ΙΑΤΡΙΚΑ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΑ «ΛΑΘΗ»

ΚΑΝΟΝΑΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΕΞΑΙΡΕΣΗ 

Κλεάνθης Γρίβας

4 Μάϊου 2022

ΙΑΤΡΙΚΑ ΛΑΘΗ

Σκοτώνουν 225.000 ανθρώπους το χρόνο στις ΗΠΑ

Είναι η τρίτη αιτία θανάτου μετά τα καρδιακά και τους καρκίνους

 

ΙΑΤΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΑ ΛΑΘΗ

Μόνο 223 από 10.000 πιστοποιητικά θανάτου δεν περιείχαν λάθη.

Κάθε χρόνο καταγράφονται στη Γερμανία ως «φυσικοί»

πάνω από 10.000 θάνατοι που δεν οφείλονται σε φυσικά αίτια.

Μεταξύ αυτών και τουλάχιστον 1.200 θανατηφόρα εγκλήματα.

 

BIG PHARMA ΚΑΙ ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Είναι η κορυφαία αιτία θανάτου στις ΗΠΑ

και η μεγαλύτερη ομάδα εγκληματιών στον κόσμο

Το ιατρικό σύστημα σκοτώνει περισσότερους ανθρώπους από κάθε άλλη ασθένεια

 

Η διερεύνηση της πιο σκοτεινής πλευράς της ιατρικής βιομηχανίας κατά την τελευταία δεκαετία περίπου, δείχνει ότι στις ΗΠΑ, το ιατρικό σύστημα σκοτώνει κάθε χρόνο περισσότερους ανθρώπους από οποιαδήποτε ασθένεια, με βάση τα δεδομένα του του ίδιου του ιατρικού συστήματος. 

Αλλά, αυτό δεν θίγεται από τα κυρίαρχα εταιρικά Μέσα Εξαπάτησης (τα οποία χρηματοδοτούνται σε μεγάλο βαθμό από τη φαρμακευτική βιομηχανία) όπως δεν θίγεται και το γεγονός ότι η φαρμακευτική βιομηχανία διαπράττει διαρκώς κακουργηματικού χαρακτήρα ποινικά αδικήματα και απάτες. 

 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Μέρος Α: ΙΑΤΡΙΚΑ ΛΑΘΗ

  1. Μερικές σημαντικές μελέτες: Σκοτώνουν 225.000 ανθρώπους κάθε χρόνο στις ΗΠΑ και προκαλούν σοβαρές βλάβες σε 2 έως 4 εκατομμύρια Αμερικανούς
  2. Τα ιατρικά λάθη – του καθηγητή Ιωάννη Ιωαννίδη
  3. ΕΛΛΑΔΑ: 6.000 θάνατοι το χρόνο από ιατρικά λάθη (Γρηγόριος Λέων)
  4. Ιατρογενής Νοσηρότητα: Απειλή για την υγεία (Γιάννης Τούντας) 

Μέρος Β: ΙΑΤΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΑ ΛΑΘΗ

Γερμανία: Μόνο 226 βρέθηκαν σωστές από 10.000 ιατροδικαστικές εκθέσεις

Μέρος Γ: ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ

Τα Βοθροκάναλα μετέτρεψαν τη χώρα σε ένα απέραντο Κολοσσαίο

 

Μέρος Α: ΙΑΤΡΙΚΑ ΛΑΘΗ

 Τα ιατρικά λάθη σκοτώνουν 225.000 ανθρώπους κάθε χρόνο στις ΗΠΑ

Και προκαλούν βλάβες σε 2 έως 4 εκατομμύρια Αμερικανούς

 

  1. 1. Μερικές σημαντικές μελέτες 
  • 1998. Journal of American Medical Association (JAMA). Τίτλος: «Επίπτωση των παρενεργειών των φαρμάκων σε νοσοκομειακούς ασθενείς». Οι συγγραφείς, με επικεφαλής τον Τζέισον Λαζάρου, επισκόπησαν 39 προηγούμενες μελέτες για νοσηλευόμενους ασθενείς οι οποίοι πήραν φάρμακα στα νοσοκομεία ή εισήχθησαν σ’ αυτά επειδή υπέφεραν από τα φάρμακα που τους είχαν χορηγήσει γιατροί. Και διαπίστωσαν ότι:

«Κάθε χρόνο, στις ΗΠΑ, 76.000 έως 137.000 νοσηλευόμενοι ασθενείς πεθαίνουν ως άμεσο αποτέλεσμα των φαρμάκων και 2,2 εκατομμύρια νοσηλευόμενοι ασθενείς εμφανίζουν σοβαρές παρενέργειες στα φάρμακα. Η μελέτη μας για τις παρενέργειες στα φάρμακα (στην οποία δεν πάρθηκε υπόψη η χορήγηση λάθος φαρμάκων), είχε στόχο να δείξει ότι υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός παρενεργειών από φάρμακα (Adverse Drug Reaction – ADR ), ακόμη και όταν αυτά συνταγογραφούνται και χορηγούνται σωστά». 

Διευκρίνηση: Διερευνήθηκαν μόνο οι θάνατοι ανθρώπων που πέθαναν σε νοσοκομεία. Δεν πάρθηκαν υπόψη οι άνθρωποι που έπαιρναν φάρμακα και πέθαναν εξαιτίας τους, χωρίς να γίνουν δεκτοί σε νοσοκομεία». 

 

  • 2000. Journal of the American Medical Association (JAMA). Τίτλος: «Είναι η υγεία των ΗΠΑ πραγματικά η καλύτερη στον κόσμο;». Συγγραφέας, η Dr. Barbara Starfield, σεβαστή εμπειρογνώμονας της δημόσιας υγείας στη Σχολή Δημόσιας Υγείας Johns Hopkins. Η Dr. Starfield αναφέρει ότι:

«Το ιατρικό σύστημα των ΗΠΑ σκοτώνει 225.000 Αμερικανούς κάθε χρόνο: 106.000 ως αποτέλεσμα φαρμάκων εγκεκριμένων από την FDA και 119.000 ως αποτέλεσμα της κακής αντιμετώπισης και διαγνωστικών λαθών στα νοσοκομεία. Ο αριθμός αυτός σημαίνει 2,25 εκατομμύρια θανάτους  σε μια δεκαετία».

 

  • 2012. British Medical Journal (BMJ 2012: 344: e3989).Συγγραφέας, Jeanne Lenzer που αναφέρεται σε έκθεση του Ινστιτούτου Πρακτικών Ασφαλούς Φαρμάκου: 

«Το [Ινστιτούτο] υπολόγισε ότι το 2011 τα συνταγογραφούμενα φάρμακα συσχετίστηκαν με 2 έως 4 εκατομμύρια άτομα στις ΗΠΑ που υπέστησαν σοβαρές βλάβες και αναπηρίες συμπεριλαμβανομένων 128.000 θανάτων».

Στην έκθεση χαρακτηρίζονται οι ιατρογενείς βλάβες ως «ένας από τους πιο σημαντικούς κινδύνους για τον άνθρωπο που οφείλονται στην ανθρώπινη δραστηριότητα». Η έκθεση συντάχθηκε από εξωτερικούς ερευνητές που είχαν πρόσβαση στη βάση δεδομένων της FDA για τις «σοβαρές παρενέργειες [ιατρικών φαρμάκων]». 

Σημείωση: Φυσικά, η FDA γνωρίζει αυτά τα ευρήματα αλλά τα αποσιωπά συστηματικά. Κι αυτό, αφενός γιατί είναι η ίδια η FDA που αδειοδοτεί ως «ασφαλή και αποτελεσματικά», όλα τα ιατρικά φάρμακα που συνήθως προκαλούν βλάβες και θανάτους Αμερικανών, και αφετέρου γιατί ένα μεγάλο μέρος του προϋπολογισμού της καλύπτεται από τη Big Pharma, τα προϊόντα της οποίας έχει καθήκον να ελέγχει. Τουτέστιν η Big Pharma είναι ελεγχόμενος και ελεγκτής συγχρόνως.   

  • 2014. «Η επιδημία της ασθένειας και του θανάτου από συνταγογραφούμενα φάρμακα»Ο συγγραφέας Donald Light, διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Rowan, βραβεύθηκε το 2013 με το βραβείου διακεκριμένης σταδιοδρομίας της ASA [Αμερικανική Κοινωνιολογική Ένωση]. Είναι ιδρυτικό μέλος του Κέντρου Βιοηθικής στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβανίας. Το 2013, ήταν συνεργάτης στο Edmond Safra Center for Ethics στο Χάρβαρντ. Είναι επισκέπτης καθηγητής Lokey στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ. Σε μια υποσημείωση στο εν λόγω άρθρο, ο Donald Light γράφει: 

«Επιδημιολογικά, νόμιμα συνταγογραφούμενα, φάρμακα είναι η τέταρτη κύρια αιτία θανάτου, που συνδέεται με εγκεφαλικά επεισόδια σε περίπου 2.460 θανάτους κάθε εβδομάδα στις ΗΠΑ. Περίπου 330.000 ασθενείς πεθαίνουν κάθε χρόνο από συνταγογραφούμενα φάρμακα στις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Τα φάρμακα προκαλούν περίπου 6,6 εκατομμύρια νοσηλείες ετησίως (20 φορές περισσότερες νοσηλείες από τα τροχαία ατυχήματα), και περίπου 80 εκατομμύρια δευτερεύοντα ιατρικά προβλήματα ετησίως (όπως πόνους, δυσφορίες και δυσλειτουργίες που μειώνουν την παραγωγικότητα ή την ικανότητα φροντίδας για άλλους). Αν παίρνονταν υπόψη οι θάνατοι και οι παρενέργειες από τη χορήγηση υπερβολικών φαρμάκων και από σφάλματα στη χορήγηση και στη δοσολογία, αυτά τα στοιχεία θα αυξάνονταν σημαντικά». (Έκδοση ASA, «Υποσημειώσεις», Νοέμβριος 2014) 

 

  • 2016. British Medical Journal (BMJ). Η έγκυρη ιατρική επιθεώρηση, δημοσιεύει μια συνταρακτική έρευνα με τίτλο «Ιατρικό Σφάλμα: Τρίτη αιτία θανάτου στις Ηνωμένες Πολιτείες». Σύμφωνα την έρευνα, που έγινε από ερευνητές της Ιατρικής Σχολής Johns Hopkins των ΗΠΑ: 

«Οι θάνατοι που οφείλονται σε ιατρικά λάθη (λανθασμένη συνταγογράφηση, λανθασμένη διάγνωση, χειρουργικές αστοχίες, κλπ.) υπολογίζονται σε πάνω από 250.000 (!!) ετησίως μόνο στις ΗΠΑ. Αυτό σημαίνει ότι κατέχουν την τρίτη θέση μεταξύ των αιτιών θανάτου, μετά από τις καρδιοπάθειες και τους καρκίνους, που σκοτώνουν κάθε χρόνο από 600.000 ανθρώπους περίπου».  

[«Medical error - the third leading cause of death in the US», BMJ 2016; 353 doi: https://doi.org/10.1136/bmj.i2139 - Published 03 May 2016)

 

  1. ΙΑΤΡΙΚΑ ΛΑΘΗ – του καθηγητή Ιωάννη Ιωαννίδη

Ιωάννης Π.Α. Ιωαννίδης: Καθηγητής Παθολογίας, στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Tufts της Βοστώνη, ΗΠΑ. Διευθυντής στο Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

http://users.uoi.gr/hyepilab/assets/pdfs/hygieneI/medical_error.pdf 

1) Τα κύρια μηνύματα

  • Η κλινική ιατρική, όταν ασκείται με σωστή επιστημονική τεκμηρίωση (evidence) και μέγιστη αποτελεσματικότητα, μπορεί να προσφέρει συγκεκριμένα, εστιακά και συνήθως περιορισμένα οφέλη
  • Σε ρεαλιστικές συνθήκες, η αποδοτικότητα της ιατρικής πράξης είναι χαμηλότερη από το ιδεατό, και ίσως συχνά η ιατρική πράξη είναι περισσότερο επιβλαβής από ότι χρήσιμη.
  • Τα ιατρικά σφάλματα είναι πολύ συχνά.
  • Η απόκρυψη ή αποσιώπηση των ιατρικών σφαλμάτων δεν εξυπηρετεί κανένα. Τα ιατρικά σφάλματα πρέπει να συζητούνται εκτεταμένα ώστε να μπορούν να προληφθούν και να αντιμετωπιστούν στο μέλλον
  • Υπάρχουν απλές παρεμβάσεις που μπορούν να μειώσουν σημαντικά την επίπτωση ιατρικών σφαλμάτων 

2) Θάνατοι και βλάβες από ιατρικά σφάλματα

Institute of Medicine, 1999

  • ΗΠΑ: 44.000 – 98.000 θάνατοι το χρόνο και 1.000.000 σοβαρές βλάβες το χρόνο
  • Αυστραλία: 18.000 θάνατοι το χρόνο και πάνω από 50.000 άτομα με προκύπτουσα σοβαρή ανικανότητα το χρόνο

3) Παράγοντες κινδύνου για ιατρικά σφάλματα

  • Έλλειψη εμπειρίας από κλινικούς ιατρούς και εκπαιδευόμενους
  • Χρήση νέων επεμβάσεων και παρεμβάσεων
  • Πολύ μικρή ή πολύ μεγάλη ηλικία ασθενούς
  • Περίπλοκα περιστατικά με πολυσχιδή φροντίδα
  • Επείγοντα περιστατικά
  • Παρατεταμένη παραμονή στο νοσοκομείο
  • Τα ιατρικά λάθη μπορούν να συμβούν παντού, από όλους και σε όλους.

4) Σφάλματα σε νοσοκομεία οξέων περιστατικών - Harvard study

New England Journal of Medicine (NEJM) 1991;324:370-6

  • 51 νοσοκομεία της Νέας Υόρκη με 30.121 εισαγωγές
  • Βλάβες που παρατείνανε την εισαγωγή στο νοσοκομείο ή οδήγησαν σε παρατεταμένη ανικανότητα του ασθενούς προκύψανε σε 3.7% των εισαγωγών
  • 69% των βλαβών προκληθήκανε από ιατρικά σφάλματα.
  • Τα δεδομένα αυτά μάλλον υποεκτιμούν το μέγεθος του προβλήματος (δεν έχουν καταμετρηθεί τα «σφάλματα στο «παρά λίγο» («near-miss errors») όπου ο ασθενής γλύτωσε από καλή τύχη ή ισχυρή κράση. 

5) Σφάλματα σε νοσοκομεία οξέων περιστατικών - Australian study

Med J Aust 1995;163:458-71 (περιοδικό της Australian Medical Association)

  • 28 νοσοκομεία στην Αυστραλία με 14.179 εισαγωγές το 1995
  • Μείζονα ανεπιθύμητα συμβάματα κατεγράφησαν στο 16.6% των εισαγωγών, προέκυψε μόνιμη ανικανότητα στο 13.7% και θάνατος στο 4.9%.
  • Πάνω από το 50% των ανεπιθύμητων συμβαμάτων μπορούσαν να έχουν προληφθεί. 

6) Κλινικές (παρά τη κλίνη) παρατηρήσεις

  • Σε ένα πανεπιστημιακό νοσοκομείο στο Ισραήλ (MICU/SICU) οι κλινικοί ιατροί έκαναν 1.7 σοβαρά σφάλματα ανά ασθενή κάθε ημέρα.

Care Med 1995;23:294-300.

  • Σε χειρουργικές μονάδες ενός πανεπιστημιακού νοσοκομείου στο Chicago, οι παρατηρητές υποστήριξαν ότι το 45.8% των ασθενών είχε κάποιο ανεπιθύμητo συμβάν. Το 18% των ασθενών είχαν κάποιο σοβαρό ανεπιθύμητο συμβάν.

Lancet 1997;349:309-13 

7) Αναζήτηση από τους φακέλους ή επιθετική καταγραφή περιστατικών;

  • Οι ιατρικοί φάκελοι των ασθενών μπορεί να αποσιωπούν τα περισσότερα σφάλματα, ειδικά όσα έχουν σχέση με φάρμακα.
  • Η μελέτη Harvard study βρήκε ένα ποσοστό 0.7% για την επίπτωση σοβαρών σφαλμάτων στη χορήγηση φαρμάκων. Αλλά, με βάση την ανάλυση των ιατρικών φακέλων, μια σχολαστική καταγραφή περιστατικών ανέβασε αυτό το ποσοστό στο 7.3%.

(JAMA 1995;274:29-34 - Journal of American Medical Association) 

  • Υπολογίζεται ότι το κόστος των ανεπιθύμητων συμβαμάτων από φάρμακα ανέρχεται σε 4 εκατομμύρια δολάρια το χρόνο για ένα νοσοκομείο 500 κλινών. (JAMA 1997;277:307-11) 

8) Ιατρογενείς νόσοι σε ασθενείς που έρχονται στο νοσοκομείο από το σπίτι

  • Σε πολλές μελέτες, η ιατρογενής νόσος ευθύνεται για το 5 – 36% των εισαγωγών σε ιατρικές υπηρεσίες και για 1 από τις 8 εισαγωγές στις μονάδες εντατικής.

New England Journal of Medicine - NEJM 1981;304:638-42

Arch Intern Med 1986;146:1931-4

Arch Intern Med 1999;159:71-78 

9) Κόστος των προβλημάτων που προκύπτουν από φαρμακοθεραπείες

  • Υπολογίζεται πως προβλήματα που προκύπτουν από τη χρήση φαρμακοθεραπειών (όχι αναγκαστικά εσφαλμένη χρήση) προκαλούν κάθε χρόνο στις ΗΠΑ:

- 200.000 επιπρόσθετους θανάτους

- 116 εκατομμύρια επιπλέον επισκέψεις σε ιατρούς,

- 76 εκατομμύρια επιπρόσθετες συνταγογραφήσεις,

- 8 εκατομμύρια επιπρόσθετες εισαγωγές. και

- 76.6 δισεκατομμύρια δολάρια το χρόνο επιπρόσθετο κόστος

Am J Health Syst Phram 1997;54:554-8 

10) Ειδικευόμενοι γιατροί

  • Το 45% των ειδικευόμενων στην παθολογίας παραδέχτηκε ότι έχει κάνει τουλάχιστον ένα πολύ σοβαρό ιατρικό σφάλμα.
  • Στο 31% το σφάλμα οδήγησε στο θάνατο του ασθενούς.
  • Το πιο προβληματικό είναι το άλλο 55% που είναι σχεδόν βέβαιο ότι έκανε αντίστοιχα σφάλματα, αλλά δεν έχει καν το θάρρος να το παραδεχτεί.

JAMA 1991;265:2089-94

  • Περισσότερα σφάλματα γίνονται όταν νέοι ιατροί ξεκινούν να υπηρετούν σε μια καινούργια για αυτούς ιατρική υπηρεσία.

Eur J Pediatr 1998;157:769-774 

11) Άρνηση του αλάθητου και της επίδρασης της κόπωσης

  • Μια δημοσκόπηση 1.033 επαγγελματιών υγείας σε χειρουργεία και μονάδες εντατικής παρακολούθησης και 30.000 πιλότων αεροπλάνων, έδειξε ότι οι πιλότοι ήταν πολύ λιγότερο πιθανό να αρνηθούν το ότι η κόπωση επιδρά πάνω στην απόδοσή τους (26% των πιλότων έναντι 70% των χειρουργών).

British Medical Journal - BMJ 2000;320:745-9 

12) Προσεγγίσεις στα ανθρώπινα σφάλματα - Α

  • Ατομική προσέγγιση (person approach): τα σφάλματα αποκτούν ηθική χροιά και ευθύνη – υπάρχουν συγκεκριμένοι ένοχοι που πρέπει να κατηγορηθούν, και να τιμωρηθούν (ακόμα και δημόσια)
  • Κλασικό παράδειγμα: ο ανίκανος και ανασφαλής καθηγητής που κατά καιρούς μαζεύει τους γιατρούς στην κλινική του για να βρίσει τους άλλους για τα «απίστευτα» σφάλματα που κάνουν. 

13) Προσεγγίσεις στα ανθρώπινα σφάλματα - Β

  • Προσέγγιση του συστήματος (systems approach): τα σφάλματα προκύπτουν από αλληλένδετες, αλληλοκαλυπτόμενες ελλείψεις στους αμυντικούς μηχανισμούς του όλου συστήματος (Swiss cheese model). [Πρέπει] να δίνεται έμφαση στο να καταγράφονται και να δηλώνονται με παρρησία τα «παρά-λίγο» σφάλματα (near-miss situations) που μπορούν να αποκαλύψουν τα ευάλωτα σημεία του όλου συστήματος που μπορεί να οδηγήσουν σε νέα σφάλματα στο μέλλον.
  • Κλασικό παράδειγμα: η σοβαρή και νηφάλια ομαδική δουλειά για την αντικειμενική εκτίμηση και βελτίωση της συλλογικής προσπάθειας. 

14) Αποτυχία ή επιτυχία

  • Έμφαση και επιβράβευση στις επιτυχίες κατά των σφαλμάτων – και όχι κατακραυγή στις αποτυχίες.
  • Η κλινική ομάδα πρέπει να έχει υψηλό ηθικό και, παράλληλα, ανοιχτό, επιστημονικά αυτο-κριτικό πνεύμα
  • Παραδείγματα μπορούν να ληφθούν από οργανισμούς «υψηλής πιστότητας» (high reliability organizations), όπως πυρηνικά αεροπλανοφόρα, συστήματα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας, πυρηνικές εγκαταστάσεις. 

15) Motto

  • «Συλλογική προ-ενασχόληση με την πιθανότητα αποτυχίας»
  • «Η αξιοπιστία είναι ένα δυναμικό μη-συμβάν». 

16) Ασφάλεια

  • Η λήψη αποφάσεων στην κλινική φροντίδα απαιτεί καλή γνώση τόσο της αποτελεσματικότητας όσο και της ασφάλειας κάθε ιατρικής παρέμβασης
  • Η αποδοτικότητα πρέπει να ζυγίζεται κάθε φορά έναντι της πιθανότητας πρόκλησης βλάβης
  • Δυστυχώς υπάρχουν ισχυρές αποδείξεις ότι η ασφάλεια αγνοείται συνήθως στην ιατρική βιβλιογραφία, ακόμα και όταν πρόκειται για τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές

Contopoulos-Ioannidis and Ioannidis. Lancet 1998

Ioannidis and Lau. JAMA 2001 

17) Οι ΤΚΔ για παρεμβάσεις που μπορούν να περιορίσουν τα ιατρικά λάθη

  • Μέχρι σήμερα έχουν γίνει μόνο 13 Τυχαιοποιημένες Κλινικές Δοκιμές (ΤΚΔ)
  • Το μέγεθος δείγματος ανά μελέτη ποικίλλει από 107 έως 4.220 (μέγιστος αριθμός ευκαιριών για σφάλμα - opportunities for error) ν=10888)
  • Οι παρεμβάσεις εξετάζουν ως κλινικές εκβάσεις την λανθασμένη διάγνωση (π.χ. να μη διαγνώσει κάποιος ένα κάταγμα), την λανθασμένη αντιμετώπιση (π.χ. να μη διαγνώσει κάποιος οξεία σκωληκοειδίτιδα), και την λανθασμένη συνταγογράφηση ή την λανθασμένη χορήγηση φαρμάκων.

Ioannidis and Lau. Journal of General Internal Medicine (JGIM) 2001 

18) Συχνότητα ιατρικών σφαλμάτων - παρεμβάσεις για την καταπολέμησή τους

  • Με δύο εξαιρέσεις, όλες οι μελέτες έδειξαν ότι στην ομάδα ελέγχου το ποσοστό των εσφαλμένων ιατρικών πράξεων ήταν πολύ υψηλό (10-63% του συνόλου των ιατρικών πράξεων)
  • Οι περισσότερες τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές έδειξαν πως σχετικά απλές παρεμβάσεις μπορούν να πετύχουν θεαματική μείωση του ποσοστού σφαλμάτων

Ioannidis and Lau, Journal of General Internal Medicine (JGIM) 2001 

19) Τεκμηριωμένα αποτελεσματικές Παρεμβάσεις

  • Χρήση δομημένων πρωτοκόλλων και αλγορίθμων
  • Αυτόματες υπενθυμίσεις (reminders)
  • Εφαρμογή μορφών συστηματοποιημένης ομαδικής εργασίας
  • Προγράμματα που διασφαλίζουν την συνταγογράφηση και το έλεγχό της.
  • Προγράμματα χορήγησης φαρμάκων
  • Χρήση υπολογιστών στη δρομολόγηση των εντολών 

20) Κύρια μηνύματα

  • Η κλινική ιατρική, όταν ασκείται με σωστή επιστημονική τεκμηρίωση (evidence) και μέγιστη αποτελεσματικότητα, μπορεί να προσφέρει συγκεκριμένα, εστιακά και συνήθως περιορισμένα οφέλη
  • Σε πραγματικές συνθήκες, η απόδοση της ιατρικής πράξης είναι χαμηλότερη από το ιδεατό, και συχνά η ιατρική πράξη είναι περισσότερο επιβλαβής από ότι χρήσιμη
  • Τα ιατρικά σφάλματα είναι πολύ συχνά
  • Η απόκρυψη ή αποσιώπηση των ιατρικών σφαλμάτων δεν εξυπηρετεί κανένα. Τα ιατρικά σφάλματα πρέπει να συζητούνται εκτεταμένα ώστε να μπορούν να προληφθούν και να αντιμετωπιστούν στο μέλλον
  • Υπάρχουν απλές παρεμβάσεις που μπορούν να μειώσουν σημαντικά την επίπτωση ιατρικών σφαλμάτων

http://users.uoi.gr/hyepilab/assets/pdfs/hygieneI/medical_error.pdf

 

  1. 3. Ιατρικά λάθη στην ΕΛΛΑΔΑ

6.000 θάνατοι το χρόνο από ιατρικά λάθη 

Γρηγόριος Λέων, ιδιώτης ιατροδικαστής

18 Οκτωβρίου 2010 

https://www.mednutrition.gr/portal/ygeia/alles-pathiseis/4049-6-000-thanatoi-to-xrono-apo-iatrika-lathi

 

Ζητήματα ιατρικών σφαλμάτων απασχολούν όλο και πιο συχνά πλέον τους ίδιους τους ιατρούς, τα νοσοκομεία (δημόσια ή ιδιωτικά), τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, αλλά και την κοινή γνώμη. Έγκυρα έντυπα, όπως το British Medical Journal, εκτιμούν ότι τα ιατρικά λάθη στη M. Βρετανία σκοτώνουν 30.000 πολίτες κάθε χρόνο, ενώ την ίδια στιγμή στις ΗΠΑ τα σφάλματα των γιατρών αποτελούν την τρίτη αιτία θανάτου. Στην Ελλάδα, αν και δεν υπάρχουν επίσημα στατιστικά στοιχεία, κάποιες εκτιμήσεις μιλούν ακόμα και για 6.000 θανάτους ετησίως που οφείλονται σε πιθανά ιατρικά λάθη. 

Από το 2005, με την ψήφιση από το ελληνικό κοινοβούλιο του νέου «Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας» (3418/2005), έπαψε πλέον και επίσημα να ισχύει η πατερναλιστική θεώρηση της Ιατρικής. Αυτό σημαίνει ότι ο ιατρός δεν είναι πλέον ο άνθρωπος που αποφασίζει ό,τι θεωρεί ο ίδιος καλό για την υγεία του ασθενούς του. Αντίθετα, ο ιατρός σήμερα πρέπει να ενημερώνει πλήρως τον ασθενή του, σε όλα τα στάδια της ιατρικής πράξης αλλά και να πράττει οποιαδήποτε ιατρική παρέμβαση, μόνο κατόπιν της συναίνεσης του ίδιου του ασθενούς. 

Τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, οι υποθέσεις ιατρικών σφαλμάτων που φτάνουν στα ποινικά ή πολιτικά δικαστήρια αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο. Αύξουσα είναι και η παρουσίαση αντίστοιχων περιπτώσεων από τα ΜΜΕ. Σημαντικό είναι όμως να κατατεθούν δύο διαπιστώσεις: 

Πρώτον, υπάρχει πράγματι ένα σύστημα υγείας που δυσλειτουργεί και μερικοί ιατροί μπορεί να κάνουν λάθη, αλλά δεν μπορεί να διασύρεται όλος ο ιατρικός κόσμος για τυχόν αμέλειες ή λάθη μερικών και δεν μπορεί να διασύρεται οποιοσδήποτε ιατρός ως «χασάπης» ή «εγκληματίας», χωρίς να αποδειχθεί πρώτα η ευθύνη που του αποδίδεται. Ακόμα όμως και όταν αποδίδεται ευθύνη σε έναν ιατρό για μία συγκεκριμένη πράξη, δεν είναι δυνατόν αυτή να γενικεύεται και τελικά να οδηγεί τον ιατρό στην επαγγελματική απαξίωση ή και στην καταστροφή. 

Δεύτερον, είναι αλήθεια ότι το πραγματικό θύμα ενός ιατρικού λάθους πρέπει να αποζημιώνεται, όχι μόνο για μία πιθανή αποκατάσταση της ιατρογενούς βλάβης, αλλά και για τις συνέπειες που αυτή έχει στην επαγγελματική και προσωπική ζωή τόσο του ιδίου του θύματος, όσο και της οικογένειάς του. Σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να γίνει για δεύτερη φορά θύμα πιθανών συγκαλύψεων, σηκώνοντας μόνο του το βάρος της όποιας αποκατάστασης. 

Είναι βέβαιο ότι και στο ζήτημα των ιατρικών λαθών η ελληνική κοινωνία θα προσαρμοστεί στα δυτικά πρότυπα. Συνεπώς, οι μηνύσεις και οι αγωγές έναντι ιατρών θα πληθύνουν. Είναι χρέος όλων των εμπλεκομένων φορέων σε κάθε περίπτωση να ακολουθούν μία εκλογικευμένη διαδικασία αναζήτησης της αλήθειας, έτσι ώστε ο θύτης να χρεώνεται τη συγκεκριμένη πράξη και το θύμα να αποζημιώνεται την πραγματική του ζημία. Εάν αντίθετα οδηγηθούμε σε μία λογική πολεμικής αντιπαράθεσης, οι παράπλευρες απώλειες θα είναι περισσότερες από τα πρόσκαιρα οφέλη. 

ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΛΕΩΝ: Ιδιώτης ιατροδικαστής. Υπήρξε υποψήφιος δημοτικός σύμβουλος του Δήμου Αθηναίων (με τον συνδυασμό «Αθήνα ψηλά» του Κώστα Μπακογιάννη ) και, σύμφωνα με δημοσιεύματα του Τύπου, επιδιώκει θέση στο ψηφοδέλτιο της ΝΔ. 

  1. 4. Ιατρογενής Νοσηρότητά: Απειλή για την Υγεία 

Τούντας Γιάννης, καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής Παν/μίου Αθηνών

4 Μαρτίου 2008 

https://www.iatronet.gr/ygeia/pathologia/article/4204/iatrogenis-nosirotita-apeili-gia-tin-ygeia.html

 

H αποτίμηση των πραγματικών διαστάσεων της συμβολής της ιατρικής στην ανθρώπινη υγεία, περιλαμβάνει εκτός από τη θετική της συνεισφορά και τις αρνητικές της επιπτώσεις ή παρενέργειες. Από την εποχή του Ιπποκράτη είχαν επισημανθεί οι βλάβες που μπορεί να προκαλέσει η αλόγιστη ιατρική πρακτική. 

Το «ωφελείν, μη βλάπτειν» υπήρξε και παραμένει μια από τις πιο σημαντικές ιπποκράτειες παρακαταθήκες. Το Ρωμαϊκό Δίκαιο, μάλιστα, προέβλεπε σειρά ποινών για τους υπεύθυνους (Damnum injuria datum per medicum). 

[…] Σήμερα είναι πλέον γνωστό ότι καμιά θεραπευτική παρέμβαση, χειρουργική ή φαρμακευτική, καθώς και η συντριπτική πλειοψηφία των διαγνωστικών / εργαστηριακών εξετάσεων, δεν είναι άμοιρη κινδύνων. 

[…] Η ιατρογενής νοσηρότητα μπορεί να οφείλεται άλλοτε σε ιατρική αμέλεια ή ανικανότητα, και άλλοτε σε γνωστές ή άγνωστες παρενέργειες. Άλλωστε, μελέτη το 1992 στη Μ. Βρετανία, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι μόνο το 15% των ιατρικών αποφάσεων στηρίζεται σε επιστημονικά τεκμηριωμένα στοιχεία για την αποτελεσματικότητά τους. 

[…] Σύμφωνα με τον ριζοσπάστη Αμερικανό διανοητή Ιβάν Ίλιτς, η ιατρογένεση της αρρώστιας οφείλεται στην υπερβιομηχάνιση και αποτελεί, μετά την κακή διατροφή, τον κύριο κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία. Ο Ίλιτς ταξινομεί την ιατρογένεση σε τρεις κατηγορίες.

Στην κλινική ιατρογένεση, η οποία αφορά τις αρνητικές παρενέργειες των ιατρικών πράξεων (λάθη, τοξικότητα φαρμάκων, κ.ά.), στην κοινωνική ιατρογένεση, η οποία οφείλεται στη συμβολή της ιατρικής στη διαιώνιση της βιομηχανικής κοινωνίας, που είναι η κύρια υπεύθυνη για τη γέννηση της αρρώστιας, και στην πολιτισμική ιατρογένεση, η οποία αλλοτριώνει το άτομο, καθιστώντας το παθητικό αποδέκτη ιατρικών θεσφάτων.

Η πολιτισμική ιατρογένεση αναιρεί την αυτονομία του ατόμου και τη δυνατότητα αυτοπροσδιορισμού του και ιατρικοποιεί βασικά ανθρώπινα βιώματα, όπως είναι η γέννηση, ο πόνος, ο θάνατος. Ο μόνος δε τρόπος για να προφυλαχτεί ο σύγχρονος άνθρωπος από την απειλή αυτή είναι με το να απομακρυνθεί από το θεσμικό ιατρικό περιβάλλον, δημιουργώντας έναν φυσικό και κοινωνικό χώρο που θα επιτρέπει την ανάπτυξη της αυτόνομης και υπεύθυνης ανθρώπινης προσωπικότητας. 

