένος, όχι μόνο στο εγγύς εξωτερικό, αλλά και στην ίδια τη Ρωσία». 

ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΜΙΑ ΚΡΙΣΗ 

Το τριπλό πακέτο πολιτικών της Δύσης — διεύρυνση του ΝΑΤΟ, επέκταση της ΕΕ και προώθηση της δημοκρατίας — έριξε λάδι στη φωτιά που περίμενε να ανάψει. Η σπίθα ήρθε τον Νοέμβριο του 2013, όταν ο Γιανουκόβιτς απέρριψε μια σημαντική οικονομική συμφωνία που διαπραγματευόταν με την ΕΕ και αποφάσισε να δεχτεί μια ρωσική αντιπροσφορά 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Αυτή η απόφαση οδήγησε σε αντικυβερνητικές διαδηλώσεις που κλιμακώθηκαν τους επόμενους τρεις μήνες και που μέχρι τα μέσα Φεβρουαρίου είχαν οδηγήσει στο θάνατο περίπου 100 διαδηλωτών. Δυτικοί απεσταλμένοι πέταξαν εσπευσμένα στο Κίεβο για να επιλύσουν την κρίση.  

Στις 21 Φεβρουαρίου, η κυβέρνηση και η αντιπολίτευση κατέληξαν σε μια συμφωνία που επέτρεψε στον Γιανουκόβιτς να παραμείνει στην εξουσία μέχρι τη διεξαγωγή νέων εκλογών. Αλλά η συμφωνία κατέρρευσε αμέσως και ο Γιανουκόβιτς κατέφυγε στη Ρωσία την επόμενη μέρα. Η νέα κυβέρνηση στο Κίεβο ήταν φιλοδυτική και αντι-ρωσική στον πυρήνα της, και σ’ αυτή συμμετείχαν 4 υψηλόβαθμα μέλη που θα μπορούσαν νόμιμα να χαρακτηριστούν νεοφασίστες.  

Αν και η πλήρης έκταση της εμπλοκής των ΗΠΑ δεν έχει ακόμη αποκαλυφθεί, είναι σαφές ότι η Ουάσιγκτον υποστήριξε το πραξικόπημα. 

Η Victoria Nuland, αναπληρώτρια υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ για τις Ευρωπαϊκές και Ευρασιατικές Υποθέσεις και ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής John McCain συμμετείχαν σε αντικυβερνητικές διαδηλώσεις και ο Geoffrey Pyatt (Τζέφρι Πάιατ), πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Ουκρανία, διακήρυξε μετά την ανατροπή του Γιανουκόβιτς ότι ήταν «μια μέρα που θα γραφεί στα βιβλία της ιστορίας» 

Όπως αποκάλυψε μια τηλεφωνική ηχογράφηση που διέρρευσε, η Victoria Nuland είχε υποστηρίξει την αλλαγή καθεστώτος και ήθελε να γίνει πρωθυπουργός στη νέα κυβέρνηση ο Ουκρανός πολιτικός Αρσένι Γιατσενιούκ, κάτι που έγινε. Δεν είναι περίεργο που οι Ρώσοι όλων των πεποιθήσεων πιστεύουν ότι η Δύση έπαιξε ρόλο στην εκδίωξη του Γιανουκόβιτς. 

Για τον Πούτιν είχε φτάσει η ώρα να ενεργήσει εναντίον της Ουκρανίας και της Δύσης. Λίγο μετά τις 22 Φεβρουαρίου, διέταξε τις ρωσικές δυνάμεις να πάρουν την Κριμαία από την Ουκρανία και αμέσως μετά την ενσωμάτωσε στη Ρωσία. Το έργο αποδείχθηκε σχετικά εύκολο, χάρη στα χιλιάδες ρωσικά στρατεύματα που ήταν ήδη σταθμευμένα σε ναυτική βάση στο λιμάνι της Σεβαστούπολης της Κριμαίας. Η Κριμαία έγινε επίσης εύκολος στόχος, καθώς οι Ρώσοι αποτελούν περίπου το 60% του πληθυσμού της Κριμαίας. Οι περισσότεροι από αυτούς ήθελαν να αποσχιστούν από την Ουκρανία.  

Στη συνέχεια, ο Πούτιν άσκησε μαζική πίεση στη νέα κυβέρνηση στο Κίεβο για να την αποθαρρύνει να συμπαραταχθεί με τη Δύση ενάντια στη Μόσχα, καθιστώντας σαφές ότι θα κατέστρεφε την Ουκρανία ως λειτουργικό κράτος πριν να της επιτρέψει να καταστεί δυτικό προπύργιο στο κατώφλι της Ρωσίας. Προς αυτόν τον σκοπό, έχει παράσχει συμβούλους, όπλα και διπλωματική υποστήριξη στους Ρώσους αυτονομιστές στην ανατολική Ουκρανία, οι οποίοι ωθούν τη χώρα προς τον εμφύλιο πόλεμο. Έχει συγκεντρώσει έναν μεγάλο στρατό στα σύνορα με την Ουκρανία, απειλώντας να εισβάλει εάν η κυβέρνηση πατάξει τους αντάρτες. Παράλληλα, αύξησε απότομα την τιμή του φυσικού αερίου που πουλάει η Ρωσία στην Ουκρανία και απαίτησε να πληρωθούν οι προηγούμενες εξαγωγές. Ο Πούτιν παίζει σκληρά. 

Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Οι ενέργειες του Πούτιν πρέπει να είναι εύκολα κατανοητές. Η Ουκρανία (μια τεράστια έκταση επίπεδης γης την οποία διέσχισαν η Ναπολεόντεια Γαλλία, η αυτοκρατορική Γερμανία και η ναζιστική Γερμανία για να χτυπήσουν την ίδια τη Ρωσία) χρησιμεύει ως ουδέτερη χώρα τεράστιας στρατηγικής σημασίας για τη Ρωσία. Κανένας Ρώσος ηγέτης δεν θα ανεχόταν να προσχωρήσει η Ουκρανία σε μια στρατιωτική συμμαχία που ήταν ο θανάσιμος εχθρός της Μόσχας μέχρι πρόσφατα. Και κανένας Ρώσος ηγέτης δεν θα έμενε άπραγος ενώ η Δύση βοήθησε να εγκατασταθεί εκεί μια κυβέρνηση που ήταν αποφασισμένη να ενσωματώσει την Ουκρανία στη Δύση.  

Η θέση της Μόσχας μπορεί να μην αρέσει στην Ουάσιγκτον, αλλά θα πρέπει να κατανοήσει τη λογική που υπάρχει πίσω από αυτήν. Αυτή είναι η Γεωπολιτική  101: οι μεγάλες δυνάμεις είναι πάντα ευαίσθητες σε πιθανές απειλές κοντά στο έδαφός τους. Εξάλλου, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν ανέχονται μακρινές μεγάλες δυνάμεις να αναπτύσσουν στρατιωτικές δυνάμεις οπουδήποτε στο δυτικό ημισφαίριο και, πολύ περισσότερο, στα σύνορά τους. Φανταστείτε την οργή της Ουάσιγκτον εάν η Κίνα έφτιαχνε μια εντυπωσιακή στρατιωτική συμμαχία και προσπαθούσε να συμπεριλάβει σ’ αυτή τον Καναδά και το Μεξικό. Πέρα από τη λογική, οι Ρώσοι ηγέτες έχουν πει στους δυτικούς ομολόγους τους σε πολλές περιπτώσεις ότι θεωρούν απαράδεκτη την επέκταση του ΝΑΤΟ στη Γεωργία και την Ουκρανία, μαζί με οποιαδήποτε προσπάθεια να στρέψουν αυτές τις χώρες εναντίον της Ρωσίας – ένα μήνυμα που ο πόλεμος Ρωσία–Γεωργίας το 2008 το κατέστησε ξεκάθαρο. 

Αξιωματούχοι από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους Ευρωπαίους συμμάχους τους υποστηρίζουν ότι προσπάθησαν σκληρά να κατευνάσουν τους ρωσικούς φόβους και ότι η Μόσχα πρέπει να καταλάβει ότι το ΝΑΤΟ δεν έχει σχέδια για τη Ρωσία. Εκτός από τη διαρκή άρνηση ότι η επέκτασή της είχε στόχο τον περιορισμό της Ρωσίας, η συμμαχία δεν ανέπτυξε ποτέ μόνιμα στρατιωτικές δυνάμεις στα νέα κράτη μέλη της. Το 2002, δημιούργησε ακόμη και ένα όργανο που ονομάζεται Συμβούλιο ΝΑΤΟ-Ρωσίας σε μια προσπάθεια να προωθήσει τη συνεργασία. Για να ηρεμήσουν περαιτέρω τη Ρωσία, οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν το 2009 ότι θα αναπτύξουν το νέο τους σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας σε πολεμικά πλοία στα ευρωπαϊκά ύδατα, τουλάχιστον αρχικά, αντί σε τσεχικό ή πολωνικό έδαφος. Αλλά κανένα από αυτά τα μέτρα δεν λειτούργησε. Οι Ρώσοι παρέμειναν σταθερά αντίθετοι στη διεύρυνση του ΝΑΤΟ, ειδικά στη Γεωργία και την Ουκρανία. Και τελικά, είναι οι Ρώσοι, και όχι η Δύση, που αποφασίζουν τι μετράει ως απειλή για αυτούς. 

Για να κατανοήσουμε γιατί η Δύση – και ειδικά οι Ηνωμένες Πολιτείες, δεν κατάλαβαν ότι η πολιτική τους για την Ουκρανία έθετε τις βάσεις για μια μεγάλη σύγκρουση με τη Ρωσία, πρέπει να πάμε πίσω στα μέσα της δεκαετίας του 1990, όταν η κυβέρνηση Κλίντον άρχισε να υποστηρίζει την επέκταση του ΝΑΤΟ. Οι ειδικοί προέβαλαν διάφορα επιχειρήματα υπέρ και κατά της διεύρυνσης, αλλά δεν υπήρξε συναίνεση για το τι πρέπει να γίνει. Οι περισσότεροι μετανάστες από την Ανατολική Ευρώπη στις Ηνωμένες Πολιτείες και οι συγγενείς τους, για παράδειγμα, υποστήριξαν σθεναρά την επέκταση, επειδή ήθελαν το ΝΑΤΟ να προστατεύει χώρες όπως η Ουγγαρία και η Πολωνία. Μερικοί ρεαλιστές επίσης ευνόησαν την πολιτική επειδή πίστευαν ότι η Ρωσία έπρεπε ακόμη να περιοριστεί.  

Αλλά, οι περισσότεροι ρεαλιστές αντιτάχθηκαν στην επέκταση, με την πεποίθηση ότι μια φθίνουσα μεγάλη δύναμη με γήρανση του πληθυσμού και μια μονοδιάστατη οικονομία, δεν χρειαζόταν στην πραγματικότητα να περιοριστεί. Και φοβήθηκαν ότι η διεύρυνση θα έδινε στη Μόσχα μόνο ένα κίνητρο για να προκαλέσει προβλήματα στην Ανατολική Ευρώπη.  

Ο Αμερικανός διπλωμάτης George Kennan διατύπωσε αυτή την προοπτική σε μια συνέντευξη του 1998, λίγο αφότου η Γερουσία των ΗΠΑ ενέκρινε τον πρώτο γύρο επέκτασης του ΝΑΤΟ. «Νομίζω ότι οι Ρώσοι θα αντιδράσουν σταδιακά αρκετά αρνητικά και αυτό θα επηρεάσει τις πολιτικές τους. Νομίζω ότι είναι τραγικό λάθος. Δεν υπήρχε κανένας λόγος για αυτό. Κανείς δεν απειλούσε κανέναν άλλον». 