Αν και η προβληματική αυτή έχει κατηγορηθεί ως ακραία και ουτοπική, γεγονός είναι ότι οι ιατρογενείς κίνδυνοι αποτελούν σημαντική απειλή για την υγεία. 

Οι ιατρογενείς κίνδυνοι μπορεί να αφορούν τους αρρώστους, τους γιατρούς και τους άλλους επαγγελματίες υγείας, καθώς και τον γενικό πληθυσμό. Οι κίνδυνοι για τους αρρώστους περιλαμβάνουν τις χειρουργικές επιπλοκές, τις ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις, τα λάθη και τις παρενέργειες των διαγνωστικών εξετάσεων, τη φαρμακευτική τοξικότητα. 

[…] Πρόσφατες έρευνες στη Μ. Βρετανία έδειξαν ότι 30.000 ασθενείς πεθαίνουν κάθε χρόνο από ιατρικά λάθη και άλλοι 20.000 από νοσοκομειακές λοιμώξεις.

[...] Οι περισσότερες εγχειρήσεις απαιτούν τη χρήση αναισθησίας, η οποία ορισμένες φορές είναι πιο επικίνδυνη από την ίδια την εγχείρηση. 

[…] Σε ό,τι αφορά τις ίδιες τις χειρουργικές επεμβάσεις, έρευνα του Αμερικανικού Κογκρέσου αποκάλυψε ότι στις ΗΠΑ το 1974 έγιναν 2.400.000 άσκοπες εγχειρήσεις που προκάλεσαν το θάνατο 4.900 ατόμων, ενώ το 1985 στη Μεγάλη Βρετανία διαπιστώθηκε ότι ο κίνδυνος θανάτου κατά τη διάρκεια χειρουργικών επεμβάσεων ήταν περίπου 1,6% (1:60). 

[…] Σε μια εμπιστευτική έρευνα που έγινε στη Μ. Βρετανία για τους θανάτους που συμβαίνουν πριν περάσει ένας μήνας από την εγχείρηση, διαπιστώθηκε ότι το 22% των μετεγχειρητικών θανάτων θα μπορούσε να αποφευχθεί. Στους μετεγχειρητικούς κινδύνους, και γενικότερα στους ενδονοσοκομειακούς κινδύνους, περιλαμβάνονται και οι νοσοκομειακές λοιμώξεις. Οι νοσοκομειακές λοιμώξεις αποτελούν σημαντική αιτία νοσηρότητας και θνησιμότητας. 

Στις ΗΠΑ, στις αρχές της δεκαετίας του 1990, περισσότερα από 2 εκατ. άτομα υπήρξαν θύματα ενδονοσοκομειακών λοιμώξεων, με αποτέλεσμα να απαιτηθούν 6 εκατομμύρια επιπλέον μέρες νοσηλείας. Έχει υπολογιστεί για τη χώρα αυτή ότι το 5,7% των νοσηλευομένων αναπτύσσει ενδονοσοκομειακή λοίμωξη και ότι το 1% των ασθενών αυτών πεθαίνει εξαιτίας της λοίμωξης. Το ποσοστό αυτό είναι μεγαλύτερο σε χώρες όπως η Ελλάδα, όπου οι συνθήκες νοσοκομειακής υγιεινής είναι πιο υποβαθμισμένες. 

Ο κίνδυνος, βέβαια, εξαρτάται από το είδος των λοιμώξεων που επικρατεί σε κάθε νοσοκομείο, καθώς και από τις ιατρικές πράξεις που θα πραγματοποιηθούν. Όμως, σε κάθε περίπτωση ο νοσηλευόμενος ασθενής διατρέχει κίνδυνο, επειδή η ίδια η νόσηση τον καθιστά πιο ευάλωτο, επειδή πολλοί ασθενείς βρίσκονται σε ανοσοκαταστολή, και επειδή πολλά ενδονοσοκομειακά μικρόβια έχουν αναπτύξει μεγαλύτερη αντοχή στα αντιβιοτικά. 

Στη δεκαετία του 1990 είχε εκτιμηθεί ότι το 1/5 των ασθενών που νοσηλεύτηκαν σε νοσοκομείο των ΗΠΑ υπέστη ιατρογενή βλάβη. Τα μισά επεισόδια αφορούσαν φαρμακευτικές παρενέργειες, ενώ το 10% επιπλοκές διαγνωστικών εξετάσεων. 

Οι διαγνωστικές εξετάσεις, εκτός από κινδύνους, παρουσιάζουν συχνά και διαγνωστικά λάθη, που μπορεί να έχουν σοβαρές επιπτώσεις. 

Σε πανεπιστημιακό νοσοκομείο της Αγγλίας μεταθανάτιες βιοψίες σε περιπτώσεις όπου είχε διαγνωστεί ως αιτία θανάτου η καρδιακή ανεπάρκεια διαπίστωσαν ότι η διάγνωση ήταν λάθος σε πάνω από το 50% των περιπτώσεων. [!!!] 

Σε άλλη μελέτη, το 25% των βιοχημικών εξετάσεων των ασθενών παρουσίαζε διαφορές ανάμεσα σε δύο διαφορετικά εργαστήρια, ενώ σε 83 περιπτώσεις όπου υπήρχε κλινική και εργασιακή ένδειξη για εγχείρηση κοιλίας, οι 22 αποδείχθηκαν, άσκοπες με βάση τα παθολογοανατομικά ευρήματα. 

Όλες σχεδόν οι διαγνωστικές εξετάσεις παρουσιάζουν ένα ποσοστό ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων (λαθεμένη παθολογική ένδειξη) και ένα ποσοστό ψευδώς αρνητικών αποτελεσμάτων (λαθεμένη φυσιολογική ένδειξη). Στην πρώτη περίπτωση, ελλοχεύει ο κίνδυνος θεραπευτικής παρέμβασης σε υγιές άτομο. Στη δεύτερη περίπτωση, ο κίνδυνος είναι συχνά μεγαλύτερος, γιατί δεν αναγνωρίζεται η ύπαρξη προβλήματος. Οι δύο αυτές περιπτώσεις συχνά επιβάλλουν την επανάληψη των εξετάσεων ή τον εμπλουτισμό τους, γεγονός που αυξάνει όχι μόνο τα έξοδα, αλλά και τους ιατρογενείς κινδύνους. 

[…] Ακόμα και στις κλινικές της κορυφαίας ιατρικής σχολής του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, πρόσφατη έρευνα διαπίστωσε ότι ιατρογενείς παρενέργειες παρατηρούνται στο 3,7% των νοσοκομειακών εισαγωγών και ότι το 27,6% των παρενεργειών αυτών οφείλονταν σε ιατρική αμέλεια.

Αν και το 70,5% των περιπτώσεων αφορούσε διαταραχές που η διάρκειά τους δεν ξεπερνούσε τους έξι μήνες, το 2,6% ευθύνονταν για μόνιμες βλάβες και το 13,6% προκάλεσε το θάνατο των νοσηλευομένων. Από την ίδια έρευνα εκτιμήθηκε ότι στα υπόλοιπα νοσοκομεία της περιοχής τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν σαφώς μεγαλύτερα.

 

Μέρος Β: ΙΑΤΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΑ «ΛΑΘΗ» 

  • Ιατροδικαστικά λάθη και επιπόλαιες νεκροψίες στη Γερμανία.
  • Στη χώρα υπάρχουν μόλις 200 επαρκώς καταρτισμένοι ιατροδικαστές και γιατροί
  • Από 10.000 πιστοποιητικά θανάτου μόνο τα 223 δεν περιείχαν λάθη
  • Κάθε χρόνο πάνω από 10.000 θάνατοι που δεν οφείλονται σε φυσικά αίτια καταγράφονται ως οφειλομενοι σε φυσικές αιτίες.
  • Μεταξύ αυτών και τουλάχιστον 1.200 θανατηφόρα εγκλήματα.

 

Prof. Dr. med. Marcel Verhoff,

University Hospital Frankfurt · Legal Medicine

Deutsche Welle Griechische Redaktion

DW – 7 Δεκ. 2017

https://p.dw.com/p/2owMa 

https://www.dw.com/el/%CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%80%CF%8C%CE%BB%CE%B1%CE%B9%CE%B5%CF%82-%CE%BD%CE%B5%CE%BA%CF%81%CE%BF%CF%88%CE%AF%CE%B5%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%B7-%CE%B3%CE%B5%CF%81%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CE%AF%CE%B1/a-41693424

Το Ινστιτούτο Ιατροδικαστικής του Πανεπιστημίου του Ρόστοκ (Institute of Forensic Medicine, Rostock University) επανεξέτασε 10.000 πιστοποιητικά θανάτου από την πόλη και την ευρύτερη περιοχή που συντάχθηκαν τα τελευταία τρία χρόνια. Όπως διαπιστώθηκε ότι μόνο 223 από τα 10.000 πιστοποιητικά θανάτου δεν περιείχαν λάθη. (!!!) Στα πιστοποιητικά που εξετάστηκαν εντοπίστηκαν πάνω από 3.000 σοβαρά λάθη και περισσότερα από 35.000 λάθη δευτερεύουσας σημασίας. 

Ερευνα του Ιατροδικαστικού Ινστιτούτου του Μίνστερ στη δεκαετία του 1990 είχε εκτιμήσει ότι κάθε χρόνο δεν καταγράφονται πάνω από 10.000 θάνατοι οι οποίοι δεν έχουν επέλθει από φυσικά αίτια, μεταξύ αυτών τουλάχιστον 1.200 θανατηφόρα εγκλήματα. 

Ιατροδικαστές κάνουν λόγο για φευγαλέα εξέταση των σορών, λάθη και παραλείψεις στα πιστοποιητικά θανάτου. Όπως λένε, πιθανά εγκλήματα και ιατρικά λάθη μένουν έτσι στο σκοτάδι. 

Φωτό: Ο καθηγητής ιατροδικαστικής Marcel Verhoff, επισημαίνει πλήθος λαθών και παραλείψεων στις νεκροψίες στη Γερμανία. 

Ο καθηγητής ιατροδικαστής Marcel Verhoff, διευθυντής του Ινστιτούτου Ιατροδικαστικής του Πανεπιστημίου Γκαίτε της Φρανκφούρτης έμεινε έκπληκτος όταν –αφαιρώντας το έμπλαστρο από το στήθος ενός νεκρού– διαπίστωσε την ύπαρξη ενός τραύματος από αιχμηρό αντικείμενο. Στο πιστοποιητικό θανάτου είχε σημειωθεί ότι «ο θάνατος προήλθε από φυσικά αίτια». Ο Marcel Verhoff, παραδέχεται βεβαίως ότι η συγκεκριμένη περίπτωση ήταν «ιδιαίτερα ακραία». Ωστόσο η λανθασμένη συμπλήρωση των πιστοποιητικών θανάτου και οι επιφανειακές νεκροψίες είναι μάλλον κανόνας παρά εξαίρεση στη Γερμανία. 

Από το Ινστιτούτο Ιατροδικαστικής του Πανεπιστημίου του Ρόστοκ (Institute of Forensic Medicine, Rostock University) επανεξετάστηκαν 10.000 πιστοποιητικά θανάτου από την πόλη και την ευρύτερη περιοχή που συντάχθηκαν τα τελευταία τρία χρόνια, και διαπιστώθηκε ότι μόνο 223 απ’ αυτά δεν περιείχαν λάθη. (!!!) 

Στα πιστοποιητικά που εξετάστηκαν εντοπίστηκαν πάνω από 3.000 σοβαρά λάθη και περισσότερα από 35.000 λάθη δευτερεύουσας σημασίας. Σε 44 περιπτώσεις πιστοποιήθηκε λανθασμένα θάνατος από φυσικά αίτια. «Στο ξεκίνημα της έρευνας, δεν περιμέναμε στο τέτοιας έκτασης λάθη», ομολόγησε ο ιατροδικαστής Φραντ Τσακ κατά την παρουσίαση των συμπερασμάτων τον προηγούμενο Σεπτέμβριο. 

Το γεγονός ότι οι νεκροψίες στη Γερμανία είναι ελλιπείς δεν είναι ιδιαίτερα καινούργια διαπίστωση. Ήδη τη δεκαετία του 1990 έρευνα του Ιατροδικαστικού Ινστιτούτου του Μίνστερ είχε εκτιμήσει ότι κάθε χρόνο δεν καταγράφονται πάνω από 10.000 θάνατοι που δεν οφείλονται σε φυσικά αίτια, μεταξύ αυτών τουλάχιστον 1.200 θανατηφόρα εγκλήματα. Ο Σύνδεσμος Γερμανών Εγκληματολόγων της γερμανικής αστυνομίας ζητά εδώ και χρόνια τη θέσπιση νεκροψίας από εξειδικευμένους γιατρούς. Μέχρι σήμερα έχουν γίνει ελάχιστα. 

Η Κάτω Σαξονία θέσπισε αυστηρότερες διατάξεις σε ό,τι αφορά την ταφή των σορών με αφορμή την σκανδαλώδη υπόθεση του πρώην νοσηλευτή Νιλς Χέγκελ, που προκάλεσε τον θάνατο 106 ασθενών (όπως έχει διαπιστωθεί μέχρι σήμερα) σε μονάδα εντατικής θεραπείας όπου εργαζόταν μεταξύ 2003 και 2005. Αρχικά, καταδικάστηκε σε ισόβια για τον θάνατο 5 ασθενών (από δικαστήριο της Κάτω Σαξονίας στις 26 Φεβρουαρίου 2015). Ωστόσο έπειτα από τοξικολογικές εξετάσεις που διενεργήθηκαν αργότερα, διαπιστώθηκε η πραγματική διάσταση της εγκληματικής του δράσης. Από τον προηγούμενο Αύγουστο στη Βρέμη κάθε νεκρός εξετάζεται πλέον από εξειδικευμένους σε νεκροψίες γιατρούς. 

Στα μεγάλα γερμανικά κρατίδια, όπως αυτό της Έσης, «δεν εφαρμόζεται ένα μοντέλο αντίστοιχο του μικρού κρατιδίου της Βρέμης», εκτιμά ο καθηγητής ιατροδικαστικής Marcel Verhoff, εξηγώντας ότι σε όλη τη Γερμανία υπάρχουν μόλις 200 επαρκώς καταρτισμένοι ιατροδικαστές και γιατροί, και εκτιμά ότι δεν υπάρχουν αρκετοί ενδιαφερόμενοι να εξειδικευθούν στον συγκεκριμένο τομέα και ως εκ τούτου και στο μέλλον οι νεκροψίες θα πρέπει να διενεργούνται από όλους τους γιατρούς. 

Οι επιλογές στα γερμανικά πιστοποιητικά θανάτου είναι τρεις: «φυσικός θάνατος», «μη-φυσικός θάνατος» και «θάνατος από αδιευκρίνιστα αίτια». Αν ένας γιατρός δηλώσει θάνατο από μη-φυσικά ή αδιευκρίνιστα αίτια, τότε αναγκαστικά πρέπει να ενημερώσει την αστυνομία. Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Marcel Verhoff, η διεύθυνση ενός θεραπευτηρίου δεν χαίρεται όταν κάποιος γιατρός συνηθίζει να ειδοποιεί την αστυνομία στις περιπτώσεις που δεν μπορεί να διαπιστώσει μια σαφή αιτία θανάτου. 

Πάντως οι δυνατότητες της νεκροψίας είναι περιορισμένες. Η εξέταση της σορού γίνεται εξωτερικά. «Όμως μπορεί κανείς να διαπιστώσει πολλά πράγματα αν κοιτάξει με προσοχή. Περισσότερα συμπεράσματα μπορούν να βγουν με τη βοήθεια της νεκροτομής, κατά την οποία γίνεται διάνοιξη του νεκρού σώματος», εκτιμά ο Marcel Verhoff. 

Ο καθηγητής Marcel Verhoff, τάσσεται υπέρ των υποχρεωτικών και επαναλαμβανόμενων εκπαιδευτικών προγραμμάτων για όλους του γιατρούς που διενεργούν νεκροψίες, ενώ θεωρεί ότι θα πρέπει να γίνονται περισσότερες νεκροτομές βάσει μιας λίστας με «αυστηρότατα κριτήρια». 

https://p.dw.com/p/2owMa

 

Μέρος Γ: ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ

Τα Βοθροκάναλα μετέτρεψαν τη χώρα σε ένα απέραντο Κολοσσαίο 

Έχοντας ασκήσει την ιατρική επί 43 συνεχή χρόνια (ως ιδιώτης γιατρός, που σημαίνει ότι δεν επιβάρυνα καθόλου τον Έλληνα φορολογούμενο), έχω την εμπειρία ενός πλήθους «σημείων και τεράτων» που δικαιώνουν την λαϊκή θυμοσοφία σύμφωνα με την οποία «τα λάθη του ιατρικού και του νοσηλευτικού προσωπικού είθισται να καλύπτονται από το χώμα». 

Σε σχέση με την υπόθεση της Πάτρας, αποτιμώντας μόνο κάποια εμφανή συμπεριφορικά χαρακτηριστικά της μητέρας, θα διακινδύνευα να την χαρακτηρίσω ως «συνοικιακή ομορφιά» με όσα (αρνητικά, συνήθως) συνεπάγεται αυτός ο χαρακτηρισμός από άποψη κουλτούρας, καλλιέργειας, γνώσης και συμπεριφοράς αλλά ΔΕΝ ΕΧΩ ΠΕΙΣΘΕΙ ΑΚΟΜΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΟΧΗ ΤΗΣ στο θάνατο της μικρής Τζωρτζίνας και, κατ’ επέκταση, και των δύο άλλων παιδιών. 

Όταν κανείς είναι αντιμέτωπος με το Αδιανόητο, πρέπει να είναι πολλαπλά επιφυλακτικός. Και η αφαίρεση της ζωής παιδιών από τη μητέρα τους, είναι πράξη που αντιμετωπίζεται ως αδιανόητη. Συνεπώς, δεν μπορεί να καταδικάζεται κάποιος για ένα αδιανόητο έγκλημα με φληναφήματα του τύπου «ράβδος στη γωνία, άρα βρέχει» τα οποία προβάλλονται ως «αποδείξεις». Μεταξύ αυτών: 

- Απλοϊκές «αναλύσεις παιδικών ζωγραφιών», που είναι καταδικασμένες να παραμένουν εσαεί αναπόδεικτες υποκειμενικές υποθέσεις.

- Αφελείς «αναφορές» λαλίστατων γειτόνων, φίλων, γνωστών, κ.α.  

- Δημοσιογραφικά «λαβράκια» που ανακαλύπτονται από σαΐνια-δημοσιογράφους  οι οποίοι είναι εμφανώς παντελώς άσχετα με το αντικείμενο.

- Απόστρατοι αστυνομικοί που εκφράζονται ως «Πυθίες» (εν όψει εκλογών).

- Παντός είδους «ειδικοί» που αποφαίνονται με μια ανατριχιαστική βεβαιότητα με βάση μια επιδερμική επαφή (μέσω της τηλεόρασης) με τα παιδιά-θύματα και τους γονείς τους

- Και πολλοί άλλοι, που συμμετέχουν στο κυνήγι του θησαυρού των «αποδείξεων», καθένας για τους δικούς του λόγους.  

Στο διαβιβαστικό για την εν λόγω υπόθεση, που δημοσιεύτηκε στη Ζούγκλα, σημειώνονται μεταξύ άλλων και τα εξής: 

«Από την Υπηρεσία μας, στο πλαίσιο της προανάκρισης για τη διερεύνηση των συνθηκών θανάτου της Γεωργίας, ζητήθηκαν οι ιατρικοί φάκελοι από όλα τα νοσοκομεία όπου είχε νοσηλευτεί (Καραμανδάνειο, Π.Γ.Ν. Πατρών, Ωνάσειο, Γ.Ν. Παίδων Αθηνών) και εξετάστηκε όλο το ιατρικό προσωπικό του Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου και του Γενικού Νοσοκομείου Παίδων Αθηνών "Π & Α. Κυριακού" που παρακολουθούσε την πορεία της υγείας της.

Εξετάστηκε και ο ιατροδικαστής που διενήργησε τη νεκροτομή στη Δασκαλάκη Γεωργία, από του οποίου την κατάθεση προέκυψε ότι ο θάνατός της επήλθε συνεπεία "θανατηφόρου δηλητηρίασης από φαρμακευτική ουσία".

Συγκεκριμένα, από τις τοξικολογικές εξετάσεις που διενεργήθηκαν στο μεταθανάτιο αίμα της διαπιστώθηκε η ύπαρξη της φαρμακευτικής ουσίας κεταμίνη, σε ποσότητα η οποία είναι τοξική-θανατηφόρα». 

Μόλις βρω χρόνο, θα φροντίσω να εκθέσω αναλυτικά τον προβληματισμό μου για τις πράξεις και τις παραλείψεις σε σχέση με τις ουσίες που αναφέρονται και, ιδίως για την Κεταμίνη, γύρω από την οποία οργανώνονται πλείστα όσα δημοσιογραφικά (!) και τηλεοπτικά (!) παραμυθο-δράματα, προς τέρψη ενός ανθρωποφάγου κοινού. Προς το παρόν, σημειώνω ότι για μένα παραμένουν αναπάντητα πολλά ερωτήματα. 

Στο μεταξύ, τα βοθροκάναλα πυροδοτούν (κατ’ εξακολούθηση) τον ερπετικό εγκέφαλο των διαφόρων εγχώριων Ταλιμπάν, που ζητούν την εφαρμογή του Νόμου του Λιντς εν έτει 2022, προσφερόμενοι να δράσουν ακόμη και ως…  εθελοντές δήμιοι. Ιδού κάποιες χαρακτηριστικές αναφορές: 

«Δεκάδες πολίτες που έχουν συγκεντρωθεί στα δικαστήρια, φώναζαν υβριστικά σχόλια εναντίον της, ενώ αρκετοί την καλούσαν να ομολογήσει για να λυτρωθεί». 

«Φόνισσα τι έκανες στα παιδιά σου. Το ήξερε αυτό ο άντρας σου. Αφήστε να την πάμε εμείς, να την τακτοποιήσουμε», ωρύονταν. 

Άλλοι πάλι την αποκάλεσαν «Βρωμιάρα», ενώ ακούστηκαν και εκφράσεις όπως «Λιθοβολισμό μέχρι τέλους» και «Ομολόγησε για να λυτρωθείς σκύλα». 

https://www.pronews.gr/amyna-asfaleia/esoteriki-asfaleia/thanatos-paidion-stin-patra-stin-eyelpidon-i-r-pispirigkou-ti-tis-eipe-o-dikigoros-tis-prin-paraitithei/

 

ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ: Αναρωτιέμαι, τί θα γνωμάτευε ο καθηγητής ιατροδικαστικής Marcel Verhoff, διευθυντής του Ινστιτούτου Ιατροδικαστικής του Πανεπιστημίου Γκαίτε της Φρανκφούρτης (ο σημαντικότερος ίσως ιατροδικαστής της Γερμανίας) εάν του αποστέλλονταν ολόκληρος ο φάκελος της ιατρο-νοσοκομειακής οδύσσειας της μικρής Τζωρτζίνας…

Κ.Γ.

Φταίει η Δύση για την κρίση στην Ουκρανία

John Mearsheimer (2022):  

Συνέντευξη στον Isaac Chotiner

New Yorker - 1 Μαρτίου 2022 

https://www.newyorker.com/news/q-and-a/why-john-mearsheimer-blames-the-us-for-the-crisis-in-ukraine

 

Επί πολλά χρόνια, ο John Mearsheimer, καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο και ένας από τους πιο οξυδερκείς μελετητές και διεθνώς αναγνωρισμένους γεωπολιτικούς αναλυτές, υποστηρίζει ότι η επιθετικότητα του Πούτιν προς την Ουκρανία προκαλείται από δυτική παρέμβαση. Τα πρόσφατα γεγονότα άλλαξαν τη γνώμη του; 

Το σημαντικότερο έργο του με τίτλο Η τραγωδία της πολιτικής των μεγάλων δυνάμεων, 2006 (Εκδ. Ποιότητα, Αθήνα 2011, 6η έκδοση) έχει καταστεί βιβλίο-αναφοράς από την πρώτη έκδοσή του (2006). Σε συνεργασία με τον Stephen Walt, έγραψαν τη σημαντική μελέτη με τίτλο Το Ισραηλινό Λόμπι και η Εξωτερική Πολιτική των ΗΠΑ (Σεπτέμβριος 2008)

«Δεν πρόκειται να κατακτήσει όλη την Ουκρανία», λέει ο Mearsheimer, για τον Πούτιν. «Θα ήταν μια γκάφα κολοσσιαίων διαστάσεων να προσπαθήσουμε να το κάνουμε αυτό». 

Ο πολιτικός επιστήμονας John Mearsheimer είναι ένας από τους πιο διάσημους επικριτές της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Ο Mearsheimer είναι υπέρμαχος της πολιτικής των μεγάλων δυνάμεων — μια σχολή ρεαλιστικών διεθνών σχέσεων που θεωρεί ότι, σε μια ιδιοτελή προσπάθεια διατήρησης εθνικής ασφάλειας, τα κράτη θα ενεργήσουν προληπτικά απέναντι σε εν δυνάμει αντιπάλους. 

Από πολλά χρόνια, ο Mearsheimer υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ, πιέζοντας να επεκτείνουν το ΝΑΤΟ προς τα ανατολικά και να δημιουργήσουν φιλικές σχέσεις με την Ουκρανία, αύξησαν την πιθανότητα πολέμου μεταξύ πυρηνικών δυνάμεων και έθεσαν τις βάσεις για τον Βλαντιμίρ Πούτιν, και την επιθετική θέση του απέναντι στην Ουκρανία.  

Το 2014, μετά την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία, ο Mearsheimer έγραψε ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί τους μοιράζονται το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για αυτήν την κρίση».

Η σημερινή εισβολή στην Ουκρανία έχει ανανεώσει αρκετές μακροχρόνιες συζητήσεις για τη σχέση μεταξύ των ΗΠΑ και της Ρωσίας. Αν και πολλοί επικριτές του Πούτιν υποστήριξαν ότι θα ακολουθούσε μια επιθετική εξωτερική πολιτική στις πρώην Σοβιετικές Δημοκρατίες ανεξάρτητα από τη δυτική ανάμειξη, ο Mearsheimer διατηρεί τη θέση του ότι οι ΗΠΑ ευθύνονται που τον προκάλεσαν. Μίλησα πρόσφατα τηλεφωνικά με τον Mearsheimer. Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας μας, συζητήσαμε εάν ο τρέχων πόλεμος θα μπορούσε να είχε αποτραπεί, εάν έχει νόημα να σκεφτόμαστε τη Ρωσία ως αυτοκρατορική δύναμη και ποια είναι τα τελικά σχέδια του Πούτιν για την Ουκρανία. 

●●●●●

Chotiner: Κοιτάζοντας την κατάσταση τώρα με τη Ρωσία και την Ουκρανία, πώς πιστεύετε ότι έφτασε ο κόσμος εδώ; 

Mearsheimer: Νομίζω ότι όλα τα προβλήματα σε αυτή την περίπτωση ξεκίνησαν πραγματικά τον Απρίλιο του 2008, στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι, στη συνέχεια της οποίας το ΝΑΤΟ εξέδωσε μια δήλωση που έλεγε ότι η Ουκρανία και η Γεωργία θα γίνουν μέρος του ΝΑΤΟ. Οι Ρώσοι κατέστησαν ξεκάθαρο εκείνη την εποχή ότι αυτό το θεώρησαν ως υπαρξιακή απειλή και τράβηξαν μια γραμμή στην άμμο. Ωστόσο, αυτό που συνέβη με την πάροδο του χρόνου είναι ότι προχωρήσαμε για να ενσωματώσουμε την Ουκρανία στη Δύση, για να την κάνουμε δυτικό προπύργιο στα σύνορα της Ρωσίας. Φυσικά, αυτό περιλαμβάνει περισσότερα από την επέκταση του ΝΑΤΟ. Η επέκταση είναι η καρδιά της στρατηγικής, αλλά περιλαμβάνει και την επέκταση της ΕΕ, και τη μετατροπή της Ουκρανίας σε φιλοαμερικανική φιλελεύθερη δημοκρατία. Και, από τη ρωσική σκοπιά, αυτό αποτελεί μια υπαρξιακή απειλή. 

Chotiner: Είπατε ότι πρόκειται για «μετατροπή της Ουκρανίας σε φιλοαμερικανική φιλελεύθερη δημοκρατία». Δεν έχω πολλή εμπιστοσύνη στον ισχυρισμό ότι η Αμερική «μετατρέπει» τις χώρες σε φιλελεύθερες δημοκρατίες. Τι κι αν η Ουκρανία, ο λαός της Ουκρανίας, θέλει να ζήσει σε μια φιλοαμερικανική φιλελεύθερη δημοκρατία; 

Mearsheimer: Εάν η Ουκρανία γίνει μια φιλοαμερικανική φιλελεύθερη δημοκρατία, και μέλος του ΝΑΤΟ  και μέλος της ΕΕ, οι Ρώσοι θα το θεωρήσουν απολύτως απαράδεκτο. Εάν δεν υπήρχε η επέκταση του ΝΑΤΟ  και η επέκταση της ΕΕ, και εάν η Ουκρανία γινόταν απλώς μια φιλελεύθερη δημοκρατία και ήταν φιλική με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Δύση γενικότερα, πιθανότατα θα μπορούσε να ξεφύγει από αυτό. Πρέπει να καταλάβετε ότι σε ό,τι αφορά τη Δύση, υπάρχει μια στρατηγική τριών σκελών που εφαρμόζεται εδώ: Επέκταση της Ε.Ε Επέκταση του ΝΑΤΟ –Μετατροπή της Ουκρανίας σε μια φιλοαμερικανική φιλελεύθερη δημοκρατία. 

Chotiner: Συνεχίζετε να λέτε «να μετατρέψουμε την Ουκρανία σε φιλελεύθερη δημοκρατία» και φαίνεται ότι αυτό είναι ένα θέμα που πρέπει να αποφασίσουν οι Ουκρανοί. Το ΝΑΤΟ  μπορεί να αποφασίσει ποιον αποδέχεται, αλλά είδαμε το 2014 ότι φαινόταν ότι πολλοί Ουκρανοί ήθελαν να θεωρηθούν μέρος της Ευρώπης. Θα φαινόταν σαν σχεδόν κάποιο είδος ιμπεριαλισμού να τους πεις ότι δεν μπορούν να είναι μια φιλελεύθερη δημοκρατία. 

Mearsheimer: Δεν είναι ιμπεριαλισμός. Αυτή είναι πολιτική των μεγάλων δυνάμεων. Όταν είσαι μια χώρα όπως η Ουκρανία και ζεις δίπλα σε μια μεγάλη δύναμη όπως η Ρωσία, πρέπει να προσέξεις πολύ τι σκέφτονται οι Ρώσοι. Γιατί αν πάρεις ένα ραβδί και τους χώσεις στο μάτι, θα στο ανταποδώσουν. Τα κράτη στο δυτικό ημισφαίριο το καταλαβαίνουν πολύ καλά σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. 

Chotiner: Το δόγμα Monroe, ουσιαστικά. 

Mearsheimer: Φυσικά. Δεν υπάρχει χώρα στο δυτικό ημισφαίριο που θα της επιτρέπαμε να προσκαλέσει μια μακρινή μεγάλη δύναμη να φέρει στρατιωτικές δυνάμεις στις [παρυφές] της χώρα μας. 

Chotiner: Σωστά. Αλλά, λέγοντας ότι η Αμερική δεν θα επιτρέψει σε χώρες του δυτικού ημισφαιρίου (που οι περισσότερες από αυτές είναι δημοκρατίες) να αποφασίσουν τι είδους εξωτερική πολιτική έχουν — μπορείτε να πείτε ότι αυτό είναι καλό ή κακό, αλλά αυτό είναι ο ιμπεριαλισμός, σωστά; Ουσιαστικά λέμε ότι έχουμε κάποιου είδους λόγο για το πώς λειτουργούν οι δημοκρατικές χώρες και τις δραστηριότητές τους. 

Mearsheimer: Έχουμε αυτό το λόγο και, στην πραγματικότητα, ανατρέψαμε δημοκρατικά εκλεγμένους ηγέτες στο δυτικό ημισφαίριο κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, επειδή ήμασταν δυσαρεστημένοι με τις πολιτικές τους. Αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο συμπεριφέρονται οι μεγάλες δυνάμεις. 

Chotiner: Φυσικά και το κάναμε, αλλά αναρωτιέμαι αν πρέπει να συμπεριφερόμαστε έτσι. Όταν σκεφτόμαστε την εξωτερική πολιτική, δεν θα πρέπει να σκεφτόμαστε να προσπαθήσουμε να δημιουργήσουμε έναν κόσμο όπου ούτε οι ΗΠΑ ούτε η Ρωσία θα συμπεριφέρονται με αυτόν τον τρόπο; 

Mearsheimer: Δεν λειτουργεί έτσι ο κόσμος. Όταν προσπαθείς να δημιουργήσεις έναν κόσμο που μοιάζει με αυτόν, καταλήγεις στις καταστροφικές πολιτικές που ακολούθησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες κατά τη διάρκεια της μονοπολικής κυριαρχίας τους. Εμπλακείκαμε σε όλο τον κόσμο προσπαθώντας να δημιουργήσουμε φιλελεύθερες δημοκρατίες. Η κύρια εστίασή μας, φυσικά, ήταν στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, και ξέρουμε ότι δεν λειτούργησε πολύ καλά. 

Chotiner: Νομίζω ότι θα ήταν δύσκολο να πούμε ότι η πολιτική της Αμερικής στη Μέση Ανατολή τα τελευταία 75 χρόνια από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ή τα τελευταία 30 χρόνια από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, αποσκοπούσες στη δημιουργία φιλελεύθερων δημοκρατιών στη Μέση Ανατολή. 