Οι περισσότεροι φιλελεύθεροι, από την άλλη πλευρά, τάχθηκαν υπέρ της διεύρυνσης, συμπεριλαμβανομένων πολλών βασικών μελών της κυβέρνησης Κλίντον. Πίστευαν ότι το τέλος του Ψυχρού Πολέμου είχε αλλάξει ριζικά τη διεθνή πολιτική και ότι μια νέα, μεταεθνική τάξη πραγμάτων είχε αντικαταστήσει τη ρεαλιστική λογική που κυβερνούσε την Ευρώπη. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν ήταν μόνο το «απαραίτητο έθνος», όπως το έθεσε η υπουργός Εξωτερικών Madeleine Albright. Ήταν επίσης ένας καλοήθης ηγεμόνας και επομένως απίθανο να θεωρηθεί ως απειλή στη Μόσχα. Ο στόχος, ουσιαστικά, ήταν να γίνει ολόκληρη η ήπειρος να μοιάζει με τη δυτική Ευρώπη. 

Έτσι οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους προσπάθησαν να προωθήσουν τη δημοκρατία στις χώρες της ανατολικής Ευρώπης, να αυξήσουν την οικονομική αλληλεξάρτηση μεταξύ τους και να τις ενσωματώσουν στους διεθνείς θεσμούς.  

Έχοντας κερδίσει τη σχετική συζήτηση στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι φιλελεύθεροι είχαν μικρή δυσκολία να πείσουν τους Ευρωπαίους συμμάχους τους να υποστηρίξουν τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ. Σε τελική ανάλυση, δεδομένων των προηγούμενων επιτευγμάτων της ΕΕ, οι Ευρωπαίοι ήταν ακόμη πιο δεμένοι από τους Αμερικανούς με την ιδέα ότι η γεωπολιτική δεν είχε πλέον σημασία και ότι μια φιλελεύθερη τάξη που θα περιελάμβανε τα πάντα θα μπορούσε να διατηρήσει την ειρήνη στην Ευρώπη.  

Κατά την πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα, οι φιλελεύθεροι άρχισαν να κυριαρχούν στο διάλογο για την ευρωπαϊκή ασφάλεια τόσο πολύ, ώστε ακόμη και όταν η συμμαχία υιοθέτησε μια πολιτική ανοιχτών θυρών ανάπτυξή της, η επέκταση του ΝΑΤΟ αντιμετώπισε ελάχιστη ρεαλιστική αντίθεση. Η φιλελεύθερη κοσμοθεωρία είναι πλέον αποδεκτό δόγμα μεταξύ των αξιωματούχων των ΗΠΑ. Τον Μάρτιο, για παράδειγμα, ο Πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα εκφώνησε μια ομιλία για την Ουκρανία στην οποία μίλησε επανειλημμένα για «τα ιδανικά» που παρακινούν τη δυτική πολιτική και πώς αυτά τα ιδανικά «έχουν απειληθεί συχνά από μια παλαιότερη, πιο παραδοσιακή άποψη της εξουσίας». Η αντίδραση του υπουργού Εξωτερικών John Kerry στην κρίση της Κριμαίας αντικατόπτριζε την ίδια προοπτική: «Απλώς στον 21ο αιώνα δεν συμπεριφέρεστε με τον τρόπο του 19ου αιώνα εισβάλλοντας σε άλλη χώρα με ένα εντελώς πλαστό πρόσχημα». 

Ουσιαστικά, οι δύο πλευρές λειτουργούσαν χρησιμοποιώντας διαφορετικά βιβλία-οδηγιών: ο Πούτιν και οι συμπατριώτες του σκέφτονταν και ενεργούσαν σύμφωνα με ρεαλιστικές επιταγές, ενώ οι δυτικοί ομόλογοί τους σκέφτονταν και ενεργούσαν σύμφωνα με τις φιλελεύθερες ιδέες για τη διεθνή πολιτική. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους προκάλεσαν εν αγνοία τους μια μεγάλη κρίση για την Ουκρανία.  

ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΕΥΘΥΝΩΝ 

Στην ίδια συνέντευξη του 1998, ο George Kennan προέβλεψε ότι η επέκταση του ΝΑΤΟ θα προκαλούσε κρίση, μετά την οποία οι υποστηρικτές της επέκτασης θα έλεγαν ότι «πάντα σας λέγαμε ότι έτσι είναι οι Ρώσοι».  

Οι περισσότεροι δυτικοί αξιωματούχοι έχουν παρουσιάσει τον Πούτιν ως τον πραγματικό ένοχο στη δύσκολη θέση της Ουκρανίας. Τον Μάρτιο, σύμφωνα με τους New York Times , η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ άφησε να εννοηθεί ότι ο Πούτιν ήταν παράλογος, λέγοντας στον Ομπάμα ότι ο Ρώσος πρόεδρος βρισκόταν «σε έναν άλλο κόσμο».  

Αν και ο Πούτιν αναμφίβολα έχει αυταρχικές τάσεις, κανένα στοιχείο δεν υποστηρίζει την κατηγορία ότι είναι ψυχικά ανισόρροπος. Αντίθετα: είναι ένας πρωτοκλασάτος στρατηγός που πρέπει να τον φοβούνται και να τον σέβονται όποιοι τον αμφισβητούν στην εξωτερική πολιτική.  

Άλλοι αναλυτές ισχυρίζονται, πιο εύλογα, ότι ο Πούτιν λυπάται για την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και είναι αποφασισμένος να τον αναστρέψει επεκτείνοντας τα σύνορα της Ρωσίας. Σύμφωνα με αυτή την ερμηνεία, ο Πούτιν, έχοντας καταλάβει την Κριμαία, δοκιμάζει τώρα τα νερά για να δει αν είναι η κατάλληλη στιγμή να κατακτήσει την Ουκρανία, ή τουλάχιστον το ανατολικό τμήμα της, και τελικά θα συμπεριφερθεί επιθετικά σε άλλες χώρες της γειτονιάς της Ρωσίας. Για κάποιους σε αυτό το στρατόπεδο, ο Πούτιν αντιπροσωπεύει έναν σύγχρονο Αδόλφο Χίτλερ και η επίτευξη οποιουδήποτε είδους συμφωνίας μαζί του θα επαναλάμβανε το λάθος του Μονάχου. Έτσι, το ΝΑΤΟ πρέπει να δεχτεί την Γεωργία και την Ουκρανία και να περιορίσουν τη Ρωσία προτού κυριαρχήσει στους γείτονές της και απειλήσει τη δυτική Ευρώπη. 

Αυτό το επιχείρημα καταρρέει μετά από προσεκτική εξέταση. Εάν ο Πούτιν δεσμευόταν να δημιουργήσει μια μεγαλύτερη Ρωσία, είναι σχεδόν βέβαιο ότι τα σημάδια των προθέσεών του θα είχαν εμφανιστεί πριν από τις 22 Φεβρουαρίου. Αλλά δεν υπάρχει ουσιαστικά καμία απόδειξη ότι ήθελε να καταλάβει την Κριμαία, και πολύ λιγότερο οποιοδήποτε άλλο έδαφος στην Ουκρανία, πριν από αυτή την ημερομηνία. 

Ακόμη και οι δυτικοί ηγέτες που υποστήριζαν την επέκταση του ΝΑΤΟ δεν το έκαναν από φόβο ότι η Ρωσία επρόκειτο να χρησιμοποιήσει στρατιωτική δύναμη. Οι ενέργειες του Πούτιν στην Κριμαία τους ξάφνιασε εντελώς και φαίνεται ότι ήταν μια αυθόρμητη αντίδραση στην εκδίωξη του Γιανουκόβιτς. Αμέσως μετά, ακόμη και ο Πούτιν είπε ότι ήταν αντίθετος στην απόσχιση της Κριμαίας, πριν αλλάξει γρήγορα γνώμη. 

Εξάλλου, ακόμα κι αν ήθελε, η Ρωσία δεν έχει την ικανότητα να κατακτήσει και να προσαρτήσει εύκολα την ανατολική Ουκρανία, και πολύ περισσότερο ολόκληρη τη χώρα. Περίπου 15 εκατομμύρια άνθρωποι –το ένα τρίτο του πληθυσμού της Ουκρανίας– ζουν μεταξύ του ποταμού Δνείπερου, που διχοτομεί τη χώρα, και των ρωσικών συνόρων. Η συντριπτική πλειοψηφία αυτών των ανθρώπων θέλει να παραμείνει μέρος της Ουκρανίας και σίγουρα θα αντιστεκόταν σε μια ρωσική κατοχή. Επιπλέον, ο μέτριος στρατός της Ρωσίας, ο οποίος δείχνει ελάχιστα σημάδια μετατροπής σε μια σύγχρονη Βέρμαχτ, θα είχε λίγες πιθανότητες να ειρηνεύσει ολόκληρη την Ουκρανία. Η Μόσχα είναι επίσης στην κακή θέση να πληρώσει ένα δαπανηρό τίμημα. Η αδύναμη οικονομία της θα υποφέρει ακόμη περισσότερο ενόψει των κυρώσεων που θα προκύψουν. 

Αλλά ακόμα κι αν η Ρωσία όντως υπερηφανευόταν για μια ισχυρή στρατιωτική μηχανή και μια εντυπωσιακή οικονομία, πιθανότατα θα αποδεικνυόταν ανίκανη να καταλάβει με επιτυχία την Ουκρανία. Αρκεί να λάβουμε υπόψη τις σοβιετικές και αμερικανικές εμπειρίες στο Αφγανιστάν, τις εμπειρίες των ΗΠΑ στο Βιετνάμ και το Ιράκ και τη ρωσική εμπειρία στην Τσετσενία για να υπενθυμίσουμε ότι οι στρατιωτικές κατοχές συνήθως τελειώνουν άσχημα. 

Ο Πούτιν σίγουρα καταλαβαίνει ότι η προσπάθεια να υποτάξει την Ουκρανία θα ήταν σαν να καταπίνεις έναν  σκαντζόχοιρο. Η απάντησή του στα γεγονότα εκεί ήταν αμυντική, όχι επιθετική.

ΜΙΑ ΔΙΕΞΟΔΟΣ

Δεδομένου ότι οι περισσότεροι δυτικοί ηγέτες συνεχίζουν να αρνούνται ότι η συμπεριφορά του Πούτιν μπορεί να υποκινείται από εύλογες ανησυχίες για την ασφάλεια, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι προσπάθησαν να την τροποποιήσουν διπλασιάζοντας τις υπάρχουσες πολιτικές τους και τιμώρησαν τη Ρωσία για να αποτρέψουν περαιτέρω επιθετικότητα. Αν και ο John Kerry υποστήριξε ότι «όλες οι επιλογές βρίσκονται στο τραπέζι», ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες ούτε οι σύμμαχοί τους στο ΝΑΤΟ είναι διατεθειμένοι να χρησιμοποιήσουν βία για να υπερασπιστούν την Ουκρανία.  

Αντίθετα, η Δύση βασίζεται σε οικονομικές κυρώσεις για να εξαναγκάσει τη Ρωσία να τερματίσει την υποστήριξή της στην εξέγερση στην ανατολική Ουκρανία. Τον Ιούλιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η ΕΕ έθεσαν σε εφαρμογή τον τρίτο γύρο περιορισμένων κυρώσεων, στοχεύοντας κυρίως άτομα υψηλού επιπέδου που συνδέονται στενά με τη ρωσική κυβέρνηση και ορισμένες τράπεζες υψηλού προφίλ, εταιρείες ενέργειας και αμυντικές εταιρείες. Επίσης, απείλησαν ότι θα προχωρήσουν και σ’ έναν άλλο γύρο  κυρώσεων που θα στοχεύουν σε ολόκληρους τομείς της ρωσικής οικονομίας. 