Mearsheimer: Νομίζω ότι αυτό ήταν το Δόγμα Μπους κατά τη διάρκεια της μονοπολικής φάσης της κυριαρχίας των ΗΠΑ. 

Chotiner: Στο Ιράκ. Αλλά όχι στα παλαιστινιακά εδάφη ή στη Σαουδική Αραβία, ή στην Αίγυπτο, ή οπουδήποτε αλλού, σωστά; 

Mearsheimer: Όχι στη Σαουδική Αραβία και όχι στην Αίγυπτο. Αρχικά, το Δόγμα Μπους βασικά έλεγε ότι εάν μπορούσαμε να δημιουργήσουμε μια φιλελεύθερη δημοκρατία στο Ιράκ, θα προκαλούσε ένα ντόμινο, και χώρες όπως η Συρία, το Ιράν και τελικά η Σαουδική Αραβία και η Αίγυπτος θα μετατρέπονταν σε δημοκρατίες. Αυτή ήταν η βασική φιλοσοφία πίσω από το Δόγμα Μπους. Το δόγμα Μπους δεν σχεδιάστηκε απλώς για να μετατρέψει το Ιράκ σε δημοκρατία. Είχαμε ένα πολύ μεγαλύτερο σχέδιο στο μυαλό μας. 

Chotiner: Μπορούμε να συζητήσουμε εάν οι άνθρωποι που ήταν υπεύθυνοι στην κυβέρνηση Μπους ήθελαν πραγματικά να μετατρέψουν τη Μέση Ανατολή σε ένα σωρό δημοκρατίες και εάν πραγματικά πίστευαν ότι αυτό θα συνέβαινε. Η αίσθηση μου ήταν ότι δεν υπήρχε πολύς πραγματικός ενθουσιασμός για τη μετατροπή της Σαουδικής Αραβίας σε δημοκρατία. 

Mearsheimer: Λοιπόν, νομίζω ότι η εστίαση στη Σαουδική Αραβία παίρνει την εύκολη υπόθεση από τη δική σας οπτική γωνία. Από την άποψη της Αμερικής, αυτή ήταν η πιο δύσκολη υπόθεση επειδή η Σαουδική Αραβία έχει τόση δύναμη πάνω μας λόγω του πετρελαίου, και σίγουρα είναι μια χώρα που δεν έχει σχέση με τη δημοκρατία. Αλλά το Δόγμα Μπους – αν κοιτάξετε τι λέγαμε εκείνη την εποχή – βασιζόταν στην πεποίθηση ότι μπορούσαμε να εκδημοκρατίσουμε την ευρύτερη Μέση Ανατολή. Μπορεί να μην συμβεί εν μία νυκτί, αλλά τελικά θα συμβεί. 

Chotiner: Υποθέτω ότι οι πράξεις μιλούν πιο δυνατά από τα λόγια, και, ό,τι κι αν λέγονται στις ομιλίες του Μπους, δεν νομίζω ότι η πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών σε οποιοδήποτε σημείο τους πρόσφατης ιστορίας τους αποσκοπούσε στο να προσπαθήσουν να εξασφαλίσουν φιλελεύθερες δημοκρατίες σε όλο τον κόσμο. 

Mearsheimer: Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο πώς συμπεριφέρθηκαν οι Ηνωμένες Πολιτείες κατά τη διάρκεια της προσωρινής μονοπολικής φάσης της κυριαρχίας τους και στο πώς συμπεριφέρθηκαν κατά τη διάρκεια όλης της ιστορίας τους. Συμφωνώ μαζί σας όταν μιλάτε για την αμερικανική εξωτερική πολιτική στην πορεία της ευρύτερης ιστορίας της, αλλά η μονοπολική φάση της ήταν μια πολύ ιδιαίτερη στιγμή. Πιστεύω ότι κατά τη διάρκεια της μονοπολικής φάσης, ήμασταν βαθιά αφοσιωμένοι στη διάδοση της δημοκρατίας.

Με την Ουκρανία, είναι πολύ σημαντικό να καταλάβουμε ότι, μέχρι το 2014, δεν οραματιζόμασταν την επέκταση του ΝΑΤΟ  και την επέκταση της ΕΕ ως πολιτική που στόχευε στον περιορισμό της Ρωσίας. 

Πριν από τις 22 Φεβρουαρίου 2014, κανείς δεν πίστευε σοβαρά ότι η Ρωσία ήταν απειλή. Η επέκταση του ΝΑΤΟ, η επέκταση της ΕΕ και η μετατροπή της Ουκρανίας και της Γεωργίας και άλλων χωρών σε φιλελεύθερες δημοκρατίες είχαν να κάνουν με τη δημιουργία μιας γιγάντιας ζώνης ειρήνης που εξαπλώθηκε σε όλη την Ευρώπη και περιλάμβανε την Ανατολική Ευρώπη και τη Δυτική Ευρώπη. 

Δεν είχε στόχο τον περιορισμό της Ρωσίας. Αυτό που συνέβη είναι ότι ξέσπασε αυτή η μεγάλη κρίση και έπρεπε να αποδώσουμε ευθύνες και, φυσικά, ποτέ δεν επρόκειτο να κατηγορήσουμε τους εαυτούς μας. Θα κατηγορούσαμε τους Ρώσους.

 Έτσι εφεύραμε αυτή την ιστορία ότι η Ρωσία ήταν αποφασισμένη να εκδηλωθεί επιθετικά στην Ανατολική Ευρώπη, ότι ο Πούτιν ενδιαφέρεται για τη δημιουργία μιας μεγαλύτερης Ρωσίας, ή ίσως ακόμη και την εκ νέου δημιουργία της Σοβιετικής Ένωσης. 

Chotiner: Ας στραφούμε σε εκείνη την εποχή και την προσάρτηση τις Κριμαίας. Σε ένα παλαιότερο άρθρο γράφατε ότι: «σύμφωνα με την επικρατούσα σοφία στη Δύση, η κρίση στην Ουκρανία μπορεί να κατηγορηθεί ότι οφείλεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στη ρωσική επιθετικότητα. Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν, με βάση αυτό τον τρόπο σκέψης, προσάρτησε την Κριμαία από μια μακροχρόνια επιθυμία να αναζωογονήσει τη Σοβιετική Αυτοκρατορία και μπορεί τελικά να επιτεθεί και στην υπόλοιπη Ουκρανία καθώς και τις χώρες στην Ανατολική Ευρώπη. Αλλά αυτός ο τρόπος σκέψης είναι λανθασμένος». Τι απ’ όσα συνέβησαν τις τελευταίες δύο εβδομάδες σας κάνει να πιστεύετε ότι η προειδοποίησή σας ήταν πιο κοντά στην αλήθεια από ό,τι θα μπορούσατε να πιστεύετε; 

Mearsheimer: Νομίζω ότι είχα δίκιο. Νομίζω ότι τα στοιχεία είναι ξεκάθαρα ότι δεν πιστεύαμε ότι ο Πούτιν ήταν επιτιθέμενος πριν από τις 22 Φεβρουαρίου 2014. Αυτή είναι μια ιστορία που την επινοήσαμε για να μπορέσουμε να τον κατηγορήσουμε. Η άποψή μου είναι ότι η Δύση, και ειδικά οι Ηνωμένες Πολιτείες, είναι η κύρια υπεύθυνη για αυτήν την καταστροφή. Αλλά κανένας Αμερικανός υπεύθυνος χάραξης πολιτικής, και κανένας στο κατεστημένο της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, δεν πρόκειται να θελήσει να αναγνωρίσει αυτή τη γραμμή επιχειρημάτων. Όλοι θα πουν ότι υπεύθυνοι είναι οι Ρώσοι. 

Chotiner: Εννοείτε επειδή οι Ρώσοι έκαναν την προσάρτηση και την εισβολή; 

Mearsheimer: Ναι. 

Chotiner: Με ενδιέφερε το άρθρο που ανέφερα στο οποίο λέτε ότι «είναι λανθασμένη η ιδέα ότι ο Πούτιν μπορεί τελικά να επιτεθεί και στην υπόλοιπη Ουκρανία και σε άλλες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης». Δεδομένου ότι φαίνεται να επιδιώκει να επιτεθεί και στην υπόλοιπη Ουκρανία τώρα, πιστεύετε εκ των υστέρων ότι αυτό το επιχείρημα είναι ίσως πιο αληθινό, ακόμα κι αν δεν το γνωρίζαμε εκείνη τη στιγμή; 

Mearsheimer: Είναι δύσκολο να πει κανείς αν θα επιτεθεί και στην υπόλοιπη Ουκρανία γιατί αυτό θα σημαίνει ότι θέλει να κατακτήσει όλη την Ουκρανία και μετά να στραφεί προς τα κράτη της Βαλτικής, με στόχο τη δημιουργία μιας μεγαλύτερης Ρωσίας ή μια μετενσάρκωση της Σοβιετικής Ένωσης. Δεν βλέπω στοιχεία που να δείχνουν ότι αυτό το σημείο είναι αληθές. Είναι δύσκολο να πει κανείς, κοιτάζοντας τους χάρτες της συνεχιζόμενης σύγκρουσης, τι ακριβώς κάνει. Μου φαίνεται πολύ ξεκάθαρο ότι θα πάρει το Donbass και ότι θα είναι είτε δύο ανεξάρτητα κράτη είτε ένα μεγάλο ανεξάρτητο κράτος, αλλά πέρα ​​από αυτό δεν είναι ξεκάθαρο τι πρόκειται να κάνει. Εννοώ, ότι φαίνεται προφανές πως δεν αγγίζει τη δυτική Ουκρανία. 

Chotiner: Οι βόμβες του αγγίζουν τη δυτική Ουκρανία, σωστά; 

Mearsheimer: Αλλά αυτό δεν είναι το βασικό ζήτημα. Το βασικό ζήτημα είναι: Ποια επικράτεια κατακτάτε και ποια επικράτεια κρατάτε. Μιλούσα με κάποιον τις προάλλες για το τι θα συμβεί με αυτές τις δυνάμεις που βγαίνουν από την Κριμαία, και μου είπε ότι κατά τη γνώμη του οι Ρώσοι θα στρίψουν δυτικά και θα καταλάβουν την Οδησσό. Μιλούσα με κάποιον άλλον πιο πρόσφατα που είπε ότι αυτό δεν πρόκειται να συμβεί. Ξέρω τι πρόκειται να συμβεί; Όχι. Κανείς μας δεν ξέρει τι πρόκειται να συμβεί. 

Chotiner: Δεν νομίζετε ότι η Ρωσία έχει σχέδια στο Κίεβο; 

Mearsheimer: Όχι, δεν νομίζω ότι έχει σχέδια για το Κίεβο. Νομίζω ότι ενδιαφέρεται πρώτον να πάρει τουλάχιστον το Ντονμπάς, και ίσως για λίγο περισσότερο έδαφος και την ανατολική Ουκρανία, και, δεύτερο θέλει να εγκαταστήσει στο Κίεβο μια φιλορωσική κυβέρνηση, μια κυβέρνηση συντονισμένη με τα συμφέροντα της Μόσχας. 

Chotiner: Νόμιζα ότι είπατε ότι δεν τον ενδιέφερε να πάρει το Κίεβο. 

Mearsheimer: Όχι, ενδιαφέρεται να πάρει το Κίεβο με σκοπό την αλλαγή καθεστώτος. 

Chotiner: Σε αντίθεση με τι; 

Mearsheimer: Σε αντίθεση με την οριστική κατάκτηση του Κιέβου. 

Chotiner: Θα ήταν μια κυβέρνηση φιλική προς τη Ρωσία, για την οποία πιθανώς θα είχε κάποιο λόγο, σωστά; 

Mearsheimer: Ναι, ακριβώς. Αλλά είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι αυτό είναι θεμελιωδώς διαφορετικό από την κατάκτηση και τη διατήρηση της κατάκτησης του Κιέβου.  

Chotiner: Θα μπορούσαμε όλοι να σκεφτούμε τις αυτοκρατορικές κτήσεις, στις οποίες κάποιο είδος μαριονέτας τοποθετούνταν στην αρχή, ακόμα κι αν η μητρόπολη έλεγχε πραγματικά ό,τι συνέβαινε εκεί, σωστά; Θα λέγαμε ακόμα ότι αυτά τα μέρη είχαν κατακτηθεί, σωστά; 

Mearsheimer: Έχω προβλήματα με τη χρήση της λέξης «αυτοκρατορικό». Δεν ξέρω κανέναν που να μιλά για όλο αυτό το πρόβλημα με όρους ιμπεριαλισμού. Αυτή είναι μια πολιτική μεγάλων δυνάμεων, και αυτό που θέλουν οι Ρώσοι είναι ένα καθεστώς στο Κίεβο που να εναρμονίζεται με τα ρωσικά συμφέροντα. Ίσως τελικά οι Ρώσοι να είναι πρόθυμοι να ζήσουν με μια ουδέτερη Ουκρανία και ότι δεν θα είναι απαραίτητο η Μόσχα να έχει ουσιαστικό έλεγχο στην κυβέρνηση του Κιέβου. Μπορεί να θέλουν απλώς ένα καθεστώς ουδέτερο και όχι φιλοαμερικανικό. 

Chotiner: Είπατε ότι κανείς δεν μιλά για αυτό ως εκδήλωση ιμπεριαλισμού, αλλά στις ομιλίες ο Πούτιν αναφέρεται συγκεκριμένα στην «επικράτεια της πρώην Ρωσικής Αυτοκρατορίας», για την απώλεια της οποίας θρηνεί. Φαίνεται λοιπόν ότι μιλάει για αυτό. 

Mearsheimer: Νομίζω ότι κάνεις λάθος σ’ αυτό, γιατί παραθέτεις  μόνο το πρώτο μισό της πρότασής του, όπως κάνουν οι περισσότεροι στη Δύση. Ο Πούτιν είπε: «Όποιος δεν του λείπει η Σοβιετική Ένωση δεν έχει καρδιά. Και όποιος την θέλει πίσω δεν έχει μυαλό». 

Chotiner: Λέει επίσης ότι η Ουκρανία είναι ένα ουσιαστικά κατασκευασμένο έθνος, ενώ φαίνεται να εισβάλλει, ή όχι; 

Mearsheimer: Εντάξει, αλλά βάλε αυτά τα δύο πράγματα μαζί και πες μου τι σημαίνει αυτό. Απλώς δεν είμαι πολύ σίγουρος. Πιστεύει ότι είναι ένα κατασκευασμένο έθνος. Θα ήθελα να του σημειώσω ότι όλα τα έθνη είναι κατασκευασμένα. Κάθε μελετητής του εθνικισμού μπορεί να σου το πει αυτό. Επινοούμε αυτές τις έννοιες της εθνικής ταυτότητας. Είναι γεμάτα με κάθε λογής μύθους. 

Άρα έχει ισχύει για την Ουκρανία, όπως έχει ισχύει και για τις Ηνωμένες Πολιτείες ή τη Γερμανία. Το πολύ πιο σημαντικό σημείο είναι ότι ο Πούτιν καταλαβαίνει πως δεν μπορεί να κατακτήσει την Ουκρανία και να την ενσωματώσει σε μια μεγάλη Ρωσία ή σε μια μετενσάρκωση της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Δεν μπορεί να το κάνει αυτό. Αυτό που κάνει στην Ουκρανία είναι θεμελιωδώς διαφορετικό. Προφανώς χάνει κάποιο έδαφος. Θα αφαιρέσει κάποια εδάφη από την Ουκρανία, εκτός από αυτό που συνέβη με την Κριμαία, το 2014. Επιπλέον, σίγουρα ενδιαφέρεται για την αλλαγή καθεστώτος. Από εκεί και πέρα, είναι δύσκολο να πει κανείς σε τι ακριβώς θα οδηγήσει όλο αυτό, εκτός από το γεγονός ότι δεν πρόκειται να κατακτήσει όλη την Ουκρανία. Θα ήταν μια γκάφα κολοσσιαίων διαστάσεων αν προσπαθήσει να το κάνει αυτό. 

Chotiner: Υποθέτω ότι πιστεύετε ότι αν ο Πούτιν προσπαθούσε να το κάνει αυτό, αυτό θα άλλαζε την ανάλυσή σας για όσα έχουμε δει. 

Mearsheimer: Απολύτως. Το επιχείρημά μου είναι ότι δεν πρόκειται να ξαναδημιουργήσει τη Σοβιετική Ένωση ή να προσπαθήσει να οικοδομήσει μια μεγαλύτερη Ρωσία, ότι δεν ενδιαφέρεται να κατακτήσει και να ενσωματώσει την Ουκρανία στη Ρωσία. Είναι πολύ σημαντικό να καταλάβουμε ότι εφεύραμε αυτήν την ιστορία ότι ο Πούτιν είναι εξαιρετικά επιθετικός και είναι ο κύριος υπεύθυνος για αυτήν την κρίση στην Ουκρανία. Το επιχείρημα ότι το κατεστημένο της εξωτερικής πολιτικής στις Ηνωμένες Πολιτείες, και στη Δύση γενικότερα, έχει επινοήσει περιστρέφεται γύρω από τον ισχυρισμό ότι ενδιαφέρεται να δημιουργήσει μια μεγαλύτερη Ρωσία ή μια μετενσάρκωση της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Υπάρχουν άνθρωποι που πιστεύουν ότι όταν τελειώσει την κατάκτηση της Ουκρανίας, θα στραφεί στα κράτη της Βαλτικής. Δεν πρόκειται να στραφεί στα κράτη της Βαλτικής. Πρώτα απ' όλα, τα κράτη της Βαλτικής είναι μέλη του ΝΑΤΟ.  

Chotiner: Είναι καλό αυτό. 

Mearsheimer: Όχι. 

Chotiner: Λέτε ότι δεν πρόκειται να εισβάλει σ’ αυτά τα κράτη, εν μέρει επειδή είναι μέλη του ΝΑΤΟ, αλλά δεν πρέπει να είναι μέρος του ΝΑΤΟ. 

Mearsheimer: Ναι, αλλά αυτά είναι δύο πολύ διαφορετικά ζητήματα. Ξέρω γιατί τα συνδέεις. Το αν πιστεύω ότι θα πρέπει να είναι μέλος του ΝΑΤΟ ένα κράτος είναι ανεξάρτητο από το αν είναι μέλος του ΝΑΤΟ. Είναι μέλη του ΝΑΤΟ, έχουν εγγύηση του άρθρου 5 — αυτό είναι το μόνο που έχει σημασία. Επιπλέον, δεν έδειξε ποτέ κανένα στοιχείο ότι ενδιαφέρεται να κατακτήσει τις χώρες της Βαλτικής. Όπως και δεν έδειξε ποτέ καμία απόδειξη ότι ενδιαφέρεται να κατακτήσει την Ουκρανία. 

Chotiner: Μου φαίνεται ότι αν θέλει να φέρει πίσω κάτι, αυτό είναι η Ρωσική Αυτοκρατορία που προϋπήρχε της Σοβιετικής Ένωσης. Φαίνεται πολύ επικριτικός απέναντι στη Σοβιετική Ένωση, σωστά; 

Mearsheimer: Λοιπόν, δεν ξέρω αν είναι επικριτικός. 

Chotiner: Το είπε σ’ ένα δοκίμιο που έγραψε πέρυσι, και σε μια πρόσφατη ομιλία του είπε ότι κατηγορεί ουσιαστικά τις σοβιετικές πολιτικές που επέτρεψαν έναν βαθμό αυτονομίας για Σοβιετικές Δημοκρατίες, όπως η Ουκρανία. 

Mearsheimer: Αλλά είπε επίσης, όπως σας διάβασα πριν, ότι «όποιος δεν του λείπει η Σοβιετική Ένωση δεν έχει καρδιά. Και όποιος την θέλει πίσω δεν έχει μυαλό». Αυτό είναι κάπως αντίθετο με αυτό που μόλις είπες. Εννοώ, ουσιαστικά λέει ότι του λείπει η Σοβιετική Ένωση, σωστά; Αυτό λέει. Αλλά, αυτό που συζητάμε εδώ είναι η εξωτερική του πολιτική. Το ερώτημα που πρέπει να κάνετε στον εαυτό σας είναι εάν πιστεύετε ότι η Ρωσία είναι μια χώρα που έχει τις δυνατότητες να το κάνει αυτό. Αντιλαμβάνεστε ότι η Ρωσία είναι μια χώρα που έχει ΑΕΠ μικρότερο από το Τέξας. 

Chotiner: Οι χώρες προσπαθούν να κάνουν πράγματα για τα οποία δεν έχουν τις δυνατότητες. Θα μπορούσατε να μου πείτε, «Ποιος πιστεύει ότι η Αμερική θα μπορούσε να κάνει το ιρακινό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας να λειτουργήσει γρήγορα; Έχουμε όλα αυτά τα προβλήματα στην Αμερική». Και θα είχατε δίκιο. Αλλά εξακολουθούσαμε να πιστεύουμε ότι μπορούσαμε να το κάνουμε, και ότι προσπαθήσαμε να το κάνουμε, και αποτύχαμε, σωστά; Η Αμερική δεν μπορούσε να κάνει ό,τι ήθελε κατά τη διάρκεια του Βιετνάμ, κάτι που είμαι βέβαιος ότι θα λέγατε ότι είναι ένας λόγος για να μην πολεμήσουμε αυτούς τους διάφορους πολέμους —και θα συμφωνούσα. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ήμασταν σωστοί ή ορθολογικοί σχετικά με τις δυνατότητές μας. 

Mearsheimer: Μιλάω για το δυναμικό ακατέργαστης ισχύος της Ρωσίας – το μέγεθος της οικονομικής ισχύος που διαθέτει. Η στρατιωτική ισχύς βασίζεται στην οικονομική ισχύ. Χρειάζεστε μια οικονομική βάση για να χτίσετε έναν πραγματικά ισχυρό στρατό. Για να βγούμε έξω και να κατακτήσουμε χώρες όπως η Ουκρανία και τα κράτη της Βαλτικής και να ξαναδημιουργήσουμε την πρώην Σοβιετική Ένωση ή να ξαναδημιουργήσουμε την πρώην Σοβιετική Αυτοκρατορία στην Ανατολική Ευρώπη θα απαιτούσε έναν τεράστιο στρατό και αυτό θα απαιτούσε μια οικονομική βάση που δεν έχει η σύγχρονη Ρωσία, ούτε πλησιάζει να έχει. Δεν υπάρχει λόγος να φοβόμαστε ότι η Ρωσία θα είναι μια περιφερειακή ηγεμονία στην Ευρώπη. Η Ρωσία δεν αποτελεί σοβαρή απειλή για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αντιμετωπίζουμε μια σοβαρή απειλή στο διεθνές σύστημα. Αντιμετωπίζουμε έναν ομότιμο ανταγωνιστή. Και αυτή είναι η Κίνα. Η πολιτική μας στην Ανατολική Ευρώπη υπονομεύει την ικανότητά μας να αντιμετωπίσουμε την πιο επικίνδυνη απειλή που αντιμετωπίζουμε σήμερα. 

Chotiner: Ποια πιστεύετε ότι πρέπει να είναι η πολιτική μας στην Ουκρανία αυτή τη στιγμή και αν ανησυχείτε ότι αυτό που κάνουμε που θα υπονομεύσει την πολιτική μας για την Κίνα; 

Mearsheimer: Πρώτο, θα έπρεπε να φύγουμε από την Ευρώπη για να αντιμετωπίσουμε την Κίνα. Και δεύτερο, θα πρέπει να εργαζόμαστε υπερωρίες για να δημιουργήσουμε φιλικές σχέσεις με τους Ρώσους. Οι Ρώσοι είναι μέρος του εξισορροπητικού συνασπισμού μας ενάντια στην Κίνα. Εάν ζείτε σε έναν κόσμο όπου υπάρχουν τρεις μεγάλες δυνάμεις —Κίνα, Ρωσία και Ηνωμένες Πολιτείες— και μια από αυτές τις μεγάλες δυνάμεις, η Κίνα, είναι ομότιμος ανταγωνιστής σας, τι θέλετε να κάνετε εάν είστε οι Ηνωμένες Πολιτείες; Τη Ρωσία με το μέρος σας. Αντίθετα, αυτό που κάναμε με τις ανόητες πολιτικές μας στην Ανατολική Ευρώπη είναι να οδηγήσουμε τους Ρώσους στην αγκαλιά των Κινέζων. Πρόκειται για παραβίαση του της πολιτικής της Ισορροπίας Δυνάμεων. 

Chotiner: Ξαναδιάβασα το άρθρο σας για το λόμπι του Ισραήλ στο London Review of Books , από το 2006. Μιλούσατε για το Παλαιστινιακό ζήτημα και είπατε κάτι με το οποίο συμφωνώ πολύ. Είπατε: «Υπάρχει μια ηθική διάσταση και εδώ. Χάρη στο λόμπι στις ΗΠΑ, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν γίνει ο ντε φάκτο παράγοντας της ισραηλινής κατοχής στα κατεχόμενα εδάφη, καθιστώντας τες συνένοχο στα εγκλήματα που διαπράττονται κατά των Παλαιστινίων». Χάρηκα που το διάβασα, γιατί ξέρω ότι θεωρείς τον εαυτό σου ως έναν σκληρό, ρεαλιστή που δεν μιλάει για ηθική. Αλλά μου φάνηκε ότι υποδηλώνεις ότι υπήρχε μια ηθική διάσταση εδώ. Είμαι περίεργος εάν πιστεύεις ότι υπάρχει μια ηθική διάσταση σ’ αυτό που συμβαίνει στην Ουκρανία αυτή τη στιγμή. 

Mearsheimer: Νομίζω ότι υπάρχει μια στρατηγική και μια ηθική διάσταση που εμπλέκεται σχεδόν σε κάθε ζήτημα στη διεθνή πολιτική. Νομίζω ότι μερικές φορές αυτές οι ηθικές και στρατηγικές διαστάσεις ευθυγραμμίζονται μεταξύ τους. Με άλλα λόγια, αν πολεμάτε ενάντια στη Ναζιστική Γερμανία από το 1941 έως το 1945, ξέρετε την υπόλοιπη ιστορία. Υπάρχουν άλλες περιπτώσεις όπου τα βέλη της ηθική και της στρατηγικής διάστασης δείχνουν προς αντίθετες κατευθύνσεις, όπου το να κάνεις αυτό που είναι στρατηγικά σωστό είναι ηθικά λάθος. Νομίζω ότι αν συμμαχήσεις με τη Σοβιετική Ένωση για να πολεμήσεις ενάντια στη Ναζιστική Γερμανία, είναι σοφή στρατηγική πολιτική, αλλά ηθικά είναι λανθασμένη πολιτική. Αλλά το κάνεις, γιατί δεν έχεις επιλογή για στρατηγικούς λόγους. Με άλλα λόγια, αυτό που σου λέω, Ισαάκ, είναι ότι όταν αυτές οι δύο πολιτικές βρίσκονται σε διάσταση, οι στρατηγικοί προβληματισμοί υπερισχύουν των ηθικών εκτιμήσεων. Αυτό θα μπορούσε να μη συμβαίνει σε έναν ιδανικό κόσμο. Αλλά στον πραγματικό κόσμο, κάτι τέτοιο δεν είναι εφικτό. Οι Ουκρανοί έχουν συμφέρον να δώσουν σοβαρή προσοχή στο τι θέλουν οι Ρώσοι από αυτούς. Διατρέχουν σοβαρό κίνδυνο εάν αποξενώσουν τους Ρώσους με ριζικά μέσα. Εάν η Ρωσία πιστεύει ότι η Ουκρανία αποτελεί υπαρξιακή απειλή για τη Ρωσία επειδή ευθυγραμμίζεται με τις ΗΠΑ και τους δυτικοευρωπαίους συμμάχους της, αυτή η αποξένωση θα προκαλέσει τεράστια ζημιά στην Ουκρανία. Φυσικά αυτό ακριβώς συμβαίνει τώρα. Το επιχείρημά μου λοιπόν είναι: η σοφή στρατηγική για την Ουκρανία είναι να διακόψει τις στενές σχέσεις της με τη Δύση, ειδικά με τις ΗΠΑ, και να προσπαθήσει να έχει φιλικές σχέσεις με τη Ρωσία. Αν δεν υπήρχε απόφαση για επέκταση του ΝΑΤΟ προς τα ανατολικά για να συμπεριλάβει την Ουκρανία, σήμερα η Κριμαία και το Ντονμπάς θα ήταν μέρος της Ουκρανίας και δεν θα υπήρχε πόλεμος στην Ουκρανία. 

Chotiner: Αυτή η συμβουλή φαίνεται λίγο απίθανη τώρα. Παρά τα όσα βλέπουμε στο πεδίο της σύγκρουσης, υπάρχει ακόμη χρόνος ώστε η Ουκρανία να κατευνάσει με κάποιο τρόπο τη Ρωσία; 

Mearsheimer: Πιστεύω ότι υπάρχει μια σοβαρή πιθανότητα οι Ουκρανοί να μπορούν να κάνουν κάποιο είδος modus vivendi με τους Ρώσους. Και ο λόγος είναι ότι οι Ρώσοι ανακαλύπτουν τώρα ότι η κατοχή της Ουκρανίας και η προσπάθεια να διευθύνουν την πολιτική της Ουκρανίας αποτελεί μεγάλο μπελά. 

Chotiner: Δηλαδή, λέτε ότι η κατοχή της Ουκρανίας θα είναι μια δύσκολη διαδικασία. 

Mearsheimer: Απολύτως. Και γι' αυτό σας είπα ότι δεν πίστευα ότι οι Ρώσοι θα καταλάμβαναν την Ουκρανία μακροπρόθεσμα. Αλλά, για να είμαι πολύ σαφής, είπα ότι θα καταλάβουν τουλάχιστον το Donbass, και ελπίζω όχι περισσότερο από το ανατολικότερο τμήμα της Ουκρανίας. Νομίζω ότι οι Ρώσοι είναι πολύ έξυπνοι για να εμπλακούν σε μια κατοχή της Ουκρανίας. 

••••••••••••••• 

Ο Isaac Chotiner είναι συγγραφέας στο The New Yorker. Κύριος συνεργάτης του Q. & A.. Έχει πάρει σειρά συνεντεύξεων με δημόσια πρόσωπα της πολιτικής, των μέσων ενημέρωσης, του βιβλίου, των επιχειρήσεων, της τεχνολογίας κ.α. 

••••••••••••••• 

Σύσταση:

Η ως άνω συνέντευξη του, δημοσιεύθηκε στο New Yorker στις 1 Μαρτίου 2022.

Διαβάστε και το (προφητικό;) άρθρο του που δημοσιεύθηκε στο Foreign Affairs το 2014.

•••••••••••••••

 Περισσότερα από το New Yorker για την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία 

 

Γιατί φταίει η Δύση στην κρίση της Ουκρανίας

Οι φιλελεύθερες αυταπάτες που προκάλεσαν τον Πούτιν

 John Mearsheimer - 2014

Foreign Affairs

Σεπτέμβριος/Οκτώβριος 2014

 https://www.foreignaffairs.com/articles/russia-fsu/2014-08-18/why-ukraine-crisis-west-s-fault 

Ο John Mearsheimer, γεννήθηκε το 1947 στο Μπρούκλιν της Ν. Υόρκης. Κατατάχθηκε στο στρατό σε ηλικία 18 ετών και σπούδασε στη Στρατιωτική Ακαδημία των ΗΠΑ, στο West Point. Μετά την αποφοίτηση του υπηρέτησε ως αξιωματικός της αεροπορίας για 5 χρόνια, και στη συνέχεια έκανε ανώτερες σπουδές στα πανεπιστήμια Cornell και University of Southern California, στον τομέα των διεθνών σχέσεων. Από το 1982 ήταν καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου του Σικάγο. 

Είναι ένας από τους πιο οξυδερκείς μελετητές και διεθνώς αναγνωρισμένους γεωπολιτικούς αναλυτές. Τα βιβλία του πραγματεύονται θέματα πολιτικής διεθνούς ασφαλείας και θεωρίας των διεθνών σχέσεων: Conventional Deterrence (1983), Nuclear Deterrence: Ethics and Strategy (1985), Liddell Hart and the Weight of History (1988), «Η τραγωδία της πολιτικής των μεγάλων δυνάμεων (2001), «Το Ισραηλινό Λόμπι και η Εξωτερική Πολιτική των ΗΠΑ» (2006 – από κοινού με τον Stephen Walt). 

Έχει γράψει επίσης πολλά άρθρα που δημοσιεύτηκαν σε ακαδημαϊκά έντυπα όπως το International Security και το Foreign Affairs, καθώς και σε περιοδικά ευρύτερης κυκλοφορίας όπως το Atlantic Monthly, το οποίο, για λόγους ευνόητους, αρνήθηκε να δημοσιεύσει το «Ισραηλινό Λόμπι». 

Εκδόθηκαν στα ελληνικά: Το σημαντικότερο έργο του, «Η τραγωδία της πολιτικής των μεγάλων δυνάμεων» (Αθήνα, Ποιότητα, 2011, 6η έκδοση – που έχει καταστεί βιβλίο-αναφοράς από την πρώτη έκδοσή του το 2001) και «Το Ισραηλινό Λόμπι και η Εξωτερική Πολιτική των ΗΠΑ» (London Review of Books 2006 και Αθήνα, Θύραθεν, 2006). 

Περιεχόμενα

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

Η ΔΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΒΟΛΗ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΜΙΑ ΚΡΙΣΗ

Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΕΥΘΥΝΩΝ

ΜΙΑ ΔΙΕΞΟΔΟΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 

Σύμφωνα με την επικρατούσα σοφία στη Δύση, η κρίση στην Ουκρανία μπορεί να αποδοθεί σχεδόν εξ’ ολοκλήρου στη ρωσική επιθετικότητα. Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν, σύμφωνα με το επιχείρημα αυτό, προσάρτησε την Κριμαία από μια μακροχρόνια επιθυμία να αναζωογονήσει τη σοβιετική αυτοκρατορία και μπορεί τελικά να διεκδικήσει και την υπόλοιπη Ουκρανία, καθώς και άλλες χώρες στην ανατολική Ευρώπη. Απ’ αυτή την άποψη, η ανατροπή του Ουκρανού προέδρου Βίκτορ Γιανουκόβιτς τον Φεβρουάριο του 2014 παρείχε απλώς ένα πρόσχημα για την απόφαση του Πούτιν να διατάξει τις ρωσικές δυνάμεις να καταλάβουν μέρος της Ουκρανίας. 

Αλλά αυτός ο απολογισμός είναι λάθος: οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί τους μοιράζονται το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για την κρίση. Η βασική πηγή του προβλήματος είναι η διεύρυνση του ΝΑΤΟ, το κεντρικό στοιχείο μιας ευρύτερης στρατηγικής για την απομάκρυνση της Ουκρανίας από την τροχιά της Ρωσίας και την ενσωμάτωσή της στη Δύση. Ταυτόχρονα, η επέκταση της ΕΕ προς τα ανατολικά και η υποστήριξη της Δύσης στο κίνημα υπέρ της δημοκρατίας στην Ουκρανία —ξεκινώντας με την Πορτοκαλί Επανάσταση το 2004— ήταν επίσης κρίσιμα στοιχεία.  

Από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, οι Ρώσοι ηγέτες αντιτάχθηκαν σθεναρά στη διεύρυνση του ΝΑΤΟ και τα τελευταία χρόνια, έχουν ξεκαθαρίσει ότι δεν θα παραμείνουν αδρανείς ενώ ο στρατηγικά σημαντικός γείτονάς τους μετατράπηκε σε δυτικό προπύργιο. Για τον Πούτιν, η παράνομη ανατροπή του δημοκρατικά εκλεγμένου και φιλορώσου προέδρου της Ουκρανίαςτην οποία δικαίως χαρακτήρισε «πραξικόπημα»ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι.  

Η αντίδραση του Πούτιν δεν θα έπρεπε να αποτελεί έκπληξη. Άλλωστε, η Δύση είχε μετακινηθεί στο κατώφλι της Ρωσίας και απειλούσε τα βασικά στρατηγικά της συμφέροντα, ένα σημείο που ο Πούτιν τόνισε εμφατικά και επανειλημμένα. Οι ελίτ στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη έχουν τυφλωθεί από τα γεγονότα μόνο και μόνο επειδή συμφωνούν με μια εσφαλμένη άποψή τους για τη διεθνή πολιτική. Τείνουν να πιστεύουν ότι η λογική του ρεαλισμού έχει μικρή σημασία στον 21ο αιώνα και ότι η Ευρώπη μπορεί να διατηρηθεί ολόκληρη και ελεύθερη με βάση τέτοιες φιλελεύθερες αρχές όπως το κράτος δικαίου, η οικονομική αλληλεξάρτηση και η δημοκρατία. 

Αλλά αυτό το μεγάλο σχέδιο στράβωσε στην Ουκρανία. Η κρίση εκεί δείχνει ότι η realpolitik παραμένει σχετικήκαι τα κράτη που την αγνοούν το κάνουν με δικό τους κίνδυνο. Οι ηγέτες των ΗΠΑ και της Ευρώπης υπέπεσαν σε γκάφες στην προσπάθειά τους να μετατρέψουν την Ουκρανία σε δυτικό προπύργιο στα σύνορα της Ρωσίας. Τώρα που αποκαλύφθηκαν οι συνέπειες, θα ήταν ακόμη μεγαλύτερο λάθος να συνεχιστεί αυτή η λανθασμένη πολιτική.

Η ΔΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΒΟΛΗ 

Όταν ο Ψυχρός Πόλεμος έφτασε στο τέλος του, οι Σοβιετικοί ηγέτες προτίμησαν οι αμερικανικές δυνάμεις να παραμείνουν στην Ευρώπη και το ΝΑΤΟ να παραμείνει ανέπαφο, μια ρύθμιση που πίστευαν ότι θα κρατούσε ειρηνική μια επανενωμένη Γερμανία. Αλλά αυτοί και οι Ρώσοι διάδοχοί τους δεν ήθελαν να μεγαλώσει το ΝΑΤΟ και υπέθεσαν ότι οι δυτικοί διπλωμάτες κατανοούσαν τις ανησυχίες τους. Η κυβέρνηση Κλίντον προφανώς σκέφτηκε το αντίθετο, και στα μέσα της δεκαετίας του 1990 άρχισε να πιέζει για επέκταση του ΝΑΤΟ. 

Ο πρώτος γύρος της διεύρυνσης του ΝΑΤΟ πραγματοποιήθηκε το 1999 και έφερε την Τσεχική Δημοκρατία, την Ουγγαρία και την Πολωνία. Ο δεύτερος γύρος συνέβη το 2004, και περιελάμβανε τη Βουλγαρία, την Εσθονία, τη Λετονία, τη Λιθουανία, τη Ρουμανία, τη Σλοβακία και τη Σλοβενία.  

Η Μόσχα διαμαρτυρήθηκε σθεναρά από την αρχή. Κατά τη διάρκεια της εκστρατείας των βομβαρδισμών του ΝΑΤΟ το 1995 κατά των Σερβοβόσνιων, για παράδειγμα, ο Ρώσος Πρόεδρος Μπόρις Γιέλτσιν είπε: «Αυτό είναι το πρώτο σημάδι του τι θα μπορούσε να συμβεί όταν το ΝΑΤΟ φτάσει ακριβώς στα σύνορα της Ρωσικής Ομοσπονδίας. ... Η φλόγα του πολέμου θα μπορούσε να απλωθεί σε ολόκληρη την Ευρώπη». Αλλά οι Ρώσοι ήταν πολύ αδύναμοι εκείνη την εποχή για να αποτρέψουν την κίνηση του ΝΑΤΟ προς τα ανατολικά – η οποία, σε κάθε περίπτωση, δεν φαινόταν τόσο απειλητική, αφού κανένα από τα νέα μέλη δεν μοιραζόταν σύνορα με τη Ρωσία, εκτός από τις μικροσκοπικές χώρες της Βαλτικής. 

Τότε το ΝΑΤΟ άρχισε να κοιτάζει πιο ανατολικά. Στη σύνοδο κορυφής του Απριλίου 2008 στο Βουκουρέστι, η συμμαχία εξέτασε την αποδοχή της Γεωργίας και της Ουκρανίας. Η κυβέρνηση του Τζορτζ Μπους υποστήριξε αυτή την κίνηση, αλλά η Γαλλία και η Γερμανία της αντιτάχθηκαν φοβούμενες ότι θα προκαλούσε έναν αδικαιολόγητο ανταγωνισμό με τη Ρωσία. Στο τέλος, τα μέλη του ΝΑΤΟ κατέληξαν σε έναν συμβιβασμό: η συμμαχία δεν ξεκίνησε την επίσημη διαδικασία που οδηγεί στην ένταξη, αλλά εξέδωσε μια δήλωση υποστηρίζοντας τις φιλοδοξίες της Γεωργίας και της Ουκρανίας και δηλώνοντας με τόλμη: «Αυτές οι χώρες θα γίνουν μέλη του ΝΑΤΟ».  

Η Μόσχα, ωστόσο, δεν είδε το αποτέλεσμα ως συμβιβασμό. Ο Αλεξάντερ Γκρούσκο, τότε υφυπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας, είπε: «Η ένταξη της Γεωργίας και της Ουκρανίας στη συμμαχία είναι ένα τεράστιο στρατηγικό λάθος που θα είχε πιο σοβαρές συνέπειες για την πανευρωπαϊκή ασφάλεια» 

Ο Πούτιν υποστήριξε ότι η αποδοχή αυτών των δύο χωρών στο ΝΑΤΟ θα αντιπροσώπευε μια «άμεση απειλή» για τη Ρωσία. Μια ρωσική εφημερίδα ανέφερε ότι ο Πούτιν, ενώ μιλούσε με τον Μπους, «εννοούσε πολύ καθαρά ότι εάν η Ουκρανία γινόταν αποδεκτή στο ΝΑΤΟ, θα έπαυε να υπάρχει». 

Η εισβολή της Ρωσίας στη Γεωργία τον Αύγουστο του 2008, θα έπρεπε να είχε διαλύσει κάθε αμφιβολία σχετικά με την αποφασιστικότητα του Πούτιν να αποτρέψει την ένταξη της Γεωργίας και της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ. Ο Πρόεδρος της Γεωργίας Μιχαήλ Σαακασβίλι, ο οποίος ήταν αφοσιωμένος στην ένταξη της χώρας του στο ΝΑΤΟ, είχε αποφασίσει το καλοκαίρι του 2008 να ενσωματώσει εκ νέου δύο αυτονομιστικές περιοχές, την Αμπχαζία και τη Νότια Οσετία.  

Αλλά ο Πούτιν προσπάθησε να κρατήσει τη Γεωργία αδύναμη, διχασμένη και εκτός του ΝΑΤΟ. Αφού ξέσπασαν μάχες μεταξύ της γεωργιανής κυβέρνησης και των αυτονομιστών της Νότιας Οσετίας, οι ρωσικές δυνάμεις ανέλαβαν τον έλεγχο της Αμπχαζίας και της Νότιας Οσετίας. Η Μόσχα είχε εκφράσει την άποψη της. Ωστόσο, παρά αυτή τη σαφή προειδοποίηση, το ΝΑΤΟ δεν εγκατέλειψε ποτέ δημόσια τον στόχο του να ενσωματώσει τη Γεωργία και την Ουκρανία στη συμμαχία. Και η επέκταση του ΝΑΤΟ συνέχισε να βαδίζει προς τα εμπρός, κάνοντας μέλη της την Αλβανία και την Κροατία το 2009. 

Η ΕΕ, επίσης, βαδίζει προς τα ανατολικά. Τον Μάιο του 2008, παρουσίασε την πρωτοβουλία της για την Ανατολική Εταιρική Σχέση, ένα πρόγραμμα για την προώθηση της ευημερίας σε χώρες όπως η Ουκρανία και την ενσωμάτωσή τους στην οικονομία της ΕΕ. Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι Ρώσοι ηγέτες θεωρούν το σχέδιο ως εχθρικό προς τα συμφέροντα της χώρας τους. Τον περασμένο Φεβρουάριο, πριν αναγκαστεί ο Γιανουκόβιτς να παραιτηθεί, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ κατηγόρησε την ΕΕ ότι προσπαθεί να δημιουργήσει μια «σφαίρα επιρροής» στην Ανατολική Ευρώπη. Στα μάτια των Ρώσων ηγετών, η επέκταση της ΕΕ είναι ένας προπομπός για την επέκταση του ΝΑΤΟ.  

Το τελευταίο εργαλείο της Δύσης για να απομακρύνει το Κίεβο από τη Μόσχα ήταν οι προσπάθειές της να διαδώσει τις δυτικές αξίες και να προωθήσει τη δημοκρατία στην Ουκρανία και σε άλλα μετασοβιετικά κράτη, ένα σχέδιο που συχνά συνεπάγεται χρηματοδότηση φιλοδυτικών ατόμων και οργανώσεων.  

Η Victoria Nuland, η αναπληρώτρια υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ για Ευρωπαϊκές και Ευρασιατικές Υποθέσεις, υπολόγισε τον Δεκέμβριο του 2013 ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν επενδύσει περισσότερα από 5 δισεκατομμύρια δολάρια από το 1991 για να βοηθήσουν την Ουκρανία να επιτύχει «το μέλλον που της αξίζει». 

Ως μέρος αυτής της προσπάθειας, η κυβέρνηση των ΗΠΑ χρηματοδότησε το National Endowment for Democracy (NED). Αυτό το μη-κερδοσκοπικό ίδρυμα έχει χρηματοδοτήσει περισσότερα από 60 έργα με στόχο την προώθηση της κοινωνίας των πολιτών στην Ουκρανία και ο πρόεδρός του Carl Gershman, χαρακτήρισε αυτή τη χώρα «το μεγαλύτερο βραβείο». Μετά τη νίκη του Γιανουκόβιτς στις προεδρικές εκλογές της Ουκρανίας τον Φεβρουάριο του 2010, το NED αποφάσισε ότι αυτό υπονόμευε τους στόχους του και έτσι ενίσχυσε τις προσπάθειές του να στηρίξει την αντιπολίτευση και να ενισχύσει τους δημοκρατικούς θεσμούς της χώρας. 

Όταν οι Ρώσοι ηγέτες εξετάζουν τη δυτική κοινωνική μηχανική στην Ουκρανία, ανησυχούν ότι η χώρα τους μπορεί να είναι η επόμενη. Και τέτοιοι φόβοι δεν είναι σχεδόν αβάσιμοι. Τον Σεπτέμβριο του 2013, ο Gershman έγραψε στην Washington Post:  

«Η επιλογή της Ουκρανίας να ενταχθεί στην Ευρώπη θα επιταχύνει την κατάρρευση της ιδεολογίας του ρωσικού ιμπεριαλισμού που εκπροσωπεί ο Πούτιν. Οι Ρώσοι, επίσης, αντιμετωπίζουν μια επιλογή και ο Πούτιν μπορεί να βρεθεί στο τέλος χαμένος, όχι μόνο στο εγγύς εξωτερικό, αλλά και στην ίδια τη Ρωσία». 

ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΜΙΑ ΚΡΙΣΗ 

Το τριπλό πακέτο πολιτικών της Δύσης — διεύρυνση του ΝΑΤΟ, επέκταση της ΕΕ και προώθηση της δημοκρατίας — έριξε λάδι στη φωτιά που περίμενε να ανάψει. Η σπίθα ήρθε τον Νοέμβριο του 2013, όταν ο Γιανουκόβιτς απέρριψε μια σημαντική οικονομική συμφωνία που διαπραγματευόταν με την ΕΕ και αποφάσισε να δεχτεί μια ρωσική αντιπροσφορά 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Αυτή η απόφαση οδήγησε σε αντικυβερνητικές διαδηλώσεις που κλιμακώθηκαν τους επόμενους τρεις μήνες και που μέχρι τα μέσα Φεβρουαρίου είχαν οδηγήσει στο θάνατο περίπου 100 διαδηλωτών. Δυτικοί απεσταλμένοι πέταξαν εσπευσμένα στο Κίεβο για να επιλύσουν την κρίση.  

Στις 21 Φεβρουαρίου, η κυβέρνηση και η αντιπολίτευση κατέληξαν σε μια συμφωνία που επέτρεψε στον Γιανουκόβιτς να παραμείνει στην εξουσία μέχρι τη διεξαγωγή νέων εκλογών. Αλλά η συμφωνία κατέρρευσε αμέσως και ο Γιανουκόβιτς κατέφυγε στη Ρωσία την επόμενη μέρα. Η νέα κυβέρνηση στο Κίεβο ήταν φιλοδυτική και αντι-ρωσική στον πυρήνα της, και σ’ αυτή συμμετείχαν 4 υψηλόβαθμα μέλη που θα μπορούσαν νόμιμα να χαρακτηριστούν νεοφασίστες.  

Αν και η πλήρης έκταση της εμπλοκής των ΗΠΑ δεν έχει ακόμη αποκαλυφθεί, είναι σαφές ότι η Ουάσιγκτον υποστήριξε το πραξικόπημα. 

Η Victoria Nuland, αναπληρώτρια υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ για τις Ευρωπαϊκές και Ευρασιατικές Υποθέσεις και ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής John McCain συμμετείχαν σε αντικυβερνητικές διαδηλώσεις και ο Geoffrey Pyatt (Τζέφρι Πάιατ), πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Ουκρανία, διακήρυξε μετά την ανατροπή του Γιανουκόβιτς ότι ήταν «μια μέρα που θα γραφεί στα βιβλία της ιστορίας» 

Όπως αποκάλυψε μια τηλεφωνική ηχογράφηση που διέρρευσε, η Victoria Nuland είχε υποστηρίξει την αλλαγή καθεστώτος και ήθελε να γίνει πρωθυπουργός στη νέα κυβέρνηση ο Ουκρανός πολιτικός Αρσένι Γιατσενιούκ, κάτι που έγινε. Δεν είναι περίεργο που οι Ρώσοι όλων των πεποιθήσεων πιστεύουν ότι η Δύση έπαιξε ρόλο στην εκδίωξη του Γιανουκόβιτς. 

Για τον Πούτιν είχε φτάσει η ώρα να ενεργήσει εναντίον της Ουκρανίας και της Δύσης. Λίγο μετά τις 22 Φεβρουαρίου, διέταξε τις ρωσικές δυνάμεις να πάρουν την Κριμαία από την Ουκρανία και αμέσως μετά την ενσωμάτωσε στη Ρωσία. Το έργο αποδείχθηκε σχετικά εύκολο, χάρη στα χιλιάδες ρωσικά στρατεύματα που ήταν ήδη σταθμευμένα σε ναυτική βάση στο λιμάνι της Σεβαστούπολης της Κριμαίας. Η Κριμαία έγινε επίσης εύκολος στόχος, καθώς οι Ρώσοι αποτελούν περίπου το 60% του πληθυσμού της Κριμαίας. Οι περισσότεροι από αυτούς ήθελαν να αποσχιστούν από την Ουκρανία.  

Στη συνέχεια, ο Πούτιν άσκησε μαζική πίεση στη νέα κυβέρνηση στο Κίεβο για να την αποθαρρύνει να συμπαραταχθεί με τη Δύση ενάντια στη Μόσχα, καθιστώντας σαφές ότι θα κατέστρεφε την Ουκρανία ως λειτουργικό κράτος πριν να της επιτρέψει να καταστεί δυτικό προπύργιο στο κατώφλι της Ρωσίας. Προς αυτόν τον σκοπό, έχει παράσχει συμβούλους, όπλα και διπλωματική υποστήριξη στους Ρώσους αυτονομιστές στην ανατολική Ουκρανία, οι οποίοι ωθούν τη χώρα προς τον εμφύλιο πόλεμο. Έχει συγκεντρώσει έναν μεγάλο στρατό στα σύνορα με την Ουκρανία, απειλώντας να εισβάλει εάν η κυβέρνηση πατάξει τους αντάρτες. Παράλληλα, αύξησε απότομα την τιμή του φυσικού αερίου που πουλάει η Ρωσία στην Ουκρανία και απαίτησε να πληρωθούν οι προηγούμενες εξαγωγές. Ο Πούτιν παίζει σκληρά. 

Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Οι ενέργειες του Πούτιν πρέπει να είναι εύκολα κατανοητές. Η Ουκρανία (μια τεράστια έκταση επίπεδης γης την οποία διέσχισαν η Ναπολεόντεια Γαλλία, η αυτοκρατορική Γερμανία και η ναζιστική Γερμανία για να χτυπήσουν την ίδια τη Ρωσία) χρησιμεύει ως ουδέτερη χώρα τεράστιας στρατηγικής σημασίας για τη Ρωσία. Κανένας Ρώσος ηγέτης δεν θα ανεχόταν να προσχωρήσει η Ουκρανία σε μια στρατιωτική συμμαχία που ήταν ο θανάσιμος εχθρός της Μόσχας μέχρι πρόσφατα. Και κανένας Ρώσος ηγέτης δεν θα έμενε άπραγος ενώ η Δύση βοήθησε να εγκατασταθεί εκεί μια κυβέρνηση που ήταν αποφασισμένη να ενσωματώσει την Ουκρανία στη Δύση.  

Η θέση της Μόσχας μπορεί να μην αρέσει στην Ουάσιγκτον, αλλά θα πρέπει να κατανοήσει τη λογική που υπάρχει πίσω από αυτήν. Αυτή είναι η Γεωπολιτική  101: οι μεγάλες δυνάμεις είναι πάντα ευαίσθητες σε πιθανές απειλές κοντά στο έδαφός τους. Εξάλλου, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν ανέχονται μακρινές μεγάλες δυνάμεις να αναπτύσσουν στρατιωτικές δυνάμεις οπουδήποτε στο δυτικό ημισφαίριο και, πολύ περισσότερο, στα σύνορά τους. Φανταστείτε την οργή της Ουάσιγκτον εάν η Κίνα έφτιαχνε μια εντυπωσιακή στρατιωτική συμμαχία και προσπαθούσε να συμπεριλάβει σ’ αυτή τον Καναδά και το Μεξικό. Πέρα από τη λογική, οι Ρώσοι ηγέτες έχουν πει στους δυτικούς ομολόγους τους σε πολλές περιπτώσεις ότι θεωρούν απαράδεκτη την επέκταση του ΝΑΤΟ στη Γεωργία και την Ουκρανία, μαζί με οποιαδήποτε προσπάθεια να στρέψουν αυτές τις χώρες εναντίον της Ρωσίας – ένα μήνυμα που ο πόλεμος Ρωσία–Γεωργίας το 2008 το κατέστησε ξεκάθαρο. 

Αξιωματούχοι από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους Ευρωπαίους συμμάχους τους υποστηρίζουν ότι προσπάθησαν σκληρά να κατευνάσουν τους ρωσικούς φόβους και ότι η Μόσχα πρέπει να καταλάβει ότι το ΝΑΤΟ δεν έχει σχέδια για τη Ρωσία. Εκτός από τη διαρκή άρνηση ότι η επέκτασή της είχε στόχο τον περιορισμό της Ρωσίας, η συμμαχία δεν ανέπτυξε ποτέ μόνιμα στρατιωτικές δυνάμεις στα νέα κράτη μέλη της. Το 2002, δημιούργησε ακόμη και ένα όργανο που ονομάζεται Συμβούλιο ΝΑΤΟ-Ρωσίας σε μια προσπάθεια να προωθήσει τη συνεργασία. Για να ηρεμήσουν περαιτέρω τη Ρωσία, οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν το 2009 ότι θα αναπτύξουν το νέο τους σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας σε πολεμικά πλοία στα ευρωπαϊκά ύδατα, τουλάχιστον αρχικά, αντί σε τσεχικό ή πολωνικό έδαφος. Αλλά κανένα από αυτά τα μέτρα δεν λειτούργησε. Οι Ρώσοι παρέμειναν σταθερά αντίθετοι στη διεύρυνση του ΝΑΤΟ, ειδικά στη Γεωργία και την Ουκρανία. Και τελικά, είναι οι Ρώσοι, και όχι η Δύση, που αποφασίζουν τι μετράει ως απειλή για αυτούς. 

Για να κατανοήσουμε γιατί η Δύση – και ειδικά οι Ηνωμένες Πολιτείες, δεν κατάλαβαν ότι η πολιτική τους για την Ουκρανία έθετε τις βάσεις για μια μεγάλη σύγκρουση με τη Ρωσία, πρέπει να πάμε πίσω στα μέσα της δεκαετίας του 1990, όταν η κυβέρνηση Κλίντον άρχισε να υποστηρίζει την επέκταση του ΝΑΤΟ. Οι ειδικοί προέβαλαν διάφορα επιχειρήματα υπέρ και κατά της διεύρυνσης, αλλά δεν υπήρξε συναίνεση για το τι πρέπει να γίνει. Οι περισσότεροι μετανάστες από την Ανατολική Ευρώπη στις Ηνωμένες Πολιτείες και οι συγγενείς τους, για παράδειγμα, υποστήριξαν σθεναρά την επέκταση, επειδή ήθελαν το ΝΑΤΟ να προστατεύει χώρες όπως η Ουγγαρία και η Πολωνία. Μερικοί ρεαλιστές επίσης ευνόησαν την πολιτική επειδή πίστευαν ότι η Ρωσία έπρεπε ακόμη να περιοριστεί.  

Αλλά, οι περισσότεροι ρεαλιστές αντιτάχθηκαν στην επέκταση, με την πεποίθηση ότι μια φθίνουσα μεγάλη δύναμη με γήρανση του πληθυσμού και μια μονοδιάστατη οικονομία, δεν χρειαζόταν στην πραγματικότητα να περιοριστεί. Και φοβήθηκαν ότι η διεύρυνση θα έδινε στη Μόσχα μόνο ένα κίνητρο για να προκαλέσει προβλήματα στην Ανατολική Ευρώπη.  

Ο Αμερικανός διπλωμάτης George Kennan διατύπωσε αυτή την προοπτική σε μια συνέντευξη του 1998, λίγο αφότου η Γερουσία των ΗΠΑ ενέκρινε τον πρώτο γύρο επέκτασης του ΝΑΤΟ. «Νομίζω ότι οι Ρώσοι θα αντιδράσουν σταδιακά αρκετά αρνητικά και αυτό θα επηρεάσει τις πολιτικές τους. Νομίζω ότι είναι τραγικό λάθος. Δεν υπήρχε κανένας λόγος για αυτό. Κανείς δεν απειλούσε κανέναν άλλον». 

Οι περισσότεροι φιλελεύθεροι, από την άλλη πλευρά, τάχθηκαν υπέρ της διεύρυνσης, συμπεριλαμβανομένων πολλών βασικών μελών της κυβέρνησης Κλίντον. Πίστευαν ότι το τέλος του Ψυχρού Πολέμου είχε αλλάξει ριζικά τη διεθνή πολιτική και ότι μια νέα, μεταεθνική τάξη πραγμάτων είχε αντικαταστήσει τη ρεαλιστική λογική που κυβερνούσε την Ευρώπη. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν ήταν μόνο το «απαραίτητο έθνος», όπως το έθεσε η υπουργός Εξωτερικών Madeleine Albright. Ήταν επίσης ένας καλοήθης ηγεμόνας και επομένως απίθανο να θεωρηθεί ως απειλή στη Μόσχα. Ο στόχος, ουσιαστικά, ήταν να γίνει ολόκληρη η ήπειρος να μοιάζει με τη δυτική Ευρώπη. 

Έτσι οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους προσπάθησαν να προωθήσουν τη δημοκρατία στις χώρες της ανατολικής Ευρώπης, να αυξήσουν την οικονομική αλληλεξάρτηση μεταξύ τους και να τις ενσωματώσουν στους διεθνείς θεσμούς.  

Έχοντας κερδίσει τη σχετική συζήτηση στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι φιλελεύθεροι είχαν μικρή δυσκολία να πείσουν τους Ευρωπαίους συμμάχους τους να υποστηρίξουν τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ. Σε τελική ανάλυση, δεδομένων των προηγούμενων επιτευγμάτων της ΕΕ, οι Ευρωπαίοι ήταν ακόμη πιο δεμένοι από τους Αμερικανούς με την ιδέα ότι η γεωπολιτική δεν είχε πλέον σημασία και ότι μια φιλελεύθερη τάξη που θα περιελάμβανε τα πάντα θα μπορούσε να διατηρήσει την ειρήνη στην Ευρώπη.  

Κατά την πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα, οι φιλελεύθεροι άρχισαν να κυριαρχούν στο διάλογο για την ευρωπαϊκή ασφάλεια τόσο πολύ, ώστε ακόμη και όταν η συμμαχία υιοθέτησε μια πολιτική ανοιχτών θυρών ανάπτυξή της, η επέκταση του ΝΑΤΟ αντιμετώπισε ελάχιστη ρεαλιστική αντίθεση. Η φιλελεύθερη κοσμοθεωρία είναι πλέον αποδεκτό δόγμα μεταξύ των αξιωματούχων των ΗΠΑ. Τον Μάρτιο, για παράδειγμα, ο Πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα εκφώνησε μια ομιλία για την Ουκρανία στην οποία μίλησε επανειλημμένα για «τα ιδανικά» που παρακινούν τη δυτική πολιτική και πώς αυτά τα ιδανικά «έχουν απειληθεί συχνά από μια παλαιότερη, πιο παραδοσιακή άποψη της εξουσίας». Η αντίδραση του υπουργού Εξωτερικών John Kerry στην κρίση της Κριμαίας αντικατόπτριζε την ίδια προοπτική: «Απλώς στον 21ο αιώνα δεν συμπεριφέρεστε με τον τρόπο του 19ου αιώνα εισβάλλοντας σε άλλη χώρα με ένα εντελώς πλαστό πρόσχημα». 

Ουσιαστικά, οι δύο πλευρές λειτουργούσαν χρησιμοποιώντας διαφορετικά βιβλία-οδηγιών: ο Πούτιν και οι συμπατριώτες του σκέφτονταν και ενεργούσαν σύμφωνα με ρεαλιστικές επιταγές, ενώ οι δυτικοί ομόλογοί τους σκέφτονταν και ενεργούσαν σύμφωνα με τις φιλελεύθερες ιδέες για τη διεθνή πολιτική. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους προκάλεσαν εν αγνοία τους μια μεγάλη κρίση για την Ουκρανία.  

ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΕΥΘΥΝΩΝ 

Στην ίδια συνέντευξη του 1998, ο George Kennan προέβλεψε ότι η επέκταση του ΝΑΤΟ θα προκαλούσε κρίση, μετά την οποία οι υποστηρικτές της επέκτασης θα έλεγαν ότι «πάντα σας λέγαμε ότι έτσι είναι οι Ρώσοι».  

Οι περισσότεροι δυτικοί αξιωματούχοι έχουν παρουσιάσει τον Πούτιν ως τον πραγματικό ένοχο στη δύσκολη θέση της Ουκρανίας. Τον Μάρτιο, σύμφωνα με τους New York Times , η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ άφησε να εννοηθεί ότι ο Πούτιν ήταν παράλογος, λέγοντας στον Ομπάμα ότι ο Ρώσος πρόεδρος βρισκόταν «σε έναν άλλο κόσμο».  

Αν και ο Πούτιν αναμφίβολα έχει αυταρχικές τάσεις, κανένα στοιχείο δεν υποστηρίζει την κατηγορία ότι είναι ψυχικά ανισόρροπος. Αντίθετα: είναι ένας πρωτοκλασάτος στρατηγός που πρέπει να τον φοβούνται και να τον σέβονται όποιοι τον αμφισβητούν στην εξωτερική πολιτική.  

Άλλοι αναλυτές ισχυρίζονται, πιο εύλογα, ότι ο Πούτιν λυπάται για την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και είναι αποφασισμένος να τον αναστρέψει επεκτείνοντας τα σύνορα της Ρωσίας. Σύμφωνα με αυτή την ερμηνεία, ο Πούτιν, έχοντας καταλάβει την Κριμαία, δοκιμάζει τώρα τα νερά για να δει αν είναι η κατάλληλη στιγμή να κατακτήσει την Ουκρανία, ή τουλάχιστον το ανατολικό τμήμα της, και τελικά θα συμπεριφερθεί επιθετικά σε άλλες χώρες της γειτονιάς της Ρωσίας. Για κάποιους σε αυτό το στρατόπεδο, ο Πούτιν αντιπροσωπεύει έναν σύγχρονο Αδόλφο Χίτλερ και η επίτευξη οποιουδήποτε είδους συμφωνίας μαζί του θα επαναλάμβανε το λάθος του Μονάχου. Έτσι, το ΝΑΤΟ πρέπει να δεχτεί την Γεωργία και την Ουκρανία και να περιορίσουν τη Ρωσία προτού κυριαρχήσει στους γείτονές της και απειλήσει τη δυτική Ευρώπη. 

Αυτό το επιχείρημα καταρρέει μετά από προσεκτική εξέταση. Εάν ο Πούτιν δεσμευόταν να δημιουργήσει μια μεγαλύτερη Ρωσία, είναι σχεδόν βέβαιο ότι τα σημάδια των προθέσεών του θα είχαν εμφανιστεί πριν από τις 22 Φεβρουαρίου. Αλλά δεν υπάρχει ουσιαστικά καμία απόδειξη ότι ήθελε να καταλάβει την Κριμαία, και πολύ λιγότερο οποιοδήποτε άλλο έδαφος στην Ουκρανία, πριν από αυτή την ημερομηνία. 

Ακόμη και οι δυτικοί ηγέτες που υποστήριζαν την επέκταση του ΝΑΤΟ δεν το έκαναν από φόβο ότι η Ρωσία επρόκειτο να χρησιμοποιήσει στρατιωτική δύναμη. Οι ενέργειες του Πούτιν στην Κριμαία τους ξάφνιασε εντελώς και φαίνεται ότι ήταν μια αυθόρμητη αντίδραση στην εκδίωξη του Γιανουκόβιτς. Αμέσως μετά, ακόμη και ο Πούτιν είπε ότι ήταν αντίθετος στην απόσχιση της Κριμαίας, πριν αλλάξει γρήγορα γνώμη. 

Εξάλλου, ακόμα κι αν ήθελε, η Ρωσία δεν έχει την ικανότητα να κατακτήσει και να προσαρτήσει εύκολα την ανατολική Ουκρανία, και πολύ περισσότερο ολόκληρη τη χώρα. Περίπου 15 εκατομμύρια άνθρωποι –το ένα τρίτο του πληθυσμού της Ουκρανίας– ζουν μεταξύ του ποταμού Δνείπερου, που διχοτομεί τη χώρα, και των ρωσικών συνόρων. Η συντριπτική πλειοψηφία αυτών των ανθρώπων θέλει να παραμείνει μέρος της Ουκρανίας και σίγουρα θα αντιστεκόταν σε μια ρωσική κατοχή. Επιπλέον, ο μέτριος στρατός της Ρωσίας, ο οποίος δείχνει ελάχιστα σημάδια μετατροπής σε μια σύγχρονη Βέρμαχτ, θα είχε λίγες πιθανότητες να ειρηνεύσει ολόκληρη την Ουκρανία. Η Μόσχα είναι επίσης στην κακή θέση να πληρώσει ένα δαπανηρό τίμημα. Η αδύναμη οικονομία της θα υποφέρει ακόμη περισσότερο ενόψει των κυρώσεων που θα προκύψουν. 

Αλλά ακόμα κι αν η Ρωσία όντως υπερηφανευόταν για μια ισχυρή στρατιωτική μηχανή και μια εντυπωσιακή οικονομία, πιθανότατα θα αποδεικνυόταν ανίκανη να καταλάβει με επιτυχία την Ουκρανία. Αρκεί να λάβουμε υπόψη τις σοβιετικές και αμερικανικές εμπειρίες στο Αφγανιστάν, τις εμπειρίες των ΗΠΑ στο Βιετνάμ και το Ιράκ και τη ρωσική εμπειρία στην Τσετσενία για να υπενθυμίσουμε ότι οι στρατιωτικές κατοχές συνήθως τελειώνουν άσχημα. 