Τέτοια μέτρα θα έχουν μικρό αποτέλεσμα. Οι σκληρές κυρώσεις είναι πιθανό να αποσυρθούν από το τραπέζι ούτως ή άλλως. Οι δυτικοευρωπαϊκές χώρες, ιδιαίτερα η Γερμανία, αντιστάθηκαν στην επιβολή τους από φόβο μήπως η Ρωσία μπορεί να αντιδράσει και να προκαλέσει σοβαρή οικονομική ζημιά εντός της ΕΕ. Αλλά ακόμα και αν οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούσαν να πείσουν τους συμμάχους τους να λάβουν σκληρά μέτρα, ο Πούτιν πιθανότατα δεν θα άλλαζε τις αποφάσεις τους. Η ιστορία δείχνει ότι τα κράτη απορροφούν τεράστιες τιμωρητικές κυρώσεις προκειμένου να προστατεύσουν τα βασικά στρατηγικά τους συμφέροντα. Και δεν υπάρχει λόγος να πιστεύουμε ότι η Ρωσία αποτελεί εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα. 

Οι δυτικοί ηγέτες έχουν επίσης προσκολληθεί στις προκλητικές πολιτικές που επέσπευσαν την κρίση. Τον Απρίλιο, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Joseph Biden συναντήθηκε με τους Ουκρανούς νομοθέτες και τους είπε: «Αυτή είναι μια δεύτερη ευκαιρία να πραγματοποιηθεί η αρχική υπόσχεση που δόθηκε από την Πορτοκαλί Επανάσταση». Ο John Brennan, ο διευθυντής της CIA, δεν βοήθησε τα πράγματα όταν, τον ίδιο μήνα, επισκέφτηκε το Κίεβο σε ένα ταξίδι που ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε ότι είχε στόχο τη βελτίωση της συνεργασίας με την ουκρανική κυβέρνηση στον τομέα της ασφάλειας. 

Εν τω μεταξύ, η ΕΕ συνέχισε να προωθεί την Ανατολική Εταιρική Σχέση της. Τον Μάρτιο, ο José Manuel Barroso, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, συνόψισε τη σκέψη της ΕΕ για την Ουκρανία, λέγοντας: «Έχουμε ένα χρέος, ένα καθήκον αλληλεγγύης με αυτή τη χώρα και θα εργαστούμε για να την έχουμε όσο το δυνατόν πιο κοντά μας». Και στις 27 Ιουνίου, η ΕΕ και η Ουκρανία υπέγραψαν την μοιραία οικονομική συμφωνία που είχε απορρίψει ο Γιανουκόβιτς επτά μήνες νωρίτερα. Επίσης τον Ιούνιο, σε μια συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών των μελών του ΝΑΤΟ, συμφωνήθηκε ότι η συμμαχία θα παραμείνει ανοιχτή σε νέα μέλη, αν και οι υπουργοί Εξωτερικών απέφυγαν να αναφέρουν ονομαστικά την Ουκρανία. Ο Άντερς Φογκ Ράσμουσεν, γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ ανακοίνωσε: «Καμία τρίτη χώρα δεν έχει δικαίωμα βέτο στη διεύρυνση του ΝΑΤΟ», και οι υπουργοί Εξωτερικών συμφώνησαν να υποστηρίξουν διάφορα μέτρα για τη βελτίωση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Ουκρανίας σε τομείς όπως η διοίκηση και ο έλεγχος, η επιμελητεία και η κυβερνοάμυνα. Οι Ρώσοι ηγέτες έχουν φυσικά αποκρούσει αυτές τις ενέργειες. Η αντίδραση της Δύσης στην κρίση απλώς θα επιδεινώσει μια κακή κατάσταση.  

Ωστόσο, υπάρχει λύση στην κρίση στην Ουκρανία — αλλά αυτή θα απαιτούσε από τη Δύση να σκεφτεί τη χώρα με έναν ριζικά νέο τρόπο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους θα πρέπει να εγκαταλείψουν το σχέδιό τους για δυτικοποίηση της Ουκρανίας και αντ' αυτού να επιδιώξουν να την καταστήσουν ουδέτερη ζώνη ασφαλείας μεταξύ ΝΑΤΟ και Ρωσίας, παρόμοια με τη θέση της Αυστρίας κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Οι δυτικοί ηγέτες θα πρέπει να αναγνωρίσουν ότι η Ουκρανία έχει τόσο μεγάλη σημασία για τον Πούτιν που δεν μπορούν να υποστηρίξουν ένα αντιρωσικό καθεστώς εκεί. Αυτό δεν σημαίνει ότι μια μελλοντική ουκρανική κυβέρνηση θα πρέπει να είναι φιλορωσική ή κατά του ΝΑΤΟ. Αντίθετα, στόχος πρέπει να είναι μια κυρίαρχη Ουκρανία που δεν εντάσσεται ούτε στο ρωσικό ούτε στο δυτικό στρατόπεδο. 