Ο Πούτιν σίγουρα καταλαβαίνει ότι η προσπάθεια να υποτάξει την Ουκρανία θα ήταν σαν να καταπίνεις έναν  σκαντζόχοιρο. Η απάντησή του στα γεγονότα εκεί ήταν αμυντική, όχι επιθετική.

ΜΙΑ ΔΙΕΞΟΔΟΣ

Δεδομένου ότι οι περισσότεροι δυτικοί ηγέτες συνεχίζουν να αρνούνται ότι η συμπεριφορά του Πούτιν μπορεί να υποκινείται από εύλογες ανησυχίες για την ασφάλεια, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι προσπάθησαν να την τροποποιήσουν διπλασιάζοντας τις υπάρχουσες πολιτικές τους και τιμώρησαν τη Ρωσία για να αποτρέψουν περαιτέρω επιθετικότητα. Αν και ο John Kerry υποστήριξε ότι «όλες οι επιλογές βρίσκονται στο τραπέζι», ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες ούτε οι σύμμαχοί τους στο ΝΑΤΟ είναι διατεθειμένοι να χρησιμοποιήσουν βία για να υπερασπιστούν την Ουκρανία.  

Αντίθετα, η Δύση βασίζεται σε οικονομικές κυρώσεις για να εξαναγκάσει τη Ρωσία να τερματίσει την υποστήριξή της στην εξέγερση στην ανατολική Ουκρανία. Τον Ιούλιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η ΕΕ έθεσαν σε εφαρμογή τον τρίτο γύρο περιορισμένων κυρώσεων, στοχεύοντας κυρίως άτομα υψηλού επιπέδου που συνδέονται στενά με τη ρωσική κυβέρνηση και ορισμένες τράπεζες υψηλού προφίλ, εταιρείες ενέργειας και αμυντικές εταιρείες. Επίσης, απείλησαν ότι θα προχωρήσουν και σ’ έναν άλλο γύρο  κυρώσεων που θα στοχεύουν σε ολόκληρους τομείς της ρωσικής οικονομίας. 

Τέτοια μέτρα θα έχουν μικρό αποτέλεσμα. Οι σκληρές κυρώσεις είναι πιθανό να αποσυρθούν από το τραπέζι ούτως ή άλλως. Οι δυτικοευρωπαϊκές χώρες, ιδιαίτερα η Γερμανία, αντιστάθηκαν στην επιβολή τους από φόβο μήπως η Ρωσία μπορεί να αντιδράσει και να προκαλέσει σοβαρή οικονομική ζημιά εντός της ΕΕ. Αλλά ακόμα και αν οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούσαν να πείσουν τους συμμάχους τους να λάβουν σκληρά μέτρα, ο Πούτιν πιθανότατα δεν θα άλλαζε τις αποφάσεις τους. Η ιστορία δείχνει ότι τα κράτη απορροφούν τεράστιες τιμωρητικές κυρώσεις προκειμένου να προστατεύσουν τα βασικά στρατηγικά τους συμφέροντα. Και δεν υπάρχει λόγος να πιστεύουμε ότι η Ρωσία αποτελεί εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα. 

Οι δυτικοί ηγέτες έχουν επίσης προσκολληθεί στις προκλητικές πολιτικές που επέσπευσαν την κρίση. Τον Απρίλιο, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Joseph Biden συναντήθηκε με τους Ουκρανούς νομοθέτες και τους είπε: «Αυτή είναι μια δεύτερη ευκαιρία να πραγματοποιηθεί η αρχική υπόσχεση που δόθηκε από την Πορτοκαλί Επανάσταση». Ο John Brennan, ο διευθυντής της CIA, δεν βοήθησε τα πράγματα όταν, τον ίδιο μήνα, επισκέφτηκε το Κίεβο σε ένα ταξίδι που ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε ότι είχε στόχο τη βελτίωση της συνεργασίας με την ουκρανική κυβέρνηση στον τομέα της ασφάλειας. 

Εν τω μεταξύ, η ΕΕ συνέχισε να προωθεί την Ανατολική Εταιρική Σχέση της. Τον Μάρτιο, ο José Manuel Barroso, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, συνόψισε τη σκέψη της ΕΕ για την Ουκρανία, λέγοντας: «Έχουμε ένα χρέος, ένα καθήκον αλληλεγγύης με αυτή τη χώρα και θα εργαστούμε για να την έχουμε όσο το δυνατόν πιο κοντά μας». Και στις 27 Ιουνίου, η ΕΕ και η Ουκρανία υπέγραψαν την μοιραία οικονομική συμφωνία που είχε απορρίψει ο Γιανουκόβιτς επτά μήνες νωρίτερα. Επίσης τον Ιούνιο, σε μια συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών των μελών του ΝΑΤΟ, συμφωνήθηκε ότι η συμμαχία θα παραμείνει ανοιχτή σε νέα μέλη, αν και οι υπουργοί Εξωτερικών απέφυγαν να αναφέρουν ονομαστικά την Ουκρανία. Ο Άντερς Φογκ Ράσμουσεν, γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ ανακοίνωσε: «Καμία τρίτη χώρα δεν έχει δικαίωμα βέτο στη διεύρυνση του ΝΑΤΟ», και οι υπουργοί Εξωτερικών συμφώνησαν να υποστηρίξουν διάφορα μέτρα για τη βελτίωση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Ουκρανίας σε τομείς όπως η διοίκηση και ο έλεγχος, η επιμελητεία και η κυβερνοάμυνα. Οι Ρώσοι ηγέτες έχουν φυσικά αποκρούσει αυτές τις ενέργειες. Η αντίδραση της Δύσης στην κρίση απλώς θα επιδεινώσει μια κακή κατάσταση.  

Ωστόσο, υπάρχει λύση στην κρίση στην Ουκρανία — αλλά αυτή θα απαιτούσε από τη Δύση να σκεφτεί τη χώρα με έναν ριζικά νέο τρόπο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους θα πρέπει να εγκαταλείψουν το σχέδιό τους για δυτικοποίηση της Ουκρανίας και αντ' αυτού να επιδιώξουν να την καταστήσουν ουδέτερη ζώνη ασφαλείας μεταξύ ΝΑΤΟ και Ρωσίας, παρόμοια με τη θέση της Αυστρίας κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Οι δυτικοί ηγέτες θα πρέπει να αναγνωρίσουν ότι η Ουκρανία έχει τόσο μεγάλη σημασία για τον Πούτιν που δεν μπορούν να υποστηρίξουν ένα αντιρωσικό καθεστώς εκεί. Αυτό δεν σημαίνει ότι μια μελλοντική ουκρανική κυβέρνηση θα πρέπει να είναι φιλορωσική ή κατά του ΝΑΤΟ. Αντίθετα, στόχος πρέπει να είναι μια κυρίαρχη Ουκρανία που δεν εντάσσεται ούτε στο ρωσικό ούτε στο δυτικό στρατόπεδο. 

Για να επιτευχθεί αυτός ο σκοπός, οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους θα πρέπει να αποκλείσουν δημόσια την επέκταση του ΝΑΤΟ τόσο στη Γεωργία όσο και στην Ουκρανία. Η Δύση θα πρέπει επίσης να βοηθήσει στη διαμόρφωση ενός σχεδίου οικονομικής διάσωσης για την Ουκρανία που θα χρηματοδοτείται από κοινού από την ΕΕ, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, τη Ρωσία και τις Ηνωμένες Πολιτείες – μια πρόταση που η Μόσχα θα πρέπει να χαιρετίσει, δεδομένου του ενδιαφέροντός της να έχει μια ευημερούσα και σταθερή Ουκρανία στη δυτική της πλευρά. Και η Δύση θα πρέπει να περιορίσει σημαντικά τις προσπάθειες κοινωνικής μηχανικής της εντός της Ουκρανίας. Είναι καιρός να τερματιστεί η υποστήριξη της Δύσης για μια άλλη Πορτοκαλί Επανάσταση. Ωστόσο, οι ηγέτες των ΗΠΑ και της Ευρώπης θα πρέπει να ενθαρρύνουν την Ουκρανία να σεβαστεί τα δικαιώματα των μειονοτήτων, ιδιαίτερα τα γλωσσικά δικαιώματα των Ρωσόφωνων.  

Κάποιοι μπορεί να υποστηρίξουν ότι η αλλαγή της πολιτικής έναντι της Ουκρανίας σε αυτήν την καθυστερημένη ημερομηνία θα έβλαπτε σοβαρά την αξιοπιστία των ΗΠΑ σε όλο τον κόσμο. Θα υπήρχαν αναμφίβολα ορισμένα κόστη, αλλά το κόστος της συνέχισης μιας λανθασμένης στρατηγικής θα ήταν πολύ μεγαλύτερο. Επιπλέον, άλλες χώρες είναι πιθανό να σέβονται ένα κράτος που μαθαίνει από τα λάθη του και τελικά σχεδιάζει μια πολιτική που αντιμετωπίζει αποτελεσματικά το πρόβλημα. Αυτή η επιλογή είναι σαφώς ανοιχτή στις Ηνωμένες Πολιτείες. 

Ακούγεται επίσης ο ισχυρισμός ότι η Ουκρανία έχει το δικαίωμα να καθορίσει με ποιον θέλει να συμμαχήσει και οι Ρώσοι δεν έχουν δικαίωμα να εμποδίσουν το Κίεβο να ενταχθεί στη Δύση. Αυτός είναι ένας επικίνδυνος τρόπος για την Ουκρανία να σκέφτεται τις επιλογές της στην εξωτερική πολιτική. Η θλιβερή αλήθεια είναι ότι μπορεί συχνά να διορθώνεται όταν στο παιχνίδι συμμετέχουν πολιτικές μεγάλες δυνάμεις. Αφηρημένα δικαιώματα, όπως η αυτοδιάθεση, είναι σε μεγάλο βαθμό άνευ νοήματος όταν ισχυρά κράτη εμπλέκονται σε καυγάδες με πιο αδύναμα κράτη. Είχε η Κούβα το δικαίωμα να συνάψει στρατιωτική συμμαχία με τη Σοβιετική Ένωση κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου; Οι Ηνωμένες Πολιτείες σίγουρα δεν το σκέφτηκαν και οι Ρώσοι σκέφτονται το ίδιο για την ένταξη της Ουκρανίας στη Δύση. Είναι προς το συμφέρον της Ουκρανίας να κατανοήσει αυτά τα γεγονότα της ζωής και να βαδίσει προσεκτικά σε ό,τι έχει να κάνει με τον πιο ισχυρό γείτονά της. 

Ακόμα κι αν, ωστόσο, απορρίψει κανείς αυτήν την ανάλυση και πιστεύει ότι η Ουκρανία έχει το δικαίωμα να υποβάλει αίτηση για ένταξη στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ, το γεγονός παραμένει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί τους έχουν το δικαίωμα να απορρίψουν αυτά τα αιτήματα. Δεν υπάρχει κανένας λόγος η Δύση να πρέπει να δεχτεί την Ουκρανία, εάν είναι στραμμένη στην εφαρμογή μιας εσφαλμένης εξωτερικής πολιτικής, ειδικά εάν η άμυνά της δεν είναι ζωτικό συμφέρον. Η ικανοποίηση των ονείρων ορισμένων Ουκρανών δεν αξίζει την εχθρότητα και τη διαμάχη που θα προκαλέσει, ειδικά για τον ουκρανικό λαό.  

Φυσικά, ορισμένοι αναλυτές μπορεί να παραδεχτούν ότι το ΝΑΤΟ χειρίστηκε άσχημα τις σχέσεις με την Ουκρανία αλλά, ωστόσο, εξακολουθούν να υποστηρίζουν ότι η Ρωσία αποτελεί έναν εχθρό που θα γίνει πιο τρομερός με την πάροδο του χρόνου – και ότι η Δύση δεν έχει επομένως άλλη επιλογή από το να συνεχίσει την τρέχουσα πολιτική της. Αλλά αυτή η άποψη είναι πολύ λανθασμένη. Η Ρωσία είναι μια φθίνουσα δύναμη και θα εξασθενήσει με τον καιρό. Αλλά, ακόμη κι αν η Ρωσία ήταν μια ανερχόμενη δύναμη, επιπλέον, δεν θα είχε νόημα να ενσωματωθεί η Ουκρανία στο ΝΑΤΟ. Ο λόγος είναι απλός: οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί τους δεν θεωρούν την Ουκρανία βασικό στρατηγικό συμφέρον, όπως έχει αποδειχθεί από την απροθυμία τους να χρησιμοποιήσουν στρατιωτική δύναμη για να την βοηθήσουν. Ως εκ τούτου, θα ήταν το αποκορύφωμα της ανοησίας να γίνει δεκτό ένα νέο μέλος του ΝΑΤΟ το οποίο τα άλλα μέλη δεν έχουν καμία πρόθεση να υπερασπιστούν. 

Η τήρηση της τρέχουσας πολιτικής θα περιέπλεκε επίσης τις σχέσεις της Δύσης με τη Μόσχα σε άλλα ζητήματα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάζονται τη βοήθεια της Ρωσίας για την απόσυρση του αμερικανικού εξοπλισμού από το Αφγανιστάν μέσω ρωσικού εδάφους, την επίτευξη πυρηνικής συμφωνίας με το Ιράν και τη σταθεροποίηση της κατάστασης στη Συρία. Στην πραγματικότητα, η Μόσχα έχει βοηθήσει την Ουάσιγκτον και στα τρία αυτά ζητήματα στο παρελθόνΤο καλοκαίρι του 2013, ήταν ο Πούτιν που έβγαλε τα κάστανα του Ομπάμα από τη φωτιά σφυρηλατώντας τη συμφωνία βάσει της οποίας η Συρία συμφώνησε να εγκαταλείψει τα χημικά της όπλα, αποφεύγοντας έτσι το στρατιωτικό χτύπημα των ΗΠΑ που είχε απειλήσει ο Ομπάμα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα χρειαστούν επίσης κάποια μέρα τη βοήθεια της Ρωσίας για τον περιορισμό της ανερχόμενης Κίνας. Η τρέχουσα πολιτική των ΗΠΑ, ωστόσο, απλώς οδηγεί τη Μόσχα και το Πεκίνο πιο κοντά.  

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί τους αντιμετωπίζουν τώρα μια επιλογή για την Ουκρανία. Μπορούν: 

  • ή να συνεχίσουν την τρέχουσα πολιτική τους, η οποία θα επιδεινώσει τις εχθροπραξίες με τη Ρωσία και θα καταστρέψει την Ουκρανία στη συνέχεια. Μ’ αυτή την προσέγγιση όλοι θα έβγαιναν ηττημένοι, 
  • ή να εργαστούν για να δημιουργήσουν μια ευημερούσα αλλά ουδέτερη Ουκρανία, που δεν απειλεί τη Ρωσία και επιτρέπει στη Δύση να επιδιορθώσει τις σχέσεις της με τη Μόσχα. Mε αυτή την προσέγγιση, όλες οι πλευρές θα κέρδιζαν.

 

Σύσταση:

Το ως άνω άρθρο δημοσιεύθηκε στο Foreign Affairs το 2014.

Διαβάστε και τη συνέντευξή του στο New Yorker στις 1 Μαρτίου 2022.

«Ο στρατός της Ουκρανίας ηττήθηκε. Απομένει μόνο το ‘σκούπισμα’»

Συνέντευξη του Larry Johnson 

Ο Larry Johnson, βετεράνος της CIA και του Γραφείου Αντιτρομοκρατίας του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ο οποίος παρείχε εκπαίδευση στο τμήμα των Ειδικών Επιχειρήσεων του Στρατού των ΗΠΑ για 24 χρόνια, θεωρεί ότι ο ουκρανικός στρατός έχει ηττηθεί και το μόνο που μένει είναι «σκούπισμα». Και εξηγεί το «γιατί» σε συνέντευξη που έδωσε στον Mike Whitney. (Η συνέντευξη αναδημοσιεύτηκε από το DailyExpose.uk )

NEWS TARGET

10 Απριλίου 2022

https://www.newstarget.com/2022-04-10-ukraines-army-has-been-defeated.html

 

Ερώτηση 1: Μπορείτε να μου εξηγήσετε γιατί πιστεύετε ότι η Ρωσία κερδίζει τον πόλεμο στην Ουκρανία; 

Larry Johnson: Μέσα στις πρώτες 24 ώρες της ρωσικής στρατιωτικής επιχείρησης στην Ουκρανία, όλες οι δυνατότητες των ραντάρ εδάφους της Ουκρανίας εξαφανίστηκαν. Χωρίς αυτά τα ραντάρ, η ουκρανική Πολεμική Αεροπορία έχασε την ικανότητά της να κάνει αναχαιτήσεις στον αέρα. Στις τρεις εβδομάδες που μεσολάβησαν, η  Ρωσία δημιούργησε μια de facto Απαγορευμένη Ζώνη Πτήσεων πάνω από την Ουκρανία. Αν και εξακολουθεί να είναι ευάλωτη στους πυραύλους εδάφους-αέρος που δίνονται από τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ στους Ουκρανούς, δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η Ρωσία χρειάστηκε να περιορίσει τις αεροπορικές της επιχειρήσεις. 

Επίσης, την προσοχή μου τράβηξε η προώθηση της Ρωσίας στο Κίεβο μέσα σε 3 ημέρες από την εισβολή. Θυμήθηκα ότι  οι Ναζί στην Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα χρειάστηκαν 7 εβδομάδες για να φτάσουν στο Κίεβο και ακόμη 7 εβδομάδες για να κατακτήσουν την πόλη. Οι Ναζί είχαν το πλεονέκτημα ότι δεν είχαν κανένα ενδοιασμό για να αποφύγουν απώλειες αμάχων και ήταν πρόθυμοι να καταστρέψουν κρίσιμες υποδομές.  

Ωστόσο, πολλοί Αμερικανοί στρατιωτικοί που προβάλλονται ως εμπειρογνώμονες, ισχυρίστηκαν ότι «η Ρωσία είχε βαλτώσει». Όταν ένα ρωσικό κομβόι τεθωρακισμένων μήκους 36 χλμ. (ή 64 χλμ. ανάλογα με την πηγή της είδησης) στάθμευσε βόρεια του Κιέβου για πάνω από μια εβδομάδα, ήταν σαφές ότι  η ικανότητα της Ουκρανίας να ξεκινήσει σημαντικές στρατιωτικές επιχειρήσεις είχε εξαλειφθεί.  

Εάν το πυροβολικό της Ουκρανίας ήταν άθικτο, τότε αυτό το κομβόι ήταν εύκολο να καταστραφεί μαζικά. Αυτό δεν συνέβη. 

Εάν, οι Ουκρανοί είχαν βιώσιμη σταθερή αεροπορική ισχύ, θα έπρεπε να είχαν καταστρέψει αυτό το κομβόι από τον αέρα. Αυτό δεν συνέβη. 

Εάν οι Ουκρανοί είχαν μια βιώσιμη ικανότητα πυραύλων χρήσης Κρουζ, θα είχαν στείλει στην κόλαση στην υποτιθέμενη ακινητοποιημένη ρωσική φάλαγγα. Αυτό δεν συνέβη. 

Οι Ουκρανοί δεν έστησαν ούτε καν μια αξιόλογη ενέδρα στο πεζικό του κομβόι με τον οπλισμό που είχαν πάρει προσφάτως από τις ΗΠΑ. 

Η κλίμακα και το εύρος της ρωσικής επίθεσης είναι αξιοσημείωτη. Μέσα σε 3 εβδομάδες κατέλαβαν μια έκταση εδάφους τρεις φορές μεγαλύτερη από την έκταση του Ηνωμένου Βασιλείου.  Στη συνέχεια προχώρησαν σε στοχευμένες επιθέσεις σε βασικές πόλεις και στρατιωτικές εγκαταστάσεις. 

Δεν είδαμε ούτε ένα ουκρανικό σύνταγμα ή μονάδα μεγέθους ταξιαρχίας να επιτεθεί και να νικήσει μια παρόμοια ρωσική μονάδα. Αντίθετα, οι Ρώσοι διεσπασαν τον ουκρανικό στρατό σε μικρά κομμάτια και έκοψαν τις γραμμές επικοινωνίας του. Οι Ρώσοι εδραιώνουν τον έλεγχό τους στη Μαριούπολη και έχουν εξασφαλίσει όλες τις προσεγγίσεις στη Μαύρη Θάλασσα. Η Ουκρανία είναι πλέον αποκομμένη στον Νότο και τον Βορρά. 

Θα ήθελα να σημειώσω ότι οι ΗΠΑ χρειάστηκαν πολύ περισσότερο χρόνο για να καταλάβουν τόσα πολλά εδάφη στο Ιράκ το 2003, παρόλο που πολεμούσαν ενάντια σε μια πολύ κατώτερη και λιγότερο ικανή στρατιωτική δύναμη. Αν μη τι άλλο,  αυτή η ρωσική επιχείρηση θα πρέπει να τρομάξει τους στρατιωτικούς και πολιτικούς ηγέτες των ΗΠΑ. 

Τα πραγματικά μεγάλα νέα ήρθαν αυτή την εβδομάδα με τις ρωσικές πυραυλικές επιδρομές στις de facto βάσεις του ΝΑΤΟ στο Yavoriv και το Zhytomyr. Τον Σεπτέμβριο 2018, το ΝΑΤΟ πραγματοποίησε εκπαίδευση στον κυβερνοχώρο στο Zhytomyr και περιέγραψε την Ουκρανία ως «εταίρο του ΝΑΤΟ»Το Zhytomyr καταστράφηκε με υπερηχητικούς πυραύλους το Σάββατο. Το Yavoriv είχε παρόμοια τύχη την περασμένη Κυριακή. Ήταν το πρωταρχικό κέντρο εκπαίδευσης και υλικοτεχνικής υποστήριξης που χρησιμοποιούσαν το ΝΑΤΟ και η EUCOM για την προμήθεια μαχητών και όπλων στην Ουκρανία. Ένας μεγάλος αριθμός στρατιωτικού και πολιτικού προσωπικού έχασε τη ζωή του σε εκείνη την επίθεση. 

Η Ρωσία, όχι μόνο χτυπά και καταστρέφει βάσεις που χρησιμοποιεί το ΝΑΤΟ τακτικά από το 2015, αλλά δεν υπήρξε προειδοποίηση αεροπορικής επίθεσης ούτε και ανάσχεση των επιτιθέμενων πυραύλων. 

Ερώτηση 2:  Γιατί τα ΜΜΕ προσπαθούν να πείσουν τον ουκρανικό λαό ότι μπορεί να επικρατήσει στον πόλεμό του εναντίον της Ρωσίας; Εάν αυτό που λέτε είναι σωστό, τότε όλοι οι πολίτες που στέλνονται να πολεμήσουν τον ρωσικό στρατό, πεθαίνουν σε έναν πόλεμο που δεν μπορούν να κερδίσουν. Δεν καταλαβαίνω γιατί τα ΜΜΕ θα ήθελαν να παραπλανήσουν τον κόσμο για κάτι τόσο σοβαρό. Ποιες είναι οι σκέψεις σας γι’ αυτό το θέμα; 

Larry Johnson: Πρόκειται για ένα συνδυασμό άγνοιας και τεμπελιάς. Αντί να κάνουν πραγματικό ρεπορτάζ,  η συντριπτική πλειονότητα των μέσων ενημέρωσης (έντυπα και ηλεκτρονικά) καθώς και η Big Tech υποστηρίζουν μια τεράστια εκστρατεία προπαγάνδας.  Θυμάμαι όταν ο Τζορτζ Μπους ήταν “Χίτλερ”. Θυμάμαι όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ήταν “Χίτλερ”. Και τώρα έχουμε έναν νέο “Χίτλερ”, τον Βλαντιμίρ Πούτιν. Πρόκειται για την επανάληψη μιας πεπαλαιωμένης και αποτυχημένης συνταγής. Όποιος τολμήσει να θέσει εύλογα ερωτήματα, αμέσως προβάλλεται ως μαριονέτα του Πούτιν ή ως πράκτορας της Ρωσίας. Όταν δεν μπορείτε να υποστηρίξετε γεγονότα, η μόνη λύση είναι να τα μετονομάζεται. 

Ερώτηση 3: Την περασμένη εβδομάδα, ο συνταγματάρχης Douglas MacGregor ήταν καλεσμένος στο Tucker Carlson Show. Οι απόψεις του για τον πόλεμο είναι εντυπωσιακά παρόμοιες με τις δικές σας. Ακούστε τι είπε o συνταγματάρχης MacGregor στη  συνέντευξη του: 

«Ο πόλεμος τελείωσε πραγματικά για τους Ουκρανούς. Έχουν αλεσθεί σε κομμάτια, δεν υπάρχει αμφιβολία για αυτό παρά τα όσα ακούμε από τα κύρια ΜΜΕ μας. Σ’ αυτό το στάδιο, το πραγματικό ερώτημα για εμάς είναι: θα ζήσουμε με τον ρωσικό λαό και την κυβέρνησή του ή θα συνεχίσουμε να επιδιώκουμε την αλλαγή καθεστώτος με προσπάθειες αυτού του είδους που μεταμφιέζεται ως πόλεμος της Ουκρανίας; Θα σταματήσουμε να χρησιμοποιούμε την Ουκρανία ως πολιορκητικό κριό εναντίον της Μόσχας, πράγμα που στην πραγματικότητα κάναμε;».  ( Συνέντευξη του MacGregor στον Tucker Carlson ). Θα ήθελα να σας ρωτήσω: 

Πρώτον, συμφωνείτε με τον συνταγματάρχης MacGregor ότι ο πραγματικός σκοπός της ώθησης της Ρωσίας σε πόλεμο στην Ουκρανία, ήταν η «αλλαγή του καθεστώτος» της; Και δεύτερον, συμφωνείτε ότι η Ουκρανία χρησιμοποιείται από τις ΗΠΑ ως πεδίο για να διεξαγάγουν έναν πόλεμο δι’ αντιπροσώπου κατά της Ρωσίας; 

Larry Johnson: Ο συνταγματάρχης MacGregor είναι σπουδαίος αναλυτής, αλλά διαφωνώ μαζί του. Δεν νομίζω ότι υπάρχει κάποιος στην κυβέρνηση Biden που να είναι αρκετά έξυπνος ώστε να σκέφτεται και να σχεδιάζει με βάση αυτούς τους στρατηγικούς όρους. Κατά την άποψή μου, τα τελευταία 7 χρόνια, το ΝΑΤΟ και η Ουάσιγκτον πίστευαν ότι θα μπορούσαν να συνεχίσουν να επεκτείνονται ανατολικά στα σύνορα της Ρωσίας χωρίς να προκαλέσουν αντίδραση. Το ΝΑΤΟ και η EUCOM πραγματοποιούσαν τακτικά ασκήσεις (συμπεριλαμβανομένης της παροχής «επιθετικής» εκπαίδευσης) και προμήθευαν εξοπλισμό. Πιστεύω ότι είναι αξιόπιστες οι αναφορές στις ΗΠΑ ότι η CIA παρείχε παραστρατιωτική εκπαίδευση σε ουκρανικές μονάδες που δρούσαν στο Donbass. Αλλά δυσκολεύομαι να πιστέψω ότι – μετά τις καταστροφές μας στο Ιράκ και το Αφγανιστάν – αποκτήσαμε ξαφνικά στρατηγούς επιπέδου του Sun Tzu που κινούν τα νήματα στην Ουάσιγκτον. 

Στην Ουάσιγκτον υπάρχει ένα κλίμα απόγνωσης. Εκτός από την προσπάθεια απαγόρευσης όλων των ρωσικών στοιχείων, η κυβέρνηση Biden προσπαθεί να εκφοβίσει την Κίνα, την Ινδία και τη Σαουδική Αραβία αλλά δεν βλέπω καμία από αυτές τις χώρες να ευθυγραμμίζεται με τις ΗΠΑ. Πιστεύω ότι η κυβέρνηση Biden έκανε ένα μοιραίο λάθος προσπαθώντας να δαιμονοποιήσει όλα τα πράγματα και όλους τους Ρώσους. Αν μη τι άλλο,  αυτό ενώνει τον ρωσικό λαό πίσω από τον Πούτιν και είναι έτοιμος να για έναν μακρύ αγώνα. 

Είμαι σοκαρισμένος με τον λάθος υπολογισμό της σκέψης ότι οι οικονομικές κυρώσεις στη Ρωσία θα την γονάτιζε. Ισχύει το αντίθετο ακριβώς. Η Ρωσία είναι αυτάρκης και δεν εξαρτάται από τις εισαγωγές. Οι εξαγωγές της είναι κρίσιμες για την οικονομική ευημερία της Δύσης. Εάν παρακρατήσουν το σιτάρι, την ποτάσα, το φυσικό αέριο, το πετρέλαιο, το παλλάδιο, το νικέλιο και άλλα βασικά ορυκτά από τη Δύση, η ευρωπαϊκή και η αμερικανική οικονομία θα υποστούν άγρια δοκιμασία. Επιπλέον, αυτή η προσπάθεια εξαναγκασμού της Ρωσίας μέσω κυρώσεων έχει καταστήσει πλέον πολύ πιθανό ότι ο ρόλος του δολαρίου ΗΠΑ ως διεθνούς αποθεματικού νομίσματος θα εμφανιστεί στον κάδο των σκουπιδιών της ιστορίας.

Ερώτηση 4: Από τότε που εκφώνησε την περίφημη  ομιλία του στο  Μόναχο  το 2007, ο Πούτιν παραπονιέται για την  «αρχιτεκτονική της παγκόσμιας ασφάλειας».  Στην Ουκρανία μπορούμε να δούμε πώς αυτά τα ενοχλητικά ζητήματα ασφαλείας μπορούν να εξελιχθούν σε έναν πλήρη πόλεμο. Όπως γνωρίζετε,  τον Δεκέμβριο ο Πούτιν υπέβαλε μια σειρά από αιτήματα σχετικά με τη ρωσική ασφάλεια, αλλά η κυβέρνηση Biden τα απέρριψε  και δεν απάντησε ποτέ. Ο Πούτιν ήθελε γραπτές διαβεβαιώσεις ότι η επέκταση του ΝΑΤΟ δεν θα περιλαμβάνει την Ουκρανία (μέλος) και ότι τα πυρηνικά πυραυλικά συστήματα δεν θα αναπτυχθούν στη Ρουμανία ή την Πολωνία.  Πιστεύετε ότι οι απαιτήσεις του Πούτιν είναι παράλογες; 

Larry Johnson: Νομίζω ότι οι απαιτήσεις του Πούτιν είναι αρκετά λογικές. Το πρόβλημα είναι ότι το 99% των Αμερικανών δεν έχει ιδέα για το είδος της στρατιωτικής πρόκλησης που έχουν πραγματοποιήσει το ΝΑΤΟ και οι ΗΠΑ τα τελευταία 7 χρόνια.  Στους πολίτες έλεγαν πάντα ότι οι στρατιωτικές ασκήσεις ήταν «αμυντικές». Αλλά, αυτό απλώς δεν είναι αλήθεια. Τώρα έχουμε νέα ότι η DTRA χρηματοδοτούσε βιοεργαστήρια στην Ουκρανία. 

Υποθέτω ότι  ο Πούτιν θα μπορούσε να συμφωνήσει να επιτρέψει τα πυρηνικά πυραυλικά συστήματα των ΗΠΑ στην Πολωνία και τη Ρουμανία, εάν ο Biden συμφωνήσει να επιτρέψει την ανάπτυξη συγκρίσιμων ρωσικών συστημάτων στην Κούβα, τη Βενεζουέλα και το Μεξικό.  Όταν δούμε το θέμα με αυτούς τους όρους, μπορούμε να αρχίσουμε να καταλαβαίνουμε ότι οι απαιτήσεις του Πούτιν δεν είναι τρελές ούτε παράλογες. 

Ερώτηση 5:  Τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι «ρωσικοί πύραυλοι «υψηλής ακρίβειας, εκτοξευόμενοι από αέρος, έπληξαν μια εγκατάσταση στη δυτική Ουκρανία σκοτώνοντας περισσότερους από 100 ντόπιους στρατιώτες και ξένους μισθοφόρους». Προφανώς, το εκπαιδευτικό κέντρο Ειδικών Επιχειρήσεων βρισκόταν κοντά στην πόλη Ovruch που απέχει μόλις 24 χλμ. από τα πολωνικά σύνορα. Τι μπορείτε να μας πείτε για αυτό το περιστατικό; Η Ρωσία προσπαθούσε να στείλει ένα μήνυμα στο ΝΑΤΟ; 

Larry Johnson: Μονολεκτική απάντηση: ΝΑΙ. Οι ρωσικές στρατιωτικές επιδρομές στη Δυτική Ουκρανία την περασμένη εβδομάδα έχουν σοκάρει και ανησυχήσει τους αξιωματούχους του ΝΑΤΟ. Το πρώτο χτύπημα ήρθε την Κυριακή 13 Μαρτίου 2022 στο Yavoriv της Ουκρανίας. Η Ρωσία έπληξε τη βάση με αρκετούς πυραύλους, ορισμένοι από τους οποίους ήταν υπερηχητικοί, σύμφωνα με πληροφορίες. Πάνω από 200 μέλη του προσωπικού σκοτώθηκαν, μεταξύ των οποίων ήταν Αμερικανοί και Βρετανοί στρατιωτικοί και προσωπικό πληροφοριών, και εκατοντάδες άλλοι τραυματίστηκαν. Πολλοί υπέστησαν σοβαρότατα τραύματα, όπως ακρωτηριασμούς, και νοσηλεύονται. Ωστόσο, το ΝΑΤΟ και τα δυτικά ΜΜΕ έδειξαν ελάχιστο ενδιαφέρον για την αναφορά αυτής της καταστροφής. 

Το Yavoriv ήταν μια σημαντική προωθημένη βάση του ΝΑΤΟ (δείτε εδώ). Μέχρι τον Φεβρουάριο 2022 (πριν από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία), η Διοίκηση Εκπαίδευσης της 7ης Στρατιάς των ΗΠΑ λειτουργούσε από το Yavoriv. Η Ρωσία δεν σταμάτησε εκεί. Σύμφωνα  με αναφορές στρατιωτικών ειδήσεων της ASB, η Ρωσία έπληξε μια άλλη τοποθεσία, το Delyatyn, που βρίσκεται 96 χλμ, νοτιοανατολικά του Yavoriv. Χθες, η Ρωσία χτύπησε το Zytomyr, μια άλλη τοποθεσία στην οποία είχε προηγουμένως παρουσία το ΝΑΤΟ. Ο Πούτιν έχει στείλει ένα πολύ σαφές μήνυμα: οι δυνάμεις του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία θα θεωρούνται και θα αντιμετωπίζονται ως εχθρικοί μαχητές.  

Ερώτηση 6:  Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Volodymyr Zelensky έχει χαρακτηριστεί από τα δυτικά ΜΜΕ ως «ηγέτης εν καιρώ πολέμου» και ως «σύγχρονος Ουίνστον Τσόρτσιλ». Αυτό που τα ΜΜΕ δεν λένε στους αναγνώστες τους είναι ότι ο Ζελένσκι έχει πάρει μια σειρά από μέτρα για να ενισχύσει την εξουσία του, ενώ καταστρέφει τους εύθραυστους δημοκρατικούς θεσμούς στην Ουκρανία. 

Για παράδειγμα, ο  Ζελένσκι «απαγόρευσε τη λειτουργία 11 ειδησεογραφικών οργανισμών που ανήκουν στην αντιπολίτευση» και προσπάθησε να απαγορεύσει στον επικεφαλής του μεγαλύτερου αντιπολιτευόμενου κόμματος της Ουκρανίας, Βίκτορ Μεντβενττσούκ, να θέσει υποψηφιότητα  για μια ψευδή κατηγορία «χρηματοδότησης της τρομοκρατίας». 

Αυτή δεν είναι η συμπεριφορά ενός ηγέτη που είναι αφοσιωμένος στη δημοκρατία. Ποια είναι η άποψή σας για τον Ζελένσκι; Είναι πραγματικά ο «πατριώτης ηγέτης» που τον προβάλουν τα ΜΜΕ; 

Larry Johnson: O Zelensky είναι ένας κωμικός και ηθοποιός - όχι πολύ καλός σε αυτό κατά την άποψή μου. Η Δύση χρησιμοποιεί κυνικά το γεγονός ότι είναι Εβραίος για εκτραπεί η προσοχή από το μεγάλο αριθμό των Νεοναζί στην Ουκρανία (και εννοώ τους γνήσιους Ναζί που εξακολουθούν να γιορτάζουν τα επιτεύγματα της ουκρανικής μονάδας Waffen SS που πολεμούσε μαζί με τους Ναζί στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο). Τα γεγονότα είναι ξεκάθαρα — απαγορεύει τα πολιτικά κόμματα της αντιπολίτευσης και κλείνει τα μέσα ενημέρωσης της αντιπολίτευσης. Υποθέτω ότι αυτός είναι ο νέος ορισμός της «δημοκρατίας». 

Ερώτηση 7: Πώς τελειώνει αυτό;  Υπάρχει μια εξαιρετική ανάρτηση στον ιστότοπο Moon of Alabama με τίτλο  «Ποια θα είναι η γεωγραφική κατάληξη του πολέμου στην Ουκρανία». Ο συντάκτης της ανάρτησης, φαίνεται να πιστεύει ότι η Ουκρανία τελικά θα διαιρεθεί κατά μήκος του ποταμού Δνείπερου «και νότια κατά μήκος της ακτής που κατέχει την πλειονότητα του ρωσικού πληθυσμού». Γράφει επίσης ότι: 

«Αυτό θα εξάλειφε την πρόσβαση της Ουκρανίας στη Μαύρη Θάλασσα και θα δημιουργούσε μια χερσαία γέφυρα προς την αποσχισθείσα Μολδαβία/ Υπερδνειστερία, που βρίσκεται υπό ρωσική προστασία. Η υπόλοιπη Ουκρανία θα ήταν μια περιορισμένη γη, ως επί το πλείστον γεωργική χώρα, αφοπλισμένη και πολύ φτωχή για να αναδειχθεί σε μια νέα απειλή για τη Ρωσία σύντομα. Πολιτικά θα κυριαρχούνταν από φασίστες από τη Γαλικία, κάτι που στη συνέχεια θα γινόταν μείζον πρόβλημα για την Ευρωπαϊκή Ένωση».

Τι νομίζετε; Θα επιβάλει ο Πούτιν τη δική του εδαφική διευθέτηση στην Ουκρανία για να ενισχύσει τη ρωσική ασφάλεια και να τερματίσει τις εχθροπραξίες ή υπάρχει κάποιο άλλο πιο πιθανό διαφορετικό σενάριο; 

Larry Johnson: Συμφωνώ με την προσέγγιση του συντάκτη του Moon of Alabama. Ο πρωταρχικός στόχος του Πούτιν είναι να εξασφαλίσει τη Ρωσία από εξωτερικές απειλές και να πετύχει διαζύγιο με τη Δύση. Η Ρωσία έχει τους φυσικούς πόρους για να είναι ανεξάρτητη και κυρίαρχη και βρίσκεται στη διαδικασία να πραγματοποιήσει αυτό το όραμα. 

•••••••••••••••••••

 Ο Larry Johnson είναι βετεράνος της CIA και του Γραφείου Αντιτρομοκρατίας του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Είναι ιδρυτής και διευθύνων εταίρος της BERG Associates, η οποία ιδρύθηκε το 1998. Παρείχε εκπαίδευση στο τμήμα Ειδικών Επιχειρήσεων του Στρατού των ΗΠΑ για 24 χρόνια. 

Διαβάστε περισσότερα στο:  DailyExpose.uk

Ισραηλινές Ομάδες Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων:

Να σταματήσει το Ισραήλ να εξοπλίζει τους νεοναζί στην Ουκρανία (2018)

Ακτιβιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων ζητούν από το δικαστήριο να σταματήσει τις εξαγωγές ισραηλινών όπλων στην Ουκρανία, καθώς ορισμένα από αυτά τα όπλα φτάνουν σε νεοναζί που ανήκουν στις δυνάμεις ασφαλείας της Ουκρανίας

 

Τζον Μπράουν

Εφημ. HAARETZ, Ισραήλ

9 Ιουλίου 2018 

https://www.haaretz.com/israel-news/rights-groups-demand-israel-stop-arming-neo-nazis-in-the-ukraine-1.6248727

 

Φωτό: Ένας πολιτοφύλακας του Αζόφ με ένα τουφέκι Tavor 

Στιγμιότυπο οθόνης του καναλιού Azov στο YouTube

 

Μια ομάδα περισσότερων από 40 ακτιβιστών για τα ανθρώπινα δικαιώματα κατέθεσε αίτηση στο Ανώτατο Δικαστήριο της Δικαιοσύνης, απαιτώντας την παύση των εξαγωγών όπλων του Ισραήλ στην Ουκρανία.

Υποστηρίζουν ότι αυτά τα όπλα εξυπηρετούν δυνάμεις που ασπάζονται ανοιχτά μια νεοναζιστική ιδεολογία και επικαλούνται με στοιχεία ότι η δεξιά πολιτοφυλακή των Αζοφών, μέλη της οποίας ανήκουν στις ένοπλες δυνάμεις της Ουκρανίας και υποστηρίζονται από το υπουργείο Εσωτερικών της χώρας, χρησιμοποιεί αυτά τα όπλα . 

Μια προηγούμενη έκκληση προς το Υπουργείο Άμυνας παρέμεινε αναπάντητη. Το σκεπτικό του υπουργείου Άμυνας του Ισραήλ για τη χορήγηση αδειών εξαγωγής όπλων δεν αποκαλύπτεται στο κοινό, αλλά φαίνεται ότι το γεγονός ότι η εμφάνιση ισραηλινών όπλων στα χέρια ορκισμένων νεοναζί θα πρέπει να αντιτίθεται στη χορήγηση μιας τέτοιας άδειας. 

Ωστόσο, δεν είναι η πρώτη φορά που το αμυντικό κατεστημένο εξοπλίζει δυνάμεις που ασπάζονται μια εθνικοσοσιαλιστική ιδεολογία. 

  • Στο παρελθόν, το Ισραήλ έχει οπλίσει αντισημιτικά καθεστώτα, όπως το δικτατορικό καθεστώς των στρατηγών στην Αργεντινή, που δολοφόνησε χιλιάδες Εβραίους σε στρατόπεδα, ενώ οι στρατιώτες του στέκονταν σε σκοπιές και φρουρούσαν τους απαχθέντες κρατούμενους με τα οπλοπολυβόλα Uzi. 
  • Σύμφωνα με μια αναφορά προς το υπουργείο Άμυνας του Ισραήλ από τον περασμένο Ιανουάριο –που πάρθηκε με βάση τον νόμο περί ελευθερία της ενημέρωσης (το πλήρες κείμενο εδώ στα Εβραϊκά), το Ισραήλ εξόπλισε επίσης τα στρατιωτικά καθεστώτα της Βολιβίας, γνωρίζοντας ότι ο ναζιστής εγκληματίας πολέμου Κλάους Μπάρμπι ήταν αξιωματούχος του καθεστώτος. Τα νομικά έγγραφα που χρησιμοποιήθηκαν για την καταδίκη του αρχηγού της χούντας έδειξαν επίσης ότι τα τάγματα θανάτου της Barbie χρησιμοποιούσαν ισραηλινούς Ούζι. 
  • Στην περίπτωση της Ουκρανίας, οι δυνάμεις που χρησιμοποιούν ισραηλινά όπλα δηλώνουν ανοιχτά την υποστήριξή τους σε ρατσιστικές και αντισημιτικές ιδέες, σε διάφορες δημοσιεύσεις. 

Η πολιτοφυλακή του τάγματος Αζόφ ιδρύθηκε στην Ουκρανία μετά τη ρωσική εισβολή στη χερσόνησο της Κριμαίας το 2014. Τα εμβλήματα της πολιτοφυλακής είναι εθνικοσοσιαλιστικά. Τα μέλη του χρησιμοποιούν τον ναζιστικό χαιρετισμό και φέρουν σβάστικες και διακριτικά των SS. 

Επιπλέον, ορισμένοι από αυτούς παραδέχονται ανοιχτά ότι είναι νεοναζιστές και αρνητές του Ολοκαυτώματος. Ένα μέλος της πολιτοφυλακής είπε σε μια συνέντευξη ότι πολεμούσε τη Ρωσία από τότε που έμαθε ότι ο Πούτιν ήταν… Εβραίος. Ένας λοχίας του τάγματος Αζόφ δήλωσε ότι ήταν εθνικοσοσιαλιστής, ότι δεν ήταν υπέρ της γενοκτονίας, και ότι δεν θα είχε κανένα πρόβλημα με τις μειονότητες στην Ουκρανία όσο δεν απαιτούσαν ειδικά δικαιώματα, 

 

Tweet του αρχηγού της ουκρανικής πολιτοφυλακής ο οποίος συναντά Ισραηλινούς 

Ο ιδρυτής της πολιτοφυλακής, Andriy Biletsky, ο οποίος είναι τώρα (2018) μέλος του κοινοβουλίου της Ουκρανίας, στο παρελθόν ήταν επικεφαλής μιας νεοναζιστικής ομάδας που ονομαζόταν Patriot of Ukraine, η οποία σήμερα έχει εκλείψει. Τα μέλη αυτής της ομάδας αποτελούν τον ιδρυτικό πυρήνα του τάγματος Azov. 

Όπως δήλωσε ο Biletsky: «Η ιστορική αποστολή του έθνους μας σε αυτήν την κρίσιμη συγκυρία είναι να ηγηθεί στην τελευταία πορεία της λευκής φυλής προς την επιβίωσή της. Αυτή είναι μια πορεία ενάντια στους υπανθρώπους που καθοδηγούνται από τη φυλή των Σημιτών».  

Σύμφωνα με αναφορές οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μέλη πολιτοφυλακής είναι κατηγορούνται για εγκλήματα πολέμου, βασανιστήρια και σεξουαλική βία. 

Παράλληλα με την ανερχόμενη δύναμη του τάγματος Αζόφ, που έχει πάνω από 3.000 μέλη, παρατηρείται αύξηση των αντισημιτικών επεισοδίων και των επιθέσεων κατά των μειονοτήτων της Ουκρανίας. Ομάδες νεοναζί έχουν επιτεθεί σε Εβραίους και εβραϊκούς χώρους μνημείων σε ολόκληρη την Ουκρανία, καθώς και σε δημοσιογράφους, Ρομά και μέλη της κοινότητας LGBT . 

Ένα μέλος του κοινοβουλίου δήλωσε, απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με το «εβραϊκό πρόβλημα» της χώρας, είπε ότι: «στην κυβέρνηση υπάρχει μη-ουκρανικό αίμα και αυτό πρέπει να αντιμετωπιστεί».  

Τον περασμένο Μάιο, νεοναζιστικές ομάδες παρέλασαν στην Οδησσό, με τους ηγέτες τους να ισχυρίζονται ότι η πόλη ανήκει σε Ουκρανούς, όχι σε Εβραίους, και ότι θα απαλλαγούν από τους τελευταίους. 

Όλα αυτά συμβαίνουν καθώς η ουκρανική κυβέρνηση προσπαθεί να αρνηθεί τον ρόλο της Ουκρανίας στο Ολοκαύτωμα, όπως ακριβώς συμβαίνει και στην Πολωνία (τώρα με την υποστήριξη της κυβέρνησης Νετανιάχου). 

Αυτές οι απόπειρες περιλαμβάνουν το ξαναγράψιμο της ιστορίας του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, την εξύμνηση της δόξας των στρατιωτών της Ουκρανίας, τη χρήση της νομοθεσίας και διαφόρων δημοσιεύσεων, καθώς και την επινόηση ιστοριών για Εβραίους ότι ήταν δήθεν σύμμαχοι των εθνικών ουκρανικών δυνάμεων κατά τη διάρκεια του πολέμου, ενώ στην πραγματικότητα οι Εβραίοι ήταν υποχρεωμένοι να κρύβουν την ταυτότητά τους. 

Το 2015, το Μουσείο Ολοκαυτώματος στην Ουάσιγκτον κατήγγειλε την ουκρανική νομοθεσία που είχε σκοπό να αποτρέψει την κριτική για τη συνεργασία της Ουκρανίας με τους Ναζί.

Το Κέντρο Simon Wiesenthal και το Παγκόσμιο Εβραϊκό Κογκρέσο καταδίκασαν την απόφαση να δοθούν σε κεντρικές λεωφόροι στο Κίεβο ονόματα γνωστών συνεργατών των Ναζί.  

Επιπλέον, τον περασμένο Απρίλιο έγινε παρέλαση προς τιμήν των ουκρανικών μονάδων Waffen SS που σφαγίασαν χιλιάδες Εβραίους κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Ενώ, τον Ιούνιο, ο γενικός στρατιωτικός εισαγγελέας της Ουκρανίας Ανατολί Μάτιος δήλωσε σε συνέντευξή του ότι «οι Εβραίοι θέλουν «να πνίξουν τους Σλάβους στο αίμα». 

  • Από την άνοιξη του 2015 τα μέλη της πολιτοφυλακής του τάγματος Αζόφ αποτελούν τμήμα των τακτικών δυνάμεων ασφαλείας στην Ουκρανία, μέρος της Εθνικής Φρουράς που υπάγεται στο υπουργείο Εσωτερικών της χώρας.Η πολιτοφυλακή ενθαρρύνει τα μέλη και τους υποστηρικτές της να καταταγούν στο στρατό.Ωστόσο, η πολιτοφυλακή διατηρεί τον εαυτό της ως ξεχωριστή οργάνωση. 
  • Τον Δεκέμβριο του 2016, ο υπουργός Εσωτερικών της Ουκρανίας Arsen Avakov, προστάτης του τάγματος Azov και υποψήφιος πρωθυπουργός, συνάντησε αντιπροσωπεία της Κνεσέτ με επικεφαλής τον MK David Amsalem, σε επίσημη επίσκεψη στην Ουκρανία. Ο Avakov συνάντησε επίσης τον υπουργό Εσωτερικών Arye Dery. 

Ο Avakov διόρισε τον Vadym Troyan, ανώτερο διοικητή του τάγματος Azov, ως διοικητή της αστυνομικής δύναμης του Κιέβου. Ένας άλλος ιδρυτής πολιτοφυλακής διορίστηκε σε ανώτερη θέση στην αστυνομία. Αυτοί οι δεσμοί δημιουργήθηκαν όταν ο Avakov ήταν περιφερειακός κυβερνήτης, συνεργαζόμενος με τις νεοναζιστικές δυνάμεις του Patriot of Ukraine, της προδρόμου του τάγματος Azov. 

  • Τον περασμένο Ιανουάριο το Κογκρέσο των ΗΠΑ απαγόρευσε οποιαδήποτε υποστήριξη στην ουκρανική πολιτοφυλακή. 

Εφόσον το υπουργείο Άμυνας του Ισραήλ δεν αποκαλύπτει καμία πληροφορία για τις εξαγωγές όπλων, ιδιαίτερα προς την Ουκρανία, από φόβο της ρωσικής οργής, είναι δύσκολο να εκτιμηθεί η έκταση των δεσμών του Ισραήλ με το Κίεβο, αλλά σίγουρα υπάρχουν. 

Η προσφυγή που υποβλήθηκε από τον δικηγόρο Itay Mack, περιέχει άφθονα στοιχεία και φωτογραφίες που δείχνουν τον οπλισμό του ουκρανικού καθεστώτος και των δυνάμεών του στην Αζοφική. 

Για παράδειγμα, Ουκρανοί στρατιώτες κουβαλούν τουφέκια Tavor ισραηλινής κατασκευής σε στρατιωτικές παρελάσεις στο Κίεβο. 

Τον Φεβρουάριο του 2016 αποκαλύφθηκε ότι η Elbit Systems θα είναι μέρος ενός ομίλου που επενδύει στο αμυντικό κατεστημένο της Ουκρανίας. 

Τον Απρίλιο του 2016, ο αρχηγός της Πολεμικής Αεροπορίας της Ουκρανίας συναντήθηκε με έναν εκπρόσωπο μιας ισραηλινής αμυντικής εταιρείας για να συζητήσουν την αναβάθμιση των συστημάτων επικοινωνιών στα πολεμικά αεροσκάφη και τα ελικόπτερα αυτής της χώρας. Η ουκρανική εταιρεία «Fort» πήρε την έγκριση του Ισραήλ για την κατασκευή τουφεκιών Tavor, Negev και Galil. 

Στην πόλη Dnepropetrovsk στην ανατολική Ουκρανία υπάρχει στρατιωτική σχολή εκπαίδευσης. Στον ιστότοπο της σχολής αναφέρεται ότι εκεί παρέχεται εκπαίδευση από πρώην αξιωματικούς του στρατού του Ισραήλ (Israel Defense Forces - IDF) και ότι οι εκπαιδευτές της σχολής εκπαιδεύτηκαν από Ισραηλινούς. 

Στον ιστότοπο υπάρχει μια φωτογραφία από ασκήσεις σκοποβολής με τουφέκι Tavor. Και σημειώνεται ότι στη σχολή εκπαιδεύονται μονάδες της Εθνικής Φρουράς, μέλη της οποίας περιλαμβάνουν πολιτοφύλακες του τάγματος Αζόφ. 

  • Τον Μάιο του 2017, ο πρωθυπουργός της Ουκρανίας Volodymyr Groysman επισκέφτηκε το Ισραήλ και συναντήθηκε με τον υπουργό Άμυνας Avigdor Lieberman για να συζητήσουν τον εξοπλισμό των στρατιωτικών δυνάμεων της Ουκρανίας. 
  • Τον Δεκέμβριο του 2017, ένας άνδρας που ισχυριζόταν ότι ήταν πρώην αξιωματικός των IDF του Ισραήλ δήλωσε στα ουκρανικά μέσα ενημέρωσης, ότι είχε λάβει μέρος σε μάχες στην ανατολική Ουκρανία, όπου έδινε οδηγίες στους στρατιώτες.Ο ιστότοπος του τάγματος Azov δείχνει επίσης μέλη της πολιτοφυλακής να χρησιμοποιούν τουφέκια Tavor. 

Όλα αυτά είναι ξεκάθαρη απόδειξη ότι το Ισραήλ εξάγει όπλα στην Ουκρανία, γνωρίζοντας ότι χρησιμοποιούνται από δεξιές πολιτοφυλακές, ορισμένα μέλη των οποίων είναι ορκισμένοι νεοναζί που απολαμβάνουν την υποστήριξη των αρχών. 

Το υπουργείο Άμυνας, όπως συνηθίζει, αρνείται να ασχοληθεί με αυτό το θέμα, απαντώντας μόνο με γενικόλογα, χωρίς να διευκρινίζει το σκεπτικό με το οποίο αποφασίζει τις εγκρίσεις εξαγωγών όπλων. Φαίνεται ότι σε αυτή την περίπτωση αξίζουν μια πιο λεπτομερή απάντηση, τόσο οι πολίτες του Ισραήλ όσο και οι Ουκρανοί Εβραίοι τους οποίους υποτίθεται ότι προστατεύει η ισραηλινή κυβέρνηση. 

Θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η εύλογη πιθανότητα ότι στο μέλλον αυτά τα όπλα να χρησιμοποιηθούν για την επίτευξη άλλων στόχων, ίσως εναντίον μειονοτικών ομάδων στη χώρα. Τότε θα είναι πολύ αργά για να σταματήσει η συνεργασία του ισραηλινού κατεστημένου με τη δολοφονία Εβραίων και άλλων μειονοτήτων. Αυτό θα είναι ένα ακόμη κεφάλαιο στην θλιβερή ιστορία της χρήσης ισραηλινών πυροβόλων όπλων σε πράξεις όπως αυτές. 

Σχετικά άρθρα:

Βανδάλισαν μνημείο του Ολοκαυτώματος στην Ουκρανία με σβάστικες

Οι Ουκρανοί εθνικιστές προσπαθούν να απαλλαγούν από τις καταγγελίες τους για αντισημιτισμό

 

ΜΠΑΜΠΙ ΓΙΑΡ (BABI YAR): ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΜΝΗΜΗ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΜΝΗΣΙΑ 

Στο βορειοδυτικό άκρο του Κιέβου, πρωτεύουσας της Ουκρανίας, βρίσκεται η χαράδρα Μπάμπι Γιάρ (Babi Yar), γνωστή ως «Φαράγγι της Γιαγιάς». Τόπος μαρτυρίου και μαζικής εξόντωσης, όπου οι Γερμανοί –βοηθούμενοι από Ουκρανούς ναζιστές – δολοφόνησαν 33.771 εβραίους μέσα σε τέσσερα 24ωρα (από τις 29 Σεπτεμβρίου μέχρι τις 3 Οκτωβρίου 1941).  Και λίγες μέρες αργότερα, στο ίδιο σημείο δολοφονήθηκαν άλλοι 60.000 ομοεθνείς τους, καθώς και τσιγγάνοι, αντιστασιακοί και αιχμάλωτοι πολέμου (σύμφωνα με την αναφορά του τοπικού τμήματος των SS προς την κεντρική διοίκηση στο Βερολίνο). 

Ο Φρίντριχ Γιέκελν, υπεύθυνος της σφαγής, συνελήφθη από τους Σοβιετικούς, δικάστηκε και εκτελέστηκε στη Ρίγα της Λετονίας στις 3 Φεβρουαρίου 1946. 

Με αφορμή τη σφαγή στο Μπάμπι Γιάρ, ο Ουκρανός ποιητής Γεβγκένι Γεφτουσένκο (Yevgeni Yeftusenko) έγραψε ένα ποίημα, και ο συνθέτης Ντμίτρι Σοστακόβιτς το μελοποίησε και το ενέταξε στη 13η Συμφωνία του (Συμφωνία του «Μπάμπι Γιάρ»).

 

 

 

Εγγραφή στο Newsletter - Μην εμπιστεύεστε τα Social Media!

ΙΑΤΡΙΚΗ - ΥΓΕΙΑ

05 Μαϊος 2022

ΙΑΤΡΙΚΑ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΑ «ΛΑΘΗ» ΚΑΝΟΝΑΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΕΞΑΙΡΕΣΗ  Κλεάνθης Γρίβας 4 Μάϊου 2022 ΙΑΤΡΙΚΑ ΛΑΘΗ Σκοτώνουν 225.000 ανθρώπους το χρόνο στις ΗΠΑ Είναι η τρίτη αιτία θανάτου μετά τα καρδιακά και τους καρκίνους   ΙΑΤΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΑ ΛΑΘΗ Μόνο 223 από 10.000 πιστοποιητικά θανάτου δεν περιείχαν λάθη. Κάθε χρόνο καταγράφονται στη Γερμανία ως «φυσικοί» πάνω από 10.000 θάνατοι που δεν οφείλονται σε φυσικά αίτια. Μεταξύ αυτών και τουλάχιστον 1.200 θανατηφόρα εγκλήματα.   BIG PHARMA ΚΑΙ...

ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΚΟΣΜΟΣ

12 Απριλίου 2022

Φταίει η Δύση για την κρίση στην Ουκρανία John Mearsheimer (2022):   Συνέντευξη στον Isaac Chotiner New Yorker - 1 Μαρτίου 2022  https://www.newyorker.com/news/q-and-a/why-john-mearsheimer-blames-the-us-for-the-crisis-in-ukraine   Επί πολλά χρόνια, ο John Mearsheimer, καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο και ένας από τους πιο οξυδερκείς μελετητές και διεθνώς αναγνωρισμένους γεωπολιτικούς αναλυτές, υποστηρίζει ότι η επιθετικότητα του Πούτιν προς την Ουκρανία...

ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΚΟΣΜΟΣ

12 Απριλίου 2022

Γιατί φταίει η Δύση στην κρίση της Ουκρανίας Οι φιλελεύθερες αυταπάτες που προκάλεσαν τον Πούτιν  John Mearsheimer - 2014 Foreign Affairs Σεπτέμβριος/Οκτώβριος 2014  https://www.foreignaffairs.com/articles/russia-fsu/2014-08-18/why-ukraine-crisis-west-s-fault  Ο John Mearsheimer, γεννήθηκε το 1947 στο Μπρούκλιν της Ν. Υόρκης. Κατατάχθηκε στο στρατό σε ηλικία 18 ετών και σπούδασε στη Στρατιωτική Ακαδημία των ΗΠΑ, στο West Point. Μετά την αποφοίτηση του υπηρέτησε ως αξιωματικός της...

ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΚΟΣΜΟΣ

10 Απριλίου 2022

«Ο στρατός της Ουκρανίας ηττήθηκε. Απομένει μόνο το ‘σκούπισμα’» Συνέντευξη του Larry Johnson  Ο Larry Johnson, βετεράνος της CIA και του Γραφείου Αντιτρομοκρατίας του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ο οποίος παρείχε εκπαίδευση στο τμήμα των Ειδικών Επιχειρήσεων του Στρατού των ΗΠΑ για 24 χρόνια, θεωρεί ότι ο ουκρανικός στρατός έχει ηττηθεί και το μόνο που μένει είναι «σκούπισμα». Και εξηγεί το «γιατί» σε συνέντευξη που έδωσε στον Mike Whitney. (Η συνέντευξη αναδημοσιεύτηκε από το DailyExpose.uk ) NEWS...

ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΚΟΣΜΟΣ

10 Μαρτίου 2022

Ισραηλινές Ομάδες Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων: Να σταματήσει το Ισραήλ να εξοπλίζει τους νεοναζί στην Ουκρανία (2018) Ακτιβιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων ζητούν από το δικαστήριο να σταματήσει τις εξαγωγές ισραηλινών όπλων στην Ουκρανία, καθώς ορισμένα από αυτά τα όπλα φτάνουν σε νεοναζί που ανήκουν στις δυνάμεις ασφαλείας της Ουκρανίας   Τζον Μπράουν Εφημ. HAARETZ, Ισραήλ 9 Ιουλίου...

ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΚΟΣΜΟΣ

10 Μαρτίου 2022

Τι συμβαίνει στην Ουκρανία Ο τέως συνταγματάρχης και πρώην ανώτερος σύμβουλος του υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ, Νταγκ ΜακΓκρέγκορ, μιλάει στο Fox News (27/2/2022) Προτείνει την εφαρμογή του Αυστριακού ή Φινλανδικού μοντέλου ουδετερότητας  πρόταση που έγινε από τον Κλεάνθη Γρίβα από την πρώτη στιγμή της σύγκρουσης...

COVID 19

05 Μαρτίου 2022

Το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ & Κινηματογράφου ήταν πάντα ένα ζωντανό κύτταρο της πόλης, της σκέψης και της ψυχής μας. Μας μπόλιαζε με πολιτισμό, με την διαφορετικότητα, την δημοκρατία, τους κοινωνικούς αγώνες, με τις ταινίες μυθοπλασίας που αποκαλύπτουν βαθύτερες αλήθειες και ενοράσεις για την ανθρώπινη φύση, και τις ταινίες τεκμηρίωσης που μας αποκαλύπτουν διαφορετικές οπτικές του κόσμου που ζούμε. Το κεντρικό θέμα του 24ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης αφορά μια νέα ψηφιακή...

ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΚΟΣΜΟΣ

01 Μαρτίου 2022

ΔΥΣΤΥΧΩΣ, ΑΓΝΟΗΘΗΚΑΝ ΟΛΕΣ ΟΙ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΟΤΙ Η ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΟΥ ΝΑΤΟ ΘΑ ΟΔΗΓΟΥΣΕ ΣΕ ΠΟΛΕΜΟ  «Εδώ και καιρό, ήταν σαφές ότι η επέκταση του ΝΑΤΟ θα οδηγούσε σε τραγωδία. Τώρα πληρώνουμε το τίμημα για την αλαζονεία των ΗΠΑ» «Η προσπάθεια της Ουάσιγκτον να καταστήσει την Ουκρανία πολιτικό και στρατιωτικό πιόνι του ΝΑΤΟ (ακόμη και αν δεν υπάρχει επίσημη ένταξη της χώρας στη συμμαχία) μπορεί να καταλήξει να κοστίσει ακριβά στον ουκρανικό λαό».   Ted Galen Carpenter - The Guardian...

ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΚΟΣΜΟΣ

25 Φεβρουαρίου 2022

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΚΟΥΒΑΣ (1962) ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΟΥΚΡΑΝΙΑΣ (2022)  Η τραγωδία της Ουκρανίας οφείλεται στη γεωγραφική της θέση Μοναδική έλλογη λύση: Η εφαρμογή του Αυστριακού Μοντέλου Ουδετερότητας Κλεάνθης Γρίβας 22 Φεβρουαρίου 2022   «Ελπίζω να έχω τον Θεό στο πλευρό μου, αλλά πρέπει να έχω το Κεντάκι» [ή την Ουκρανία, εν προκειμένω] Αβραάμ Λίνκολν   «Είμαστε σε περίοδο κρίσης, οι απολυταρχίες αμφισβητούν τις δημοκρατίες» Τάδε έφη Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μη-εκλεγμένη Πρόεδρος της...

COVID 19

20 Φεβρουαρίου 2022

Bill Gates: "ΔΥΣΤΥΧΩΣ, (!!!) Η OMICRON ΕΙΝΑΙ ΕΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΜΒΟΛΙΟΥ. ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙ ΑΝΟΣΙΑ¨  Baxter Dimitry  News Punch, 19 Φεβρουαρίου 2022  https://newspunch.com/bill-gates-sadly-omicron-is-a-type-of-vaccine-but-another-pandemic-is-coming/   «Δυστυχώς, (!!!) ο ίδιος ο ιός, και ιδιαίτερα η παραλλαγή Omicron, είναι ένας τύπος εμβολίου. Δηλαδή, δημιουργεί ανοσία από τα Β-κύτταρα και τα Τ-κύτταρα και έχει κάνει καλύτερη δουλειά [από την Big Pharma) στο να προσεγγίσει τον παγκόσμιο πληθυσμό από...

COVID 19

19 Φεβρουαρίου 2022

ΚΑΛΩΣ ΗΡΘΑΤΕ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ  Ένα αυξανόμενο τσουνάμι χρήματος και διοικητικής εξουσίας καθορίζει την ανερχόμενη αυτοκρατορία  Του Joel Kotkin - The Spectator, Ιανουάριος 2022 Δημοσιεύθηκε στο "Κουρδιστό Πορτοκάλι"   Λυπάμαι τους ανθρώπους που ζουν σε απολυταρχικά καθεστώτα στη Λατινική Αμερική, τη Μέση Ανατολή, την Αφρική, τη Ρωσία και την Κίνα, αλλά αυτοί αγνοούν σε μεγάλο βαθμό την αυταρχική τάση που αρχίζει να επικρατεί στη Δύση. Εδώ, μην περιμένετε μια ωμά αποτελεσματική...

COVID 19

18 Φεβρουαρίου 2022

ΘΡΟΜΒΟI ΑΠΟ «ΕΜΒΟΛΙΟ»: ΟΤΑΝ ΤΟ ΑΙΜΑ ΜΕΤΑΤΡΕΠΕΤΑΙ ΣΕ ΖΕΛΑΤΙΝΩΔΗ ΜΑΖΑ Από τον Mike Adams Newstarget - 8 Ιανουαρίου 2022  https://newstarget.com/2022-01-08-clot-shot-warning-blood-clot-looks-like-turns-into-a-semi-solid-gelatinous-mass.html   Ο λόγος που οι πολλοί άνθρωποι καταρρέουν «αιφνιδίως» από καρδιακά επεισόδια «ανεξήγητης» αιτίας (στα γήπεδα, στις συναυλίες, στο σπίτι ή στη δουλειά τους) είναι ότι το αίμα τους μετατρέπεται σε μια ημιστερεή ζελατινώδη μάζα, λόγω της λήψης των...