Για να επιτευχθεί αυτός ο σκοπός, οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους θα πρέπει να αποκλείσουν δημόσια την επέκταση του ΝΑΤΟ τόσο στη Γεωργία όσο και στην Ουκρανία. Η Δύση θα πρέπει επίσης να βοηθήσει στη διαμόρφωση ενός σχεδίου οικονομικής διάσωσης για την Ουκρανία που θα χρηματοδοτείται από κοινού από την ΕΕ, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, τη Ρωσία και τις Ηνωμένες Πολιτείες – μια πρόταση που η Μόσχα θα πρέπει να χαιρετίσει, δεδομένου του ενδιαφέροντός της να έχει μια ευημερούσα και σταθερή Ουκρανία στη δυτική της πλευρά. Και η Δύση θα πρέπει να περιορίσει σημαντικά τις προσπάθειες κοινωνικής μηχανικής της εντός της Ουκρανίας. Είναι καιρός να τερματιστεί η υποστήριξη της Δύσης για μια άλλη Πορτοκαλί Επανάσταση. Ωστόσο, οι ηγέτες των ΗΠΑ και της Ευρώπης θα πρέπει να ενθαρρύνουν την Ουκρανία να σεβαστεί τα δικαιώματα των μειονοτήτων, ιδιαίτερα τα γλωσσικά δικαιώματα των Ρωσόφωνων.  

Κάποιοι μπορεί να υποστηρίξουν ότι η αλλαγή της πολιτικής έναντι της Ουκρανίας σε αυτήν την καθυστερημένη ημερομηνία θα έβλαπτε σοβαρά την αξιοπιστία των ΗΠΑ σε όλο τον κόσμο. Θα υπήρχαν αναμφίβολα ορισμένα κόστη, αλλά το κόστος της συνέχισης μιας λανθασμένης στρατηγικής θα ήταν πολύ μεγαλύτερο. Επιπλέον, άλλες χώρες είναι πιθανό να σέβονται ένα κράτος που μαθαίνει από τα λάθη του και τελικά σχεδιάζει μια πολιτική που αντιμετωπίζει αποτελεσματικά το πρόβλημα. Αυτή η επιλογή είναι σαφώς ανοιχτή στις Ηνωμένες Πολιτείες. 

Ακούγεται επίσης ο ισχυρισμός ότι η Ουκρανία έχει το δικαίωμα να καθορίσει με ποιον θέλει να συμμαχήσει και οι Ρώσοι δεν έχουν δικαίωμα να εμποδίσουν το Κίεβο να ενταχθεί στη Δύση. Αυτός είναι ένας επικίνδυνος τρόπος για την Ουκρανία να σκέφτεται τις επιλογές της στην εξωτερική πολιτική. Η θλιβερή αλήθεια είναι ότι μπορεί συχνά να διορθώνεται όταν στο παιχνίδι συμμετέχουν πολιτικές μεγάλες δυνάμεις. Αφηρημένα δικαιώματα, όπως η αυτοδιάθεση, είναι σε μεγάλο βαθμό άνευ νοήματος όταν ισχυρά κράτη εμπλέκονται σε καυγάδες με πιο αδύναμα κράτη. Είχε η Κούβα το δικαίωμα να συνάψει στρατιωτική συμμαχία με τη Σοβιετική Ένωση κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου; Οι Ηνωμένες Πολιτείες σίγουρα δεν το σκέφτηκαν και οι Ρώσοι σκέφτονται το ίδιο για την ένταξη της Ουκρανίας στη Δύση. Είναι προς το συμφέρον της Ουκρανίας να κατανοήσει αυτά τα γεγονότα της ζωής και να βαδίσει προσεκτικά σε ό,τι έχει να κάνει με τον πιο ισχυρό γείτονά της. 

Ακόμα κι αν, ωστόσο, απορρίψει κανείς αυτήν την ανάλυση και πιστεύει ότι η Ουκρανία έχει το δικαίωμα να υποβάλει αίτηση για ένταξη στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ, το γεγονός παραμένει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί τους έχουν το δικαίωμα να απορρίψουν αυτά τα αιτήματα. Δεν υπάρχει κανένας λόγος η Δύση να πρέπει να δεχτεί την Ουκρανία, εάν είναι στραμμένη στην εφαρμογή μιας εσφαλμένης εξωτερικής πολιτικής, ειδικά εάν η άμυνά της δεν είναι ζωτικό συμφέρον. Η ικανοποίηση των ονείρων ορισμένων Ουκρανών δεν αξίζει την εχθρότητα και τη διαμάχη που θα προκαλέσει, ειδικά για τον ουκρανικό λαό.  

Φυσικά, ορισμένοι αναλυτές μπορεί να παραδεχτούν ότι το ΝΑΤΟ χειρίστηκε άσχημα τις σχέσεις με την Ουκρανία αλλά, ωστόσο, εξακολουθούν να υποστηρίζουν ότι η Ρωσία αποτελεί έναν εχθρό που θα γίνει πιο τρομερός με την πάροδο του χρόνου – και ότι η Δύση δεν έχει επομένως άλλη επιλογή από το να συνεχίσει την τρέχουσα πολιτική της. Αλλά αυτή η άποψη είναι πολύ λανθασμένη. Η Ρωσία είναι μια φθίνουσα δύναμη και θα εξασθενήσει με τον καιρό. Αλλά, ακόμη κι αν η Ρωσία ήταν μια ανερχόμενη δύναμη, επιπλέον, δεν θα είχε νόημα να ενσωματωθεί η Ουκρανία στο ΝΑΤΟ. Ο λόγος είναι απλός: οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί τους δεν θεωρούν την Ουκρανία βασικό στρατηγικό συμφέρον, όπως έχει αποδειχθεί από την απροθυμία τους να χρησιμοποιήσουν στρατιωτική δύναμη για να την βοηθήσουν. Ως εκ τούτου, θα ήταν το αποκορύφωμα της ανοησίας να γίνει δεκτό ένα νέο μέλος του ΝΑΤΟ το οποίο τα άλλα μέλη δεν έχουν καμία πρόθεση να υπερασπιστούν. 