ΚΑΝΝΑΒΗ

 

Κλεάνθης Γρίβας

 

(Πρόλογος στην ελληνική έκδοση του βιβλίου των

Lyn Zimmer. Ph.D. και John Morgan, M.D.

"Μαριχουάνα: Μύθοι και Αλήθειες",

εκδόσεις Οξύ, Αθήνα, 2005)

 

 

 

1. Η ΚΑΝΝΑΒΗ.. 2

1. Το φυτό Κάνναβη. 3

2. Ιστορικά στοιχεία. 3

2. ΟΙ ΜΥΘΟΙ ΤΩΝ ΑΠΑΓΟΡΕΥΤΩΝ.. 5

Μύθος 1ος - Η κάνναβη «προκαλεί» τοξικομανία. 5

Μύθος 2ος - Η κάνναβη «είναι» προστάδιο της ηρωϊνης. 6

Μύθος 3ος - Η κάνναβη «προκαλεί» εγκεφαλική ατροφία. 6

Μύθος 4ος - Η κάνναβη «προκαλεί» βλάβη των χρωμοσωμάτων. 7

Μύθος 5ος - Η κάνναβη «προκαλεί» χασισική ψύχωση. 8

Μύθος 6ος - Η Κάνναβη «εξασθενεί» το Ανοσοποιητικό Σύστημα. 8

Μύθος 7ος - Η Κάνναβη «προκαλεί» βίαιες συμπεριφορές. 8

3. ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ. 9

4. ΟΙ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΝΝΑΒΗΣ. 11

1. Γλαύκωμα (ενδοφθάλμια υπέρταση)14

2. Παρενέργειες της χημειοθεραπείας (ναυτία και εμετοί)15

3. Άσθμα. 15

4. Επιληψία και σπασμοί16

5. Κατάθλιψη και ανορεξία. 17

6. Αναλγητικές ιδιότητες. 18

7. Αντικαρκινικές δράσεις. 18

8. Απεξάρτηση από αλκοόλ και οπιούχα. 18

9. Φαρμακευτικά σκευάσματα της κάνναβης. 19

5. Η ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΝΝΑΒΗΣ. 20

1. Οι πραγματικοί λόγοι της απαγόρευσης της κάνναβης. 20

2. Το «παράδοξο»: Το κράτος υπέρ της κάνναβης (1942-1945)22

6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ.. 23

 

1. Η ΚΑΝΝΑΒΗ

 

Η απαγόρευση οποιασδήποτε ουσίας εξαρτάται αποκλειστικά και μόνο

από τις ιδιοτελείς επιλογές εκείνων που έχουν συμφέρον και δύναμη να την επιβάλουν.

 

Η μόνη αλήθεια που εμπεριέχεται στην προπαγάνδα των μανιακών της επιλεκτικής απαγόρευσης ορισμένων ψυχοτρόπων ουσιών, έγκειται απλώς και μόνο στο ότι υπάρχουν ψυχοτρόπες ουσίες, όπως και η μόνη αλήθεια που ενυπάρχει στην προπαγάνδα των μανιακών του αντισημιτισμού, έγκειται απλώς και μόνο στο ότι υπάρχουν Εβραίοι.

Η υπεράσπιση της αυταπόδεικτης αλήθειας ότι η κάνναβη είναι ένα πολύτιμο κατασκευαστικό, ενεργειακό, θεραπευτικό και ψυχαγωγικό μέσο, που συντροφεύει το ανθρώπινο είδος από την εμφάνισή του μέχρι σήμερα, συνεπάγεται σύγκρουση μετις προκαταλήψεις που καλλιεργεί εδώ και μισό αιώνα ο αποτρόπαιος προπαγανδιστικός μηχανισμός της απαγόρευσης ορισμένων ψυχοτρόπων ουσιών, ο οποίος εμπνέεται, καθοδηγείται και επιβάλλεται από την κυβέρνηση των ΗΠΑ για λόγους που συνδέονται με μια ορισμένη εσωτερική πολιτική (που έχει ως στόχο τον έλεγχο του πληθυσμού) και μια συγκεκριμένη εξωτερική πολιτική (που αποσκοπεί στη διευρυμένη αναπαραγωγή ενός πλέγματος εκμεταλλευτικών σχέσεων που της επιτρέπει στις ΗΠΑ με το 5% του παγκόσμιου πληθυσμού να ληστεύουν το 50% του παγκόσμιου πλούτου).

Κι όπως συμβαίνει με κάθε πόλεμο, η αλήθεια είναι το πρώτο θύμα του ανήθικου, αποτρόπαιου και καταστρεπτικού αμερικανικού «πολέμου κατά των ναρκωτικών».

Για να μας εξαναγκάσει να συμμετέχουμε στη δολοφονία της αλήθειας και στην ενίσχυση του πλέγματος των ιδιόμορφων αποικιοκρατικών σχέσεων μας με την Ουάσινγκτον, η αμερικανική κυβέρνηση μας επιβάλλει καταναγκαστικά την εξουσιαστική και πολλαπλά κερδοφόρα (από οικονομική και πολιτική άποψη) σχιζοφρενική απαίτησηνα θυσιάσουμε την κριτική σκέψη στο βωμό της δαιμονολογίας, να απαρνηθούμε τον Διαφωτισμό για χάρη της νεκρομαντείας, να καταδικάσουμε τη λογική για χάρη του παραλογισμού και να δολοφονήσουμε την ελευθερία για χάρη της δουλείας. Κι όλα αυτά με πρόσχημα ότι θα μας «σώσει» από έναν κίνδυνο (τον κίνδυνο των «ναρκωτικών») που κατασκευάζεται και συντηρείται τεχνητά από εκείνους που αναλαμβάνουν εργολαβικά την «προστασία» μας.

Από το 1914 (που θεσπίστηκε η πρώτη απαγόρευση -του οπίου και της κοκαίνης και των παραγώγων τους- στις ΗΠΑ με το νόμο Harrison και εν συνεχεία επιβλήθηκε καταναγκαστικά σε όλο τον κόσμο) εκατομμύρια ανθρώπινες υπάρξεις καταδικάζονται στη στέρηση της ελευθερίας, την εξαθλίωση, την αρρώστια και το θάνατο για ένα έγκλημα χωρίς θύμα.

Από το 1937 (που θεσπίστηκε η δεύτερη απαγόρευση -της κάνναβης και των παραγώγων της- στις ΗΠΑ με το MarihuanaTaxActκαι εν συνεχεία επιβλήθηκε καταναγκαστικά στο μεγαλύτερο μέρος του πλανήτη), μόνο στις ΗΠΑ διενεργήθηκαν πάνω από 20.000.000 συλλήψεις, εκδόθηκαν πάνω από 3.000.000 καταδικαστικές αποφάσεις και επιβλήθηκαν συνολικά πάνω από 15.000.000 χρόνια φυλακής για απλή κατοχή, καλλιέργεια και χρήση της κάνναβης, ενός αθώου και πολύτιμου φυτού, που ικανοποιεί ένα πλήθος από καθημερινές ανάγκες.

Αυτή η πρωτοφανής στην ιστορία μας, μαζική ανθρωποθυσία στο βωμό του παραλογισμού και της κτηνωδίας της απαγόρευσης, πρέπει να τερματιστεί. Και όπως δείχνουν οι διεργασίες που συντελούνται διεθνώς, θα τερματιστεί.[1]

1. Το φυτό Κάνναβη

Η κάνναβη είναι ένα φυτό από το οποίο βγαίνει η μαριχουάνα (ένα μίγμα θρυμματισμένων φύλλων και λουλουδιών της κάνναβης), το χασίς (αποξηραμένη ρετσίνη που βγαίνει από τις αδενικές τρίχες των λουλουδιών και των ακρινών στελεχών των θηλυκών, κυρίως, φυτών της κάνναβης), και το χασισέλαιο (που παράγεται με μία επεξεργασία απόσταξης).

Η μεγάλη ποικιλία των παραλλαγών αυτού του φυτού, που ταξινομήθηκε από τον Linneausτο 1753, δημιουργούσε στο παρελθόν πολλές διαφωνίες μεταξύ των βοτανολόγων σχετικά με την ταξινόμησή του, αλλά σήμερα έχει γίνει δεκτό ότι υπάρχει ένα αρχικό είδος, η κάνναβη η ήμερη, από την οποία προέκυψαν διάφορες παραλλαγές ως οικότυποι, όπως η CannabisSativa, η CannabisIndica και η CannabisRuderalis, που διαφέρουν μεταξύ τους, κυρίως, ως προς την περιεκτικότητά τους στο δραστικό συστατικό της κάνναβης, η Δ9-Τετραϋδροκανναβινόλη (ΤHC).

Με βάση αυτό το δεδομένο, α) η Κάνναβη Σατίβα (ή Κλωστική), που περιέχει μικρή ποσότητα THC, χρησιμοποιείται για την παραγωγή αγαθών που καλύπτουν ανάγκες τις καθημερινής ζωής (βιομηχανικά και κατασκευαστικά προϊόντα, είδη ένδυσης και διατροφής, ενεργειακά μέσα κ.α.) και β) η Ινδική Κάνναβη, που περιέχει μεγαλύτερη ποσότητα THC, χρησιμοποιείται για ευφορικούς και θεραπευτικούς σκοπούς.

Η κάνναβη μπορεί να αναπτυχθεί σε ύψος 4 έως 7 ή και περισσότερων μέτρων, ανάλογα με τις συνθήκες του περιβάλλοντος. Τα αρσενικά και τα θηλυκά φυτά διαφέρουν αισθητά μεταξύ τους, δεδομένου ότι μόνο τα θηλυκά έχουν ουσιαστική χρηστική αξία από θεραπευτική και ευφορική άποψη.

Το κύριο δραστικό συστατικό της ινδικής κάνναβης είναι η Δ9-Τετραϋδροκανναβινόλη (ΤHC) που είναι συγκεντρωμένη στη ρετσίνη του φυτού. Τα μίγματα των φύλλων (μαριχουάνα) περιέχουν μικρή ποσότητα ΤHC (1-10%), η αποξηραμένη ρετσίνη (χασίς) περιέχει 10-15% ΤΗC και το χασισέλαιο μπορεί να φτάσει το 50-60%.

Τα αποτελέσματά της κάνναβης στον χρήστη της εξαρτώνται το είδος και την ποιότητά της, τις κλιματολογικές και πολιτιστικές συνθήκες και τον τρόπο παρασκευής και λήψης της. Όταν προσλαμβάνεται απτο αναπνευστικό σύστημα (κάπνισμα) η δράση της διαρκεί 2-4 ώρες. Όταν παίρνεται από το πεπτικό σύστημα (βρώση ή πόση) η δράση της διαρκεί 5-12 ώρες.

Παρ' ότι τα αποτελέσματά της είναι συνάρτηση των προαναφερόμενων παραγόντων. Γενικά αμέσως μετά τη λήψη της κάνναβης προκαλείται ένα αίσθημα ευφορίας, ευκολοσυγκινησία, ελαφρά ξηροστομία, μια αίσθηση αυξημένης ψυχοκινητικής δραστηριότητας, μυικής δύναμης και απώλειας σωματικού βάρους, ηδονικές φαντασιώσεις και επιβραδυνόμενη αντίληψη του χρόνου, και στη συνέχεια χαλάρωση, ηρεμία και ύπνο με ηδονικά όνειρα, ο οποίος ακολουθείται από αφύπνιση με καλή διάθεση.

2. Ιστορικά στοιχεία

Η χρήση της κάνναβης είναι γνωστή και ευρέως διαδεδομένη σε όλους τους ιστορικά γνωστούς πολιτισμούς. Η αρχαιότερη αναφορά στις θεραπευτικές χρήσεις της βρίσκεται στην κινέζικη σύνοψη των φαρμάκων Βοτανοθεραπευτική του αυτοκράτορα ShenNung, που χρονολογείται από το 2737 π.Χ.. Δέκα έως οκτώ αιώνες πρίν απ' τη χρονολογία μας εντοπίζεται στους Ασσύριους, και στη συνέχεια τους Εβραίους, τους Αραβες, τους Πέρσες, τους Κέλτες και τους Ελληνες.

• Η κάνναβη για πάνω από τρεις χιλιάδες χρόνια «χρησιμοποιείται «στην πρακτική ιατρική πολλών χωρών για τη θεραπεία ποικίλων ασθενειών, όπως η χολέρα, η ελονοσία, η διάρροια, οι σπασμοί, η ανορεξία, η απώλεια της μνήμης, ο βήχας, οι ρευματισμοί, η αϋπνία και ο πόνος».[2]

• Το ενδιαφέρον του Ευρωπαϊκού κοινού, που γνώριζε την κάνναβη ήδη από πολλές δεκαετίες, αναζωπυρόθηκε το 1857 από τη δραστηριότητα των Γάλλων ρομαντικών λογοτεχνών και επιστημόνων που ανήκαν στη Λέσχη των Χασισιστών (Gautier, Boissard, DeBoisdenier, Ηugo, DeNerval, Dumas πατήρ, Balzac, ο ψυχίατρος J.J. MoreaudeTours, κ.α.). Από την ίδια περίπου περίοδο χρονολογείται και το ενδιαφέρον της δυτικής ιατρικής για την Κάνναβη: Από το 1839 (που δηοσιεύτηκε μια εργασία του W.B. O'Shaughnessy για τις αναλγητικές, αντισπασμικές και μυοχαλαρωτικές ιδιότητές της κάνναβης) μέχρι το 1900 είδαν το φως της δημοσιότητας 100 περίπου επιστημονικές εργασίες για την κάνναβη.

Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1930 η κάνναβη ήταν αδιαμφισβήτητα καθιερωμένη ως αξιόλογο και ακίνδυνο θεραπευτικό μέσο που συγκέντρωνε την επιδοκιμασία και την εκτίμηση του ιατρικού κόσμου:

Μέχρι το 1937, το βασικό Εγχειρίδιο Φαρμακοποιίας και το Εθνικό Συνταγολόγιο των ΗΠΑ, αναφέρει την ως ακίνδυνο φάρμακο κατάλληλο για ένα ευρύτατο φάσμα ασθενειών. Αλλά το 1937 θεσπίστηκε ο νόμος MarihuanaTaxAct, με τον οποίο ουσιαστικά ποινικοποιήθηκε η καλλιέργεια, η κατοχή, η χρήση και η εμπορία της Ινδικής Κάνναβης και των παραγώγων της.

• Στις αρχές της δεκαετίας του 1940, R. Adams πέτυχε να απομονώσει το δραστικό συστατικό της ινδικής κάνναβης, την τετραυδροκανναβινόλη, και άνοιξε το δρόμο σε πιο ακριβείς εργαστηριακές μελέτες της.

• Κατά την περίοδο του «κυνηγιού των μαγισσών» (1946-1960) πάγωσε κάθε ερευνητική δραστηριότητα σχετικά με τις θεραπευτικές χρήσεις της κάνναβης. Η έξοδος της κάνναβης από το γκέτο στο οποίο την είχε καθηλώσει το μένος των διωκτών της από το 1937, συντέλεσε στη διαφοροποίηση της στάσης ενός σημαντικού μέρους του πληθυσμού απέναντί της και επανενεργοποίησε το ενδιαφέρον του επιστημονικού κόσμου γι' αυτή.Ετσι, παράλληλα με τους νέους που ανακαλύπτανε τις ευφορικές ιδιότητες της κάνναβης και πρόβαλαν τη χρήση της ως πράξη αμφισβήτησης του κομφορμιστικού κόσμου των προσαρμοσμένων ενηλίκων, άρχισε και ο ιατρικός κόσμος να επανανακαλύπτει τις θεραπευτικές ιδιότητές της και να προβάλει όλο και πιο πειστικά επιστημονικά επιχειρήματα που κονιορτοποιούσαν τα μυθεύματα των απαγορευτών.

Αυτές οι δυο αλληλοκαθοριζόμενες διεργασίες επέδρασαν αποφασιστικά στη βαθμιαία μεταλλαγή της στάσης της κοινωνίας απέναντι στις παράνομες ουσίες γενικά και όχι μόνο απέναντι στην κάνναβη που δεν είναι ναρκωτικό με το ιατρικό περιεχόμενο του όρου.

Το 1965, η Επιτροπή Ναρκωτικών του ΟΗΕ δημοσίευσε ένα κατάλογο με 2.000 εργασίες για την κάνναβη (από τις οποίες 377 είχαν γίνει πριν από το 1900 και 1623 μετά το 1990). Στην περίοδο 1965-1980 οι δημοσιευμένες ερευνητικές εργασίες για την κάνναβη ξεπέρασαν τις 3.000.[3]

Το 1967, η κυβέρνηση των ΗΠΑ χρηματοδότησε ένα μεγάλης έκτασης, πολύχρονο ερευνητικό πρόγραμμα για την κάνναβη. Στα πλαίσια αυτού του προγράμματος εργάστηκαν 1.000 ερευνητές απ' όλο τον κόσμο πάνω σε 60 ερευνητικά σχέδια, υπό την αιγίδα του κυβερνητικού οργανισμού ΝationalInstituteonDrugAbuse (NIDA) που υπάγεται στο Αμερικάνικο Υπουργείο Υγείας. [4]Το 1976, το NIDA έδωσε στη δημοσιότητα τα πορίσματα αυτής της πολύχρονης διεθνούς ερευνητικής προσπάθειας σε δυο τόμους με το γενικό τίτλο «PharmacologyofMarihuana». Σ’ αυτούς αναλύονται εξαντλητικά οι χημικές, μεταβολικές, κυτταρικές, ανοσολογικές, ορμονικές, γενετικές, αναπαραγωγικές, νευροφυσιολογικές και νευροφαρμακολογικές δράσεις της κάνναβης, οι επιδράσεις της στη συμπεριφορά, τα αποτελέσματα από τη μακροχρόνια χρήση της, και τέλος οι θεραπευτικές της δυνατότητες.[5]

Το 1968, η Συμβουλευτική Επιτροπή για την Εξάρτηση της Βρετανικής κυβέρνησης (Επιτροπή Wootton), δημοσίευσε την Εκθεσή για την Κάνναβη[6] η οποία χαρακτηρίστηκε από το μεγαλύτερο μέρος του επιστημονικού κόσμου ως «μια από τις πρώτες σύγχρονες προσπάθειες να συνοψιστεί η κατάσταση της επιστημονικής μας γνώσης και να επισκοπηθούν οι κοινωνικές επιπτώσεις της χρήσης της κάνναβης».[7]

Το 1970, η Ερευνητική Επιτροπή για τη Μη-Ιατρική Χρήση των Φαρμάκων της Καναδικής κυβέρνησης (Επιτροπή LeDain), δημοσίευσε τη σημαντική Εκθεσή της με τίτλο Interim Report.[8]

Το 1970, ο LesterGrinspoon, καθηγητής της ψυχιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Harvard, δημοσίευσε την πρωτοποριακή μελέτη του «Marihuana Reconsidered», στην οποία συνόψιζε τις μέχρι τότε επιστημονικές γνώσεις για την κάνναβη και δυναμίτιζε τη δαιμονολογία της κατασταλτικής αντιμετώπισής της.[9]

Το 1971, η Ακαδημία Επιστημών της Νέας Υόρκης διοργάνωσε μια διεπιστημονική διάσκεψη που ασχολήθηκε με τις βιολογικές επιδράσεις της μαριχουάνας και με τη χρήση της ως μέσο κοινωνικού ελέγχου. Σ' αυτή τη διάσκεψη διαπιστώθηκε ότι από ιατρική άποψη η μαριχουάνα είναι λιγότερο βλαπτική από το αλκοόλ, το τσιγάρο και διάφορα φάρμακα (όπως τα βαρβιτουρικά) και υποστηρίχτηκε ότι «σε κανέναν δεν πρέπει να επιβάλλονται ποινικές κυρώσεις εξαιτίας του ότι βάζει σε κίνδυνο τη δική του υγεία και μόνο».[10]

Το 1971, το Υπουργείο Υγείας των ΗΠΑ δημοσίευσε την πρώτη ετήσια αναφορά του προς το Κογκρέσο με τον τίτλο «Marihuana and Health», που έκτοτε υποβάλλεται στο Κογκρέσο κάθε χρόνο.[11]

Το 1972, η Εθνική Επιτροπή για τη Μαριχουάνα των ΗΠΑ, έδωσε στη δημοσιότητα την πολύκροτη Εκθεσή της «Marihuana: A Signal of Misunderstanding» και, το 1973, την αναφορά της «Drug Abuse in America: Problem in Perspective».[12]

Το 1973 o Tod Mikuriya, καθηγητής στο πανεπιστήμιο Berkeley της Καλιφόρνιας, επιμελήθηκε την έκδοση ενός μοναδικού ντοκουμέντου με τίτλο «Marijuana: Medical Papers» το οποίο περιλαμβάνει τις σημαντικότερες ιατρικές εργασίες για την κάνναβη από το 1839 μέχρι το 1972.[13]

Το 1975, η έγκριτη Ενωση Καταναλωτών των ΗΠΑ δημοσίευσε την εξαιρετικά ενδιαφέρουσα αναφορά της για τα «Νόμιμα και Παράνομα Ναρκωτικά», που επιμελήθηκε ο Edward Brecher.[14]

Μεταξύ 1970 και 1980, είδαν το φως της δημοσιότητας τα πορίσματα από τις πολύχρονες συγκριτικές μελέτες σε χρόνιους χρήστες κάνναβης που έγιναν στη Τζαμάικα,[15] την Κόστα Ρίκα[16] και την Ελλάδα.[17]

Αυτή η ερευνητική δραστηριότητα, τείνει σήμερα να επανακαθιερώσει την κάνναβη ως πολύτιμο φάρμακο για πολλές καταστάσεις απέναντι στις οποίες δεν υπάρχουν αποτελεσματικοί τρόποι αντιμετώπισης, εναντίον της κυρίαρχης δαιμονολογίας που προωθείται από τους προπαγανδιστικούς μηχανισμούς της εξουσίας.

2. ΟΙ ΜΥΘΟΙ ΤΩΝ ΑΠΑΓΟΡΕΥΤΩΝ

Η τρομοκρατική μυθολογία των υπέρμαχων της κατασταλτικής αντιμετώπισης της ινδικής κάνναβης, αποτελεί από ένα μωσαϊκό ετερόκλητων και ανυπόστατων «επιχειρημάτων», τα οποία προβάλλονται ως αυταπόδεικτες επιστημονικές αλήθειες, παρόλο που δεν αντέχουν σε οποιαδήποτε, στοιχειωδώς σοβαρή, κριτική.

Η ολοκλήρωση των πλέον μακροχρόνιων επίσημων συγκριτικών μελετών για την κάνναβη που έγιναν στην Τζαμάικα, την Κόστα Ρίκα και την Ελλάδα, με προσεκτική συγκριτική μελέτη μεταξύ χρόνιων χρηστών και μη-χρηστών κάνναβης, αποτέλεσε ένα σημαντικό πλήγμα στην ανεξάντλητη μυθοπλασία που χαρακτηρίζει τους ευφάνταστους «σταυροφόρους» της καταστολής. Κι αυτό απλούστατα γιατί και οι τρεις έρευνες, δεν εντόπισαν οποιαδήποτε αξιόλογη διαφορά ανάμεσα στους μη-χρήστες και τους χρόνιους χρήστες της κάνναβης.[18]

Μύθος 1ος - Η κάνναβη «προκαλεί» τοξικομανία

Παρότι διαψεύδονται συνεχώς από την ιστορική πείρα και τη σύγχρονη επιστημονική έρευνα, οι θιασώτες της κατασταλτικής αντιμετώπισης της κάνναβης, εξακολουθούν να αναμασούν το ψευδολόγημα ότι η κάνναβη «προκαλεί τοξικομανία» (πράγμα που σημαίνει σωματική εξάρτηση, αν και εφόσον εξακολουθούν να διατηρούν τη σημασία τους αυτοί οι όροι).

Για ν' αποφύγει κανείς την κουραστική περιπλάνηση στην ογκώδη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία που διαψεύδει κατηγορηματικά αυτό το «εφεύρημα», μπορεί να το αντιπαρέλθει παραθέτοντας τις διαπιστώσεις των ελλήνων ερευνητών που ασχολήθηκαν επί πολύ με το θέμα:

Ο καθηγητής της ιατροδικαστικής Γ. Αγιουτάντης: «Αντίθετα απ' ότι συμβαίνει με τα Οπιούχα, η παρατεταμένη χρήση του χασίς δεν παρουσιάζει σωματικό σύνδρομο από χρόνια δηλητηρίαση».

O καθηγητής της φαρμακολογίας Δ. Βαρώνος: «Ανθεκτικότητα και σωματική εξάρτηση φαίνεται ότι δεν αναπτύσσονται από τη χρήση της ινδικής κάννάβης (χασίς, μαριχουάνα)».

O καθηγητής της ιατροδικαστικής Α. Κουτσελίνης: «Γεγονός παραμένει ότι η μαριχουάνα δεν είναι «ναρκωτικό» ως τα κλασσικώς παραδεδειγμένα... Δεν είναι διεγερτικό, καταπραϋντικό, ηρεμιστικό, ναρκωτικό ή ψευδαισθησιογόνο... Η λέξη «ευφορικό» ίσως προσεγγίζει περισσότερο... Δεν οδηγεί αναμφισβητήτως σε εθισμό (addiction)».

O καθηγητής της φαρμακολογίας Γ. Λογαράς: «Ο οργανισμός δεν φαίνεται να εθίζεται εις αυτό (το χασίς) διότι η δόση αυτού δεν χρειάζεται να αυξηθεί. Ούτε σωματική εξάρτηση παρατηρείται οία επί των τοξικομανιογόνων φαρμάκων, ήτοι δεν παρατηρείται σύνδρομο στερήσεως».

O καθηγητής της φαρμακολογίας Μ. Μαρσέλος: «Η μακροχρόνια λήψη κανναβινοειδών δεν έχει συσχετισθεί με την εγκατάσταση σωματικής εξάρτησης».

Οι γενικοί αρχίατροι του ελληνικού στρατού Α. Δαβαρούκας και Γ. Σουρέτης: «Το χασίς δεν δημιουργεί εθισμό... δεν αναπτύσσει σωματική εξάρτηση».[19]

Μύθος 2ος - Η κάνναβη «είναι» προστάδιο της ηρωϊνης

Παρεμφερούς αξίας με το ψευδολόγημα της «τοξικομανίας» είναι και το «ευφυολόγημα» των υπέρμαχων της καταστολής ότι η χρήση της κάνναβης αποτελεί «προστάδιο» της χρήσης άλλων σκληρών ναρκωτικών, που το μόνο εχέγγυο της «εγκυρότητάς» του έγκειται απλώς στο ότι... διατυπώνεται.

Οι πολυάριθμες Εκθέσεις κρατικών επιστημονικών οργανισμών και κυβερνητικών επιτροπών από διάφορες χώρες και όλες οι σχετικές έρευνες που η σοβαρότητά τους δεν αμφισβητήθηκε από τον επιστημονικό κόσμο, διαψεύδουν κατηγορηματικά την περιβόητη «θεωρία της κλιμάκωσης».

Ήδη από το 1952, έρευνες μεταξύ των ηρωϊνο-εξαρτημένων στο Σικάγο, έδειξαν ότι μόνο 11 % απ' αυτούς είχε στο ιστορικό του χρήση μαριχουάνας. Την ίδια περίοδο, δύο μεγάλες έρευνες στην πόλη της Ν. Υόρκης κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι «δεν υπάρχει αιτιολογική σχέση ανάμεσα στη χρήση της μαριχουάνα και τη χρήση της ηρωίνης».[20]

Ο καθηγητής Ν. Zinberg και ο ερευνητής γιατρός AndrewWeilδιαπίστωσαν ότι «δεν υπάρχει καμιά ένδειξη ότι η χρήση της μαριχουάνα οδηγεί στη χρήση ηρωίνης». [21]

Ο W. Patton διαβεβαιώνει κατηγορηματικά ότι «η χρήση της κάνναβης και η χρήση της ηρωίνης δεν έχουν καμιά σχέση μεταξύ τους».[22]

Ο Lester Grinspoon, καθηγητής στην ιατρική σχολή του Harvard, αποφαίνεται κατηγορηματικά: «Δεν υπάρχει καμιά απολύτως ένδειξη ότι η χρήση της μαριχουάνα αποτελεί προστάδιο για τη χρήση άλλων επικίνδυνων ουσιών».[23]

Ο Jerome Jaffe, καθηγητής της ψυχιατρικής, σύμβουλος για τα ναρκωτικά δύο Αμερικάνων προέδρων, γνωστός και ως ο «πάπας» των αντιναρκωτικών εκστρατειών στις ΗΠΑ, συμπληρώνει: «Μερικοί άνθρωποι πίστευαν ότι κατά κάποιο τρόπο η χρήση της μαριχουάνα οδηγούσε σε οπιομανία. Αν αυτό σημαίνει ότι κατά μία φαρμακευτική ή οργανική έννοια, η χρήση της κάνναβης προκαλεί αργότερα την ανάγκη της χρήσης ηρωίνης, τότε η άποψη αυτή είναι λανθασμένη».[24]

Και ο καθηγητής της ιατροδικαστικής κ. Α. Κουτσελίνης αποφαίνεται (1971) ότι: «Υπό ερευνητών τινών υπεστηρίχθη προσέτι ότι είναι δυνατόν η χρήσις της μαριχουάνας να οδηγήση αργότερον και εις την χρήσιν ετέρων ναρκωτικών. Εν τοιούτον ενδεχόμενον δεν φαίνεται, μέχρι στιγμής τουλάχιστον, δυνατόν, το αντίθετον δε, ήτοι η εκτροπή εξ ετέρων ναρκωτικών εις την μαριχουάναν, εάν συνέβαινε, θα ηδύνατο να θεωρηθή ευτυχής κατά το μάλλον ή ήττον έκβασις, εάν δηλονότι κατά την θεραπείαν μιας ετέρας τοξικομανίας (ως της ηρωίνης) επετυγχάνετο η εκτροπή του ασθενούς προς την μαριχουάναν».[25]

Μύθος 3ος - Η κάνναβη «προκαλεί» εγκεφαλική ατροφία

Αφορμή για την καλλιέργεια αυτού του ψευδολογήματος ήταν μία εργασία του A. Campbell και των συνεργατών του που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Lancet», το Νοέμβριο του 1971, σύμφωνα με την οποία «τα εγκεφαλογραφήματα 10 τακτικών καταναλωτών μεγάλων ποσοτήτων μαριχουάνας απέδειξαν την ύπαρξη εγκεφαλικής ατροφίας».[26]

Και με πυρήνα αυτό το δημοσίευμα, αναπτύχθηκε μια εντυπωσιακή παραφιλολογία, παρά το γεγονός ότι η εργασία του Campbell και των συνεργατών του δέχθηκε σκληρές κριτικές και απορρίφθηκε από τη διεθνή επιστημονική κοινότητα ως αναξιόπιστη και «άνευ σημασίας».[27]

Οπως γράφει ο καθηγητής Lester Grinspoon: «Και τα 10 άτομα (τακτικοί χρήστες κάνναβης του επέλεξε ο Campbell) ήταν ψυχιατρικοί ασθενείς, και δεν έγινε καμιά συγκριτική μελέτη ανάμεσα σ' αυτούς και σε άλλους ψυχιατρικούς ασθενείς που δεν χρησιμοποιούσαν κάνναβη. Τουλάχιστον ένας (ίσως και δύο) απ' αυτούς ήταν επιληπτικοί, αρκετοί υπέφεραν από κακώσεις στον εγκέφαλο, ένας ήταν διανοητικά καθυστερημένος, και πέντε περίπου είχαν διαγνωστεί ως σχιζοφρενικοί. Όλοι είχαν κάνει χρήση LSD, οι περισσότεροι είχαν χρησιμοποιήσει αμφεταμίνες, και λίγοι έκαναν μεγάλη χρήση οπιοειδών, βαρβιτουρικών και ηρεμιστικών. Δεν πάρθηκε υπόψη ο πιθανός ρόλος του αλκοόλ, που ως γνωστό είναι νευροτοξικό (δηλ. προκαλεί εγκεφαλικές βλάβες). Η ιδιομορφία αυτού του δείγματος και η απουσία ελέγχων, καθιστούν τα πορίσματα του Campbell άνευ αξίας. Ίσως θα ήταν χρήσιμο να υπάρξουν μελλοντικά ελεγχόμενες έρευνες για την κάνναβη και τις εγκεφαλικές βλάβες, αλλά υπάρχουν μηδαμινοί λόγοι να αναμένει κανείς ότι θα μπορούσε να ανακαλυφθεί οποιαδήποτε σχέση (μεταξύ κάνναβης και εγκεφαλικών βλαβών). Σε μια ελεγχόμενη αναδρομική μελέτη σε χρόνιους χρήστες κάνναβης στην Ελλάδα, για παράδειγμα, εγκεφαλογραφικά δεν εντοπίστηκε οποιαδήποτε ένδειξη εγκεφαλικής ατροφίας».[28]

Σαφώς επικριτική απέναντι στην «εργασία» του Campbell είναι και η στάση του καθηγητή Jerome Jaffe, που διαβεβαιώνει κατηγορηματικά ότι: «Έγιναν έρευνες που ήταν καλά ελεγμένες από μεθοδολογική άποψη... αλλά σε καμιά περίπτωση δεν βρέθηκε ο τύπος της ατροφίας του εγκεφάλου που είχε ανακοινωθεί αρχικά» κι ότι «δεν έχουν διαπιστωθεί κάποιες μόνιμες εγκεφαλικές ανωμαλίες».[29]

Και όχι μόνο δεν βρέθηκε η παραμικρή ένδειξη ατροφίας του εγκεφάλου, αλλά επιπλέον κι ότι πολλές μελέτες μεγάλης κλίμακας σε Αμερικανούς φοιτητές «δεν βρήκαν καμιά ένδειξη ότι οι τακτικοί χρήστες της κάνναβης έχουν λιγότερες ακαδημαϊκές επιτυχίες από τους μη-χρήστες».[30]

Μύθος 4ος - Η κάνναβη «προκαλεί» βλάβη των χρωμοσωμάτων

Στο ίδιο επίπεδο σοβαρότητας με τη ιδιότυπη θεωρία της «εγκεφαλικής ατροφίας» που κατασκεύασαν οι θιασώτες της καταστολής, βρίσκεται και η «θεωρία» τους ότι η χρήση της κάνναβης «προκαλεί αρνητικές επιδράσεις στα χρωμοσώματα». Αυτό το μύθευμα άρχισε να διαμορφώνεται το 1972, μετά τη δημοσίευση μιας «εργασίας» του M. Stenchever και των συνεργατών του, σύμφωνα με την οποία υπό την επίδραση της μαριχουάνα «διασπώνται τα χρωμοσώματα των λευκών αιμοσφαιρίων».[31]

Ομως, πέρα από το γεγονός ότι τα πορίσματα αυτής της «εργασίας» διαψεύστηκαν από τις τρεις πολύχρονες μελέτες που έγιναν στη Τζαμάικα, την Κόστα Ρίκα και την Ελλάδα, η ανυποληψία της αποδείχθηκε πλήρως κι από όλες τις συστηματικές έρευνες που έγιναν μετά και απ' αφορμή τη δημοσίευση της. Με βάση το υπάρχον ερευνητικό υλικό:

- Ο καθηγητής S. Matsuyama διαβεβαιώνει ότι «όλα τα διαθέσιμα στοιχεία δεν δείχνουν καμιά ένδειξη γιά χρωμοσωμικές βλάβες ως αποτέλεσμα της χρήσης της μαριχουάνα».[32]

- Ο καθηγητής Jerom Jaffe διαπιστώνει ότι «όλες οι σύγχρονες έρευνες, τόσο σε ανθρώπους όσο και σε ζώα δεν έδειξαν χρωμοσωμικές αλλαγές που να σχετίζονται με τη χρήση της μαριχουάνας».[33] Και

- Ο καθηγητής Lester Grinspoon καθησυχάζει τους χρήστες της μαριχουάνα ότι «έχουν έλάχιστους λόγους να στεναχωριούνται γιά γενετικές βλάβες».[34]

Μύθος 5ος - Η κάνναβη «προκαλεί» χασισική ψύχωση

Η υπόθεση της «χασισικής ψύχωσης», που υποστηρίχθηκε το 1957 από το Μαροκινό ψυχίατρο Benabud, αποδείχθηκε αβάσιμη όταν ύστερα από προσεκτική μελέτη «αποδείχθηκε ότι δεν επρόκειτο γιά μόνιμες ψυχώσεις αλλά γιά (παροδικές) τοξινώσεις που οφείλονταν σε τεράστιες δόσεις χασίς, 20-30 πίπες kif, και σε μερικές περιπτώσεις προκαλούνταν ή επιδεινώνονταν από τον υποσιτισμό ή τις μολύνσεις».[35]

Η υπόθεση αυτή απορρίφτηκε επίσης: 1) Από τις Εκθέσεις της Επιτροπής των ΗΠΑ και του Καναδά.[36] 2) Από τις μελέτες που έγιναν στην Τζαμάικα, την Κόστα Ρίκα και την Ελλάδα.[37] 3) Από το σύνολο σχεδών των επιστημόνων που τη διερεύνησαν.