Η τήρηση της τρέχουσας πολιτικής θα περιέπλεκε επίσης τις σχέσεις της Δύσης με τη Μόσχα σε άλλα ζητήματα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάζονται τη βοήθεια της Ρωσίας για την απόσυρση του αμερικανικού εξοπλισμού από το Αφγανιστάν μέσω ρωσικού εδάφους, την επίτευξη πυρηνικής συμφωνίας με το Ιράν και τη σταθεροποίηση της κατάστασης στη Συρία. Στην πραγματικότητα, η Μόσχα έχει βοηθήσει την Ουάσιγκτον και στα τρία αυτά ζητήματα στο παρελθόνΤο καλοκαίρι του 2013, ήταν ο Πούτιν που έβγαλε τα κάστανα του Ομπάμα από τη φωτιά σφυρηλατώντας τη συμφωνία βάσει της οποίας η Συρία συμφώνησε να εγκαταλείψει τα χημικά της όπλα, αποφεύγοντας έτσι το στρατιωτικό χτύπημα των ΗΠΑ που είχε απειλήσει ο Ομπάμα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα χρειαστούν επίσης κάποια μέρα τη βοήθεια της Ρωσίας για τον περιορισμό της ανερχόμενης Κίνας. Η τρέχουσα πολιτική των ΗΠΑ, ωστόσο, απλώς οδηγεί τη Μόσχα και το Πεκίνο πιο κοντά.  

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί τους αντιμετωπίζουν τώρα μια επιλογή για την Ουκρανία. Μπορούν: 

  • ή να συνεχίσουν την τρέχουσα πολιτική τους, η οποία θα επιδεινώσει τις εχθροπραξίες με τη Ρωσία και θα καταστρέψει την Ουκρανία στη συνέχεια. Μ’ αυτή την προσέγγιση όλοι θα έβγαιναν ηττημένοι, 
  • ή να εργαστούν για να δημιουργήσουν μια ευημερούσα αλλά ουδέτερη Ουκρανία, που δεν απειλεί τη Ρωσία και επιτρέπει στη Δύση να επιδιορθώσει τις σχέσεις της με τη Μόσχα. Mε αυτή την προσέγγιση, όλες οι πλευρές θα κέρδιζαν.

 

Σύσταση:

Το ως άνω άρθρο δημοσιεύθηκε στο Foreign Affairs το 2014.

Διαβάστε και τη συνέντευξή του στο New Yorker στις 1 Μαρτίου 2022.

Εγγραφή στο Newsletter - Μην εμπιστεύεστε τα Social Media!

ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΚΟΣΜΟΣ

06 Ιουλίου 2022

Γιατί ο πόλεμος της Ουκρανίας είναι απάτη JOHN MEARSHEIMER συνέντευξη - https://www.youtube.com/watch?v=YfRYRqMkGUI Παρουσίαση της συνέντευξης του John Mearsheimer  από τον Δρ. Joseph Mercola 4 Ιουλίου...

ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΚΟΣΜΟΣ

06 Ιουλίου 2022

Η Ουκρανία είναι η τελευταία καταστροφή των νεοσυντηρητικών (Neocon)  JEFFREY SACHS 28 Ιουνίου 2022 https://www.commondreams.org/views/2022/06/28/ukraine-latest-neocon-disaster   Το κύριο μήνυμα των νεοσυντηρητικών είναι ότι οι ΗΠΑ πρέπει να κυριαρχήσουν με στρατιωτική ισχύ σε κάθε περιοχή του κόσμου και πρέπει να αντιμετωπίσουν τις ανερχόμενες περιφερειακές δυνάμεις που θα μπορούσαν κάποια μέρα να αμφισβητήσουν την παγκόσμια ή περιφερειακή κυριαρχία των ΗΠΑ, τη σημαντικότερη Ρωσία και...

ΙΑΤΡΙΚΗ - ΥΓΕΙΑ

05 Μαϊος 2022

ΙΑΤΡΙΚΑ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΑ «ΛΑΘΗ» ΚΑΝΟΝΑΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΕΞΑΙΡΕΣΗ  Κλεάνθης Γρίβας 4 Μάϊου 2022 ΙΑΤΡΙΚΑ ΛΑΘΗ Σκοτώνουν 225.000 ανθρώπους το χρόνο στις ΗΠΑ Είναι η τρίτη αιτία θανάτου μετά τα καρδιακά και τους καρκίνους   ΙΑΤΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΑ ΛΑΘΗ Μόνο 223 από 10.000 πιστοποιητικά θανάτου δεν περιείχαν λάθη. Κάθε χρόνο καταγράφονται στη Γερμανία ως «φυσικοί» πάνω από 10.000 θάνατοι που δεν οφείλονται σε φυσικά αίτια. Μεταξύ αυτών και τουλάχιστον 1.200 θανατηφόρα εγκλήματα.   BIG PHARMA ΚΑΙ...

ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΚΟΣΜΟΣ

12 Απριλίου 2022

Φταίει η Δύση για την κρίση στην Ουκρανία John Mearsheimer (2022):   Συνέντευξη στον Isaac Chotiner New Yorker - 1 Μαρτίου 2022  https://www.newyorker.com/news/q-and-a/why-john-mearsheimer-blames-the-us-for-the-crisis-in-ukraine   Επί πολλά χρόνια, ο John Mearsheimer, καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο και ένας από τους πιο οξυδερκείς μελετητές και διεθνώς αναγνωρισμένους γεωπολιτικούς αναλυτές, υποστηρίζει ότι η επιθετικότητα του Πούτιν προς την Ουκρανία...

ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΚΟΣΜΟΣ

12 Απριλίου 2022

Γιατί φταίει η Δύση στην κρίση της Ουκρανίας Οι φιλελεύθερες αυταπάτες που προκάλεσαν τον Πούτιν  John Mearsheimer - 2014 Foreign Affairs Σεπτέμβριος/Οκτώβριος 2014  https://www.foreignaffairs.com/articles/russia-fsu/2014-08-18/why-ukraine-crisis-west-s-fault  Ο John Mearsheimer, γεννήθηκε το 1947 στο Μπρούκλιν της Ν. Υόρκης. Κατατάχθηκε στο στρατό σε ηλικία 18 ετών και σπούδασε στη Στρατιωτική Ακαδημία των ΗΠΑ, στο West Point. Μετά την αποφοίτηση του υπηρέτησε ως αξιωματικός της...

ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΚΟΣΜΟΣ

10 Απριλίου 2022

«Ο στρατός της Ουκρανίας ηττήθηκε. Απομένει μόνο το ‘σκούπισμα’» Συνέντευξη του Larry Johnson  Ο Larry Johnson, βετεράνος της CIA και του Γραφείου Αντιτρομοκρατίας του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ο οποίος παρείχε εκπαίδευση στο τμήμα των Ειδικών Επιχειρήσεων του Στρατού των ΗΠΑ για 24 χρόνια, θεωρεί ότι ο ουκρανικός στρατός έχει ηττηθεί και το μόνο που μένει είναι «σκούπισμα». Και εξηγεί το «γιατί» σε συνέντευξη που έδωσε στον Mike Whitney. (Η συνέντευξη αναδημοσιεύτηκε από το DailyExpose.uk ) NEWS...

ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΚΟΣΜΟΣ

10 Μαρτίου 2022

Ισραηλινές Ομάδες Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων: Να σταματήσει το Ισραήλ να εξοπλίζει τους νεοναζί στην Ουκρανία (2018) Ακτιβιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων ζητούν από το δικαστήριο να σταματήσει τις εξαγωγές ισραηλινών όπλων στην Ουκρανία, καθώς ορισμένα από αυτά τα όπλα φτάνουν σε νεοναζί που ανήκουν στις δυνάμεις ασφαλείας της Ουκρανίας   Τζον Μπράουν Εφημ. HAARETZ, Ισραήλ 9 Ιουλίου...

ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΚΟΣΜΟΣ

10 Μαρτίου 2022

Τι συμβαίνει στην Ουκρανία Ο τέως συνταγματάρχης και πρώην ανώτερος σύμβουλος του υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ, Νταγκ ΜακΓκρέγκορ, μιλάει στο Fox News (27/2/2022) Προτείνει την εφαρμογή του Αυστριακού ή Φινλανδικού μοντέλου ουδετερότητας  πρόταση που έγινε από τον Κλεάνθη Γρίβα από την πρώτη στιγμή της σύγκρουσης...

COVID 19

05 Μαρτίου 2022

Το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ & Κινηματογράφου ήταν πάντα ένα ζωντανό κύτταρο της πόλης, της σκέψης και της ψυχής μας. Μας μπόλιαζε με πολιτισμό, με την διαφορετικότητα, την δημοκρατία, τους κοινωνικούς αγώνες, με τις ταινίες μυθοπλασίας που αποκαλύπτουν βαθύτερες αλήθειες και ενοράσεις για την ανθρώπινη φύση, και τις ταινίες τεκμηρίωσης που μας αποκαλύπτουν διαφορετικές οπτικές του κόσμου που ζούμε. Το κεντρικό θέμα του 24ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης αφορά μια νέα ψηφιακή...

ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΚΟΣΜΟΣ

01 Μαρτίου 2022

ΔΥΣΤΥΧΩΣ, ΑΓΝΟΗΘΗΚΑΝ ΟΛΕΣ ΟΙ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΟΤΙ Η ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΟΥ ΝΑΤΟ ΘΑ ΟΔΗΓΟΥΣΕ ΣΕ ΠΟΛΕΜΟ  «Εδώ και καιρό, ήταν σαφές ότι η επέκταση του ΝΑΤΟ θα οδηγούσε σε τραγωδία. Τώρα πληρώνουμε το τίμημα για την αλαζονεία των ΗΠΑ» «Η προσπάθεια της Ουάσιγκτον να καταστήσει την Ουκρανία πολιτικό και στρατιωτικό πιόνι του ΝΑΤΟ (ακόμη και αν δεν υπάρχει επίσημη ένταξη της χώρας στη συμμαχία) μπορεί να καταλήξει να κοστίσει ακριβά στον ουκρανικό λαό».   Ted Galen Carpenter - The Guardian...

ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΚΟΣΜΟΣ

25 Φεβρουαρίου 2022

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΚΟΥΒΑΣ (1962) ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΟΥΚΡΑΝΙΑΣ (2022)  Η τραγωδία της Ουκρανίας οφείλεται στη γεωγραφική της θέση Μοναδική έλλογη λύση: Η εφαρμογή του Αυστριακού Μοντέλου Ουδετερότητας Κλεάνθης Γρίβας 22 Φεβρουαρίου 2022   «Ελπίζω να έχω τον Θεό στο πλευρό μου, αλλά πρέπει να έχω το Κεντάκι» [ή την Ουκρανία, εν προκειμένω] Αβραάμ Λίνκολν   «Είμαστε σε περίοδο κρίσης, οι απολυταρχίες αμφισβητούν τις δημοκρατίες» Τάδε έφη Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μη-εκλεγμένη Πρόεδρος της...

COVID 19

20 Φεβρουαρίου 2022

Bill Gates: "ΔΥΣΤΥΧΩΣ, (!!!) Η OMICRON ΕΙΝΑΙ ΕΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΜΒΟΛΙΟΥ. ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙ ΑΝΟΣΙΑ¨  Baxter Dimitry  News Punch, 19 Φεβρουαρίου 2022  https://newspunch.com/bill-gates-sadly-omicron-is-a-type-of-vaccine-but-another-pandemic-is-coming/   «Δυστυχώς, (!!!) ο ίδιος ο ιός, και ιδιαίτερα η παραλλαγή Omicron, είναι ένας τύπος εμβολίου. Δηλαδή, δημιουργεί ανοσία από τα Β-κύτταρα και τα Τ-κύτταρα και έχει κάνει καλύτερη δουλειά [από την Big Pharma) στο να προσεγγίσει τον παγκόσμιο πληθυσμό από...

www.grivas.info