Οπως παρατηρεί ο Giancarlo Arnao, «πολλοί απ'αυτούς τους επιστήμονες (Fort, Grinspoon, Murphy, κ.α.) κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η χρήση της κάνναβης όχι μόνο δεν προκαλεί ψύχωση, αλλ' ότι, αντίθετα, είναι πιθανόν, να καλύπτει και να επανορθώνει ορισμένες παθολογικές ψυχικές καταστάσεις και να αμβλύνει τα πιό εμφανή συμπτώματα σε ορισμένα άτομα»..[38]

Μύθος 6ος - Η Κάνναβη «εξασθενεί» το Ανοσοποιητικό Σύστημα

Τό ίδιο αστήρικτη αποδείχθηκε και η υπόθεση της «εξασθένισης της ανολογικής αντίδρασης», που υποστηρίχθηκε το 1973 από τον Gabriel Nahas, με άρθρο του στους Times της Ν. Υόρκης, και διαψεύστηκε:

1) Από τις μελέτες του S. White και των συνεργατών του (1975).

2) Από την συστηματική ερευνητική εργασία των J. Silverstein και P.Lessin του πανεπιστημίου του Λος Αντζελες που απέδειξαν ότι η χρήση της κάνναβης «δεν εξασθενεί την ανοσολογική αντίδραση».[39]

3) Από τις προαναφερόμενες μελέτες στη Τζαμάικα, την Κόστα Ρίκα και την Ελλάδα.[40]

4) Από National Institute on Drug Abuse(NIDA) και το Υπουργείο Υγείας, Παιδείας και Πρόνοιας των ΗΠΑ, που διαπιστώνουν ότι «μέχρι τώρα δεν υπάρχει καμιά απόδειξη ότι οι καταναλωτές μαριχουάνας είναι πιό ευπρόσβλητοι από ασθένειες, όπως οι ιώσεις και ο καρκίνος, που όπως είναι γνωστό συνδέονται με τη μειωμένη παραγωγή κυττάρων Τ».[41]

Μύθος 7ος - Η Κάνναβη «προκαλεί» βίαιες συμπεριφορές

Η ανεκδοτολογική άποψη ότι η χρήση της μαριχουάνας προκαλεί δήθεν βίαιες και επιθετικές συμπεριφορικές εκδηλώσεις, δεν χρειάζεται κάν σχόλια. Κι αυτό γιατί είναι προφανές ότι απευθύνεται σε αδαείς και προέρχεται ή από αφελείς που δικαιολογημένα μπορούν να λένε ό,τι θέλουν ή από γνώστες της πραγματικότητας που τη διαστρέφουν γιά να εξυπηρετηθούν κάποιες σκοπιμότητες.

Γιατί βέβαια είναι «ηλίου φαεινότερον» το γεγονός ότι η χρήση της μαριχουάνας όχι μόνο δεν προάγει τη βία και την επιθετικότητα, αλλ' ότι, αντίθετα, την αποδυναμώνει δραστικά. Και βεβαίως, «τα περισσσότερα εργαστηριακά πειράματα αποκάλυψαν ότι, κατά τη διάκεια της «μαστούρας» η επιθετικότητα ελαττώνεται -αντίθετα με τη μέθη από το αλκοόλ, όπου, συχνά, η βίαιη συμπεριφορά αυξάνεται- και οι περισσότερες ενδείξεις είναι ότι η κάνναβη δεν οδηγεί σε βία».[42]
 

3. ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ

 

«Από το 1000 π.Χ. μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα, η κάνναβη ήταν η μεγαλύτερη γεωργική καλλιέργεια στον πλανήτη και αποτελούσε τη σημαντικότερη πρώτη ύλη για την παγκόσμια παραγωγή φυτικών κλωστών, υφασμάτων, φωτιστικού λαδιού, χαρτιού, θυμιαμάτων, φαρμάκων και ειδών διατροφής για ανθρώπους και ζώα.

Μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα, το 90% των καραβόπανων, το 80% των σχοινιών, το 75-90% του χαρτιού και το 80% των υφαντουργικών προϊόντων που κατασκευάζονταν διεθνώς, φτιάχνονταν από κάνναβη».[43]

 

Σ' όλη τη διάρκειά της γνωστής ιστορίας και μέχρι τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα, η κάνναβη γνώριζε μια ευρύτατη και συστηματική καλλιέργεια λόγω της πολλαπλής χρησιμότητάς της τόσο ως κατασκευαστικό, βιομηχανικό και ενεργειακό μέσο (Cannabis Sativa) όσο και ως διατροφικό, θεραπευτικό και ευφορικό μέσο (Cannabis Indica).[44]

Συνεπώς, η σκιαγράφηση αυτής της πολυεπίπεδης χρησιμότητας της κάνναβης αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την κατανόηση των πραγματικών λόγων της απαγόρευσής της και τον προσδιορισμό των ομάδων οικονομικής ισχύος που είχαν ζωτικό συμφέρον απ' τον εξοβελισμό της από την καθημερινή ζωή.

1) Διατροφικό μέσο: Μέχρι τον 20ο αιώνα, οι σπόροι της κάνναβης, κονιοποιημένοι ή όχι, για πολλούς λαούς ήταν -και για ορισμένους παραμένει- ένα βασικό διατροφικό μέσο στο οποίο περιέχονται φυτικές πρωτεΐνες υψηλής ποιότητας.[45]

2) Θεραπευτικό μέσο: Η κάνναβη και τα παράγωγά της κατείχαν εξέχουσα θέση στην καθημερινή θεραπευτική πρακτική σε όλη τη διάρκεια της γνωστής ιστορίας της ανθρωπότητας. Αφειδώς προσφερόμενη από τη φύση, ατοξική, ασφαλής και με ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών, η κάνναβη «πέρασε στην ιατρική πρακτική πολλών χωρών και χρησιμοποιείται για τη θεραπεία ποικίλων ασθενειών, όπως η χολέρα, η ελονοσία, η διάρροια, οι σπασμοί, η ανορεξία, η απώλεια της μνήμης, ο βήχας, οι ρευματισμοί, η αϋπνία και ο πόνος» για περισσότερο από τρεις χιλιάδες χρόνια.[46]

3) Ευφορικό μέσο: Οι ευφορικές δράσεις των παραγώγων της κάνναβης (μαριχουάνα και χασίς) υπερτερούν από κάθε άποψη των αντίστοιχων δράσεων του καπνού και του οινοπνεύματος και τα καθιστούν επίφοβους ανταγωνιστές τους.

4) Ενέργεια: Η βιομάζα που παρέχεται απ' την κάνναβη μπορεί να μετατραπεί σε μεθάνιο, μεθανόλη ή υγρό καύσιμο. Συνυπολογίζοντας στο κόστος παραγωγής της ενέργειας την καταστροφή του περιβάλλοντος που συνεπάγεται η παραγωγή, η επεξεργασία και η χρήση του πετρελαίου, του άνθρκα και της πυρηνικής τεχνολογίας, καθίσταται φανερό ότι η παραγωγή ενέργεια από την κάνναβης έχει μικρότερο κόστος και είναι ανυπολόγιστα ευεργετική για το περιβάλλον.

5) Χαρτί: Το 75-90% του χαρτιού που χρησιμοποιούσαν οι άνθρωποι σ' όλο τον κόσμο μέχρι το 1883 προερχόταν απ' την κάνναβη: Βιβλία, εφημερίδες, χάρτες, χαρτονομίσματα. Το χαρτί που παράγεται από την κάνναβη είναι το καλύτερης ποιότητας και με τη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής χαρτί που κατασκευάστηκε στην ιστορία της ανθρωπότητας: «Είναι 50 έως 100 φορές διαρκέστερο και 100 φορές ευκολότερο να κατασκευαστεί απ' οποιοδήποτε άλλο τρόπο παραγωγής χαρτιού».[47]

6) Εξοπλισμός των πλοίων: Το 90% του εξοπλισμού όλων των πλοίων από τον 5ο αιώνα π.Χ. μέχρι τον 19ο αιώνα που εφευρέθηκε το ατμόπλοιο, κατασκευαζόταν από την κάνναβη: Ολα τα πανιά, τα σχοινιά, οι χάρτες, τα ημερολόγια, τα βιβλία και οι σημαίες των πλοίων ήταν προϊόντα της κάνναβης.[48]

7) Υφάσματα και υφαντά: Το 80% των υφασμάτων και των υφαντών που χρησιμοποιούσε η ανθρωπότητα για να κατασκευάσει ρούχα, τέντες, λινά, κουβέρτες, πετσέτες, χαλιά, πάνες μωρών και πολλά άλλα, προέρχονταν απ' την κάνναβη.[49]

8) Σχοινιά, νήματα, κορδόνια: Το 70-90% της παγκόσμιας παραγωγής των κάθε είδους σχοινιών, νημάτων και κορδονιών προέρχονταν απ' την κάνναβη και ήταν 100% ανακυκλώσιμα. Μετά την απαγόρευση της κάνναβης το 1937, όλα αυτά αντικαταστάθηκαν από μη-ανακυκλώσιμα πετροχημικά προϊόντα που το μονοπώλιό τους ελέγχονταν από την εταιρεία DuPont ύστερα από συμφωνία με τη γερμανική IG Farben που κατείχε τις σχετικές πατέντες.

9) Καμβάδες ζωγραφικής:Όλες οι δημιουργίες των μεγάλων ζωγράφων που ανανέωσαν τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον κόσμο, από τον Caravagio μέχρι τον VanGogh, αποτυπώθηκαν πάνω σε καμβάδες φτιαγμένους από κάνναβη που έχουν το προσόν να μην αλλοιώνονται και να συντηρούνται σε άριστη κατάσταση επί αιώνες.

10) Χρώματα και βαφές: Για χιλιάδες χρόνια, όλα σχεδόν τα χρώματα και τα βερνίκια που χρησιμοποιούσε ο άνθρωπος παράγονταν απ' την κάνναβη ή περιείχαν λάδι από τους σπόρους της. Μόνο «κατά το έτος 1935, δυο μόλις χρόνια πριν από την απαγόρευσή της, 58.000 τόνοι σπόρων κάνναβης χρησιμοποιήθηκαν στις ΗΠΑ μόνο για την κατασκευή χρωμάτων και βερνικιών. Από το 1937 και μετά, αυτές οι βαφές φυσικής προέλευσης αντικαταστάθηκαν από πετροχημικά προϊόντα".[50]

11) Κατασκευαστικό υλικό: Ο πολτός της κυτταρίνης που βγαίνει από την κάνναβη προσφέρει ένα άριστο οικοδομικό και κατασκευαστικό υλικό που είναι πρακτικό, φτηνό, ανθεκτικό στη φωτιά, με θαυμάσια θερμική και ηχητική μόνωση. Η αντικατάσταση του κατασκευαστικού υλικού που προέρχεται από την ξύλευση και την καταστροφή των δασών με αυτό που εξάγεται από την κάνναβη είναι αναγκαία για να διαφυλαχθούν οι δασικές εκτάσεις που έχουν μειωθεί σε επικίνδυνο βαθμό. Γιατί η κάνναβη είναι ένα φυτό που, σ' αντίθεση με τα δέντρα του δάσους, αυτοανανεώνεται κάθε χρόνο και από κάθε στρέμμα του παράγεται πολτός κυτταρίνης ίσος μ' αυτόν που βγαίνει από 4,1 στρέμματα άλλων δέντρων.

12) Φωτιστικό λάδι: Μέχρι το 1800 το λάδι από τους σπόρους της κάνναβης κάλυπτε το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας κατανάλωσης φωτιστικού λαδιού. Κατά την περίοδο 1800-1870 περιορίστηκε στη δεύτερη θέση λόγω της διάδοσης του λαδιού της φάλαινας, αλλά μετά το 1870 και τα δυο άρχισαν να αντικαθίστανται από τα προϊόντα του πετρελαίου.

Aυτή ακριβώς η πληθώρα των πλεονεκτημάτων της κάνναβης είχε ως αποτέλεσμα να τεθεί υπό καθεστώς απαγόρευσης και να γίνει αντικείμενο απηνών διώξεων και σκληρής καταστολής από το 1937. Αλλά παρά τους ποινικούς κινδύνους, το «απαγορευμένο χόρτο» και τα παράγωγά του εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται ως ευφορικά και θεραπευτικά μέσα και ως πρώτες ύλες για την ικανοποίηση διαφόρων αναγκών της καθημερινής ζωής.
 

4. ΟΙ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΝΝΑΒΗΣ

 

«Εχοντας συνταγογραφήσει την κάνναβη επί τριάντα χρόνια

είμαι πεπεισμένος ότι αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά φάρμακα που διαθέτουμε.»

(Dr. J. Reynolds, προσωπικός γιατρός

της βασίλισσας Βικτωρίας της Αγγλίας, Lancet, 1890)

 

«Aπό πλευράς τοξικότητας, τα παράγωγα της κάνναβης

πρέπει να θεωρούνται τα πιο ασφαλή από τα φάρμακα πλατιάς χρήσης.»

(Εθνικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας, ΗΠΑ, 1971)

 

Η κάνναβη κατέχει ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια στην παγκόσμια ιστορία της θεραπευτικής. Αφειδώς προσφερόμενη από τη φύση, ατοξική, ασφαλής και με ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών, χρησιμοποιείται απ' όλους τους λαούς για την αντιμετώπιση πολλών ψυχικών δυσλειτουργιών και σωματικών ασθενειών, πάνω από τρεις χιλιάδες χρόνια. «Η κάνναβη πέρασε στην ιατρική πρακτική πολλών χωρών και χρησιμοποιείται για τη θεραπεία ποικίλων ασθενειών, όπως η χολέρα, η ελονοσία, η διάρροια, οι σπασμοί, η ανορεξία, η απώλεια της μνήμης, ο βήχας, οι ρευματισμοί, η αϋπνία και ο πόνος» για περισσότερο από τρεις χιλιάδες χρόνια.[51]

Από τον 16ο αιώνα η θεραπευτική πρακτική της δυτικής ιατρικής ήταν δεμένη σχεδόν αποκλειστικά με το όπιο και τα παρασκευάσματά του. Μετά τον 19ο αιώνα προστέθηκαν σ' αυτά η κάνναβη και τα προϊόντα της. Και μέχρι τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα, η έννοια ιατρικά θεραπευτικά μέσα εξαντλούνταν στα προϊόντα δύο φυτών: της οπιο-παπαρούνας και της κάνναβης.

Η κάνναβη ανακαλύφθηκε από τη δυτική ιατρική κατά τον 19ο αιώνα και έκτοτε κατείχε μια προνομιούχα θέση στο θεραπευτικό της οπλοστάσιο μέχρι και το 1937 που εξοβελίστηκε από το θεραπευτικό πεδίο για λόγους που δεν είχαν καμιά σχέση με την ιατρική.

* Το 1839, ο W. B. O'Shaughnessy, Βρετανός γιατρός, καθηγητής Ιατρικής, δημοσίευσε μια εργασία του για τις αναλγητικές, αντισπασμικές και μυοχαλαρωτικές ιδιότητές της κάνναβης, εκφράζοντας την πεποίθησή του ότι «με την κάνναβη, ο ιατρικός κόσμος έχει αποκτήσει ένα αντισπασμικό φάρμακο μεγάλης αξίας».[52]

* Το 1860, ο Dr. R. M' Meen ανακοίνωσε τα ευρήματά του από τη μελέτη των ιατρικών χρήσεων της κάνναβης στην Επιτροπή για την Κάνναβη της Ιατρικής Εταιρείας του Οχάιο: «Η κάνναβη ενδείκνυται στον τέτανο, τη νευραλγία, τη δυσμηνόρροια, τους σπασμούς, το άσθμα, τους ρευματικούς πόνους, τη λεχωϊδική ψύχωση, τη γονόρροια και τη χρόνια βρογχίτιδα».[53]

* Το 1881, ο Dr. H. Kane διαπίστωσε τη χρησιμότητα της κάνναβης ως υποκατάστατου σε άτομα που ήταν εξαρτημένα από το αλκοόλ.

- Το 1889, ο Dr. Ε. Birch αποφάνθηκε ότι η κάνναβη «είναι αποτελεσματική για την αντιμετώπιση της εξάρτησης από τα οπιούχα και τη θεραπεία του τρομώδους παραληρήματος».

- Το 1899, ο sir William Osler, καθηγητής της ιατρικής στο JohnsHopkins και στο OxfordUniversity, σε ανακοίνωσή του για την ημικρανία και το στρες, συμπέρανε ότι «η κάνναβη είναι προφανώς το πιο ικανοποιητικό φάρμακο για καταστάσεις στρες».[54]

* Το 1890, ο Dr. J. Reynolds, προσωπικός γιατρός της βασίλισσας Βικτωρίας της Αγγλίας, με άρθρο του στο ιατρικό περιοδικό «Lancet», διακήρυξε την αποτελεσματικότητά της κάνναβης στις ημικρανίες, διάφορες επιληπτικές καταστάσεις, την κατάθλιψη, το άσθμα και τη δυσμηνόρροια, και κατέληγε: «Εχοντας συνταγογραφήσει την κάνναβη επί τριάντα χρόνια είμαι πεπεισμένος ότι αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά φάρμακα που διαθέτουμε».[55]

* Το 1891, ο Dr. J. Mattisson αναγνώρισε τη θεραπευτική χρησιμότητα της κάνναβης σε πολλές σωματικές παθολογικές καταστάσεις και ψυχικές δυσλειτουργίες, και τόνισε ότι: «Η χρησιμότητα κάνναβης σε συνδυασμό με την ατοξικότητά της, επικυρώνουν τη θέση που κατείχε κάποτε στη θεραπευτική». [56]

Μ' αυτά τα δεδομένα, κατά την εκπνοή του 19ου αιώνα κανένας δεν μπορούσε να διανοηθεί ότι μερικές δεκαετίες αργότερα η κάνναβη θα κατείχε μια εξέχουσα θέση ανάμεσα στις ουσίες-αποδιοπομπαίους τράγους και ότι οι χρήστες της θα αντιμετώπιζαν μια ανελέητη ποινική μεταχείριση με ποινές που θα κυμαίνονταν από φυλάκιση μερικών χρόνων έως ισόβια ή τη θανατική καταδίκη σε ορισμένες περιπτώσεις.

Μέχρι το 1937, η κάνναβη περιέχονταν σε περισσότερα από 30 φαρμακευτικά προϊόντα που κυκλοφορούσαν στις ΗΠΑ. Μετά το 1937 που θεσπίστηκε ο νόμος Marijuana Tax Act με τον οποίο η κάνναβη καταχωρήθηκε στις παράνομες ουσίες, έγινε εξαιρετικά δύσκολη η νόμιμη συνταγογράφηση των παραγώγων της κάνναβης για θεραπευτικούς λόγους.

Κατά την περίοδο του «κυνηγιού των μαγισσών» (1946-1960) πάγωσε κάθε ερευνητική δραστηριότητα σχετικά με τις θεραπευτικές χρήσεις της κάνναβης. Αλλά στις αρχές της δεκαετίας του 1960, η κοινή γνώμη άρχισε να απορρίπτει έμπρακτα την τρομοκρατική προπαγάνδα του «Ομοσπονδιακού Γραφείου Ναρκωτικών» και ο επιστημονικός κόσμος έστρεψε και πάλι το ερευνητικό του ενδιαφέρον στις θεραπευτικές ιδιότητες του «απαγορευμένου χόρτου», με αποτέλεσμα το 1965 να επιτευχθεί η σύνθεση της Δ9-Τετραϋδροκανναβινόλης (THC).

Κατά τη δεκαετία του 1970, η Διεύθυνση Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) και η Διεύθυνση Καταστολής των Ναρκωτικών (DEA) των ΗΠΑ, υποχωρώντας στις πιέσεις της κοινής γνώμης, αποδέχτηκαν την εφαρμογή ενός πειραματικού προγράμματος μέσω του οποίου οι γιατροί είχαν πια τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν κάψουλες συνθετικής THC και τσιγάρα φυσικής μαριχουάνας για την αντιμετώπιση καταστάσεων ναυτίας και εμετού, ενώ παράλληλα 34 Πολιτείες νομιμοποίησαν τη χρήση της για ιατρικούς λόγους. Κι αυτό παρά το γεγονός ότι η μαριχουάνα ήταν (και παραμένει) καταχωρημένη στον Πίνακα Ι των Ελεγχόμενων Ουσιών της ομοσπονδιακής νομοθεσίας.

Κατά τη δεκαετία του 1980, ο όγκος των αποδείξεων για τη θεραπευτική αξία της φυσικής μαριχουάνας για πολλές σοβαρές αρρώστιες που συσσωρεύτηκαν από τα ομοσπονδιακά ερευνητικά προγράμματα, έκαναν επιτακτική την ανάγκη της αλλαγής του νομικού της καθεστώτος, πράγμα που βρισκόταν σε πλήρη αντίθεση με την «αντιναρκωτική πολιτική» των Reagan και Bush.

Το 1985, η αμερικανική κυβέρνηση, προσπάθησε να κερδίσει χρόνο, υιοθετώντας μια συμβιβαστική λύση: Το Υπουργείο Υγείας και η Διεύθυνση Τροφίμων Φαρμάκων (που μέχρι το 1979 διακήρυτταν ότι η κάνναβη δεν έχει καμιά θεραπευτική αξία), αναγνώρισαν και παρουσίασαν στο κοινό [57] μια έκδοση της συνθετικής THC με την ονομασία Dronabinolπου κυκλοφορεί στην αγορά με το εμπορικό όνομα Marinol[58] από την εταιρεία Lilly. Αρχικά το Dronabinol είχε ως κύρια ένδειξη τις παρενέργειες της χημειοθεραπείας, αλλά εν συνεχεία άρχισε να χρησιμοποιείται αποτελεσματικά και ως διεγερτικό της όρεξης σε ασθενείς με Aids. Λίγο αργότερα στο Dronabinol προστέθηκε μια ακόμη μορφή συνθετικής THC, το Nabiloneπου διατίθεται στην αγορά με το εμπορικό όνομα Cesamet. Έτσι, για πρώτη φορά εδώ και μισό αιώνα, άρχισαν να σημειώνονται κάποιες ρωγμές στο οικοδόμημα της καθολικής κυριαρχίας του διωκτικού παραληρήματος των απαγορευτών μέσα στους κόλπους του μπλοκ εξουσίας.

Αλλά το 1991, κατόπιν εντολών του G. Bush (που επέμενε στην εφαρμογή της κατασταλτικής «αντιναρκωτικής πολιτικής» του), το Υπουργείο Υγείας των ΗΠΑ προσπάθησε να σταματήσει την έρευνα για τις θεραπευτικές εφαρμογές της μαριχουάνας περικόπτοντας τα κονδύλια των ομοσπονδιακών προγραμμάτων ή αποθαρρύνοντας και εκφοβίζοντας τους ερευνητές. Και επιπλέον (κι αυτό είναι το σοβαρότερο), αποπειράθηκε να καταστρέψει όλο το ερευνητικό υλικό που συγκεντρώθηκε από τις κοπιώδεις ερευνητικές προσπάθειες των 30 τελευταίων χρόνων (1960-1990), εκδηλώνοντας μια νοοτροπία και υιοθετώντας μεθόδους παρεμφερείς μ' αυτές των ολοκληρωτικών καθεστώτων.

Αυτή η απόφαση, εκτός των άλλων είχε ως αποτέλεσμα και την παρεμπόδιση της ανάπτυξης νέων φαρμάκων από την κάνναβη, πράγμα που «συμπτωματικά» ευνοούσε τη μονοπώληση αυτού του πεδίου από τα προϊόντα της Lilly που κυκλοφορούσαν ήδη από το 1985. Ας σημειωθεί ότι ο G. Bush ανέλαβε διευθυντής της Lilly μετά την απομάκρυνσή του από την αρχηγία της CIA το 1977 και η οικογένειά του είναι μεγαλομέτοχος σ’ αυτή την εταιρεία που ιδιοκτήτης της είναι ο Κουέιλ, ο γιός του οποίου (Ντάν Κουέιλ) ήταν αντιπρόεδρος του G. Bush

Το 1969, ο καθηγητής T. Mikuriyaερεύνησε συστηματικά τη σχετική ιατρική φιλολογία και συνόψισε τις θεραπευτικές εφαρμογές των προϊόντων της κάνναβης στα εξής πεδία: «Σωματική παθολογία: άσθμα, επιληψία, σπασμοί, άλγη (γενικής αιτιολογίας, ημικρανίες, επώδυνα τικ), ταχυκαρδίες κατά τον τοκετό, ανορεξία, διάφορες λοιμώξεις, τοπική αναισθησία. Ψυχιατρική: Άγχος, κατάθλιψη, υποστηρικτική ψυχοθεραπεία, στερητικό σύνδρομο από αλκοόλ και οπιούχα».[59]

Και το 1990, ο καθηγητής J. Jaffe τον επιβεβαίωσε πλήρως, γράφοντας στο πλέον έγκυρο φαρμακο-θεραπευτικό εγχειρίδιο στους κύκλους της κατεστημένης ιατρικής «The Pharmacological Basis of Therapeutics» των Goodman και Gilman: «Η μαριχουάνα, η Δ9-THC και κάποια συνθετικά ανάλογα έχουν μια καταξιωμένη και αρκετές δυνητικές θεραπευτικές εφαρμογές. Μερικά συνθετικά κανναβινοειδή θα μπορούσαν να είναι χρήσιμα ως αναλγητικά και αντισπασμικά. Η ικανότητα ορισμένων φυσικών και συνθετικών κανναβινοειδών να μειώνουν την ενδοφθάλμια πίεση έχει ακόμη μικρή κλινική εφαρμογή. Η Δ9-THC και ένα συνθετικό κανναβινοειδές, το nabilone, διατίθενται σήμερα ως εντιεμετικά που λαμβάνονται από το στόμα και επίσης ενδείκνυνται για τον έλεγχο της ναυτίας που συνοδεύει τη χημειοθεραπεία».[60]

Σήμερα, η θεραπευτική χρησιμότητα της κάνναβης και των παραγωγών της είναι αποδεδειγμένη και αποδεκτή για το ακόλουθο ευρύ φάσμα παθολογικών καταστάσεων:

1. Γλαύκωμα (ενδοφθάλμια υπέρταση)

2. Παρενέργειες της χημειοθεραπείας (Ναυτία και εμετοί)

3. Άσθμα

4. Επιληψία και σπασμοί

5. Κατάθλιψη, άγχος, ανορεξία

6. Άλγη διαφόρου αιτιολογίας

7. Κακοήθεις νεοπλασίες

8. Εξάρτηση από οπιούχα και αλκοόλ.[61]

Η κάνναβη έχει τέσσερα σημαντικά πλεονεκτήματα που την καθιστούν μοναδική από θεραπευτική άποψη:

1. Είναι το πιο ατοξικό από τα διαθέσιμα φάρμακα.

2. Έχει ευρύτατο πεδίο θεραπευτικών εφαρμογών.

3. Δρα μέσω μηχανισμών που διαφέρουν απ' αυτούς των άλλων φαρμάκων.

4. Μπορεί συνδυαστεί αποτελεσματικά και με ασφάλεια με οποιοδήποτε φάρμακο.

 

1. Γλαύκωμα (ενδοφθάλμια υπέρταση)

 Ο όρος «γλαύκωμα» αναφέρεται σε μια ομάδα οφθαλμικών παθήσεων που έχουν ως κοινό τους χαρακτηριστικό την αύξηση της ενδοφάλμιας υπέρτασης, λόγω της οποίας προκαλούνται βλάβες στο οπτικό νεύρο με αποτέλεσμα τη μείωση και τελικά την απώλεια της όρασης.

Τα φάρμακα που διατίθενται σήμερα (μυωτικά, αναστολείς της καρβοανυδράσης, αδρεναλίνη) είναι ελάχιστα αποτελεσματικά, δεν κάνουν για όλους τους ασθενείς, έχουν σοβαρές παρενέργειες και πρέπει να λαμβάνονται ισοβίως. Οι ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται σ' αυτά ή δεν μπορούν να ανεχθούν και να αντιρροπήσουν τις σοβαρές παρενέργειές τους, είναι υποχρεωμένοι να επιλέξουν ανάμεσα σε μια (αμφίβολης αποτελεσματικότητας) χειρουργική επέμβαση και την τύφλωση. Το γλαύκωμα αποτελεί τη δεύτερη αιτία τύφλωσης στις ΗΠΑ, και κάθε χρόνο οδηγεί στην απώλεια της όρασης περισσότερους από 240 χιλιάδες ανθρώπους σ' όλο τον κόσμο.

Μέχρι το 1972 είχαν γίνει αρκετές παρατηρήσεις, έρευνες και ανακοινώσεις αναφορικά με τις επιδράσεις της μαριχουάνας και των παραγώγων της σε ασθενείς που έπασχαν από γλαύκωμα. Όπως γράφει ο καθηγητής J. Jaffe: «Οι επιστήμονες ενώ μελετούσαν συστηματικά τις επιπτώσεις γνωστών δόσεων μαριχουάνας σε νέους άνδρες εθελοντές, παρατήρησαν ότι η μαριχουάνα μείωνε την αρτηριακή πίεση στο μάτι. Έτσι συμπέραναν ότι αν συνέβαινε αυτό σε φυσιολογικά άτομα, θα μπορούσε ίσως να συμβαίνει και στα θύματα του γλαυκώματος. Και τελικά, αυτό συμβαίνει». [62]

Στα πλαίσια της πολύχρονης έρευνας για την κάνναβη που προγραμμάτισε και χρηματοδότησε το Νational Institute on Drug Abuse (NIDA),[63] οι προσπάθειες σ' αυτό τον τομέα, επικεντρώθηκαν στη διερεύνηση των αποτελεσμάτων που προκαλεί α) το κάπνισμα της μαριχουάνας, β) η λήψη Δ9-THC από το στόμα και γ) η ενέσιμη χορήγησή της σε ασθενείς με γλαύκωμα. [64]

1) Κάπνισμα μαριχουάνας και λήψη THC από το στόμα.

Η σχετική έρευνα έγινε με τη μέθοδο του διπλού-τυφλού πειράματος από τους R. Hepler, I. Frankκαι R. Petrus της Ιατρικής Σχολής του πανεπιστημίου του Λος Αντζελες της Καλιφόρνιας (UCLA), ύστερα από παραγγελία του NIDA.[65]Μετά την ολοκλήρωση της έρευνας[66] και της επεξεργασίας των ευρημάτων τους, οι ερευνητές ανακοίνωσαν: «Διαπιστώθηκε ότι η ενδοφθάλμια πίεση μειώθηκε κατά 30% στους ασθενείς πήραν φυσική μαριχουάνα και Δ9-THC 2%. Ενώ στους ασθενείς που πήραν εικονικό φάρμακο μειώθηκε κατά 10% (έχουμε παρατηρήσει ότι η πίεση μειώνεται όχι μόνο υπό την επίδραση της Δ9-THC αλλά και άλλων κανναβινοειδών, τα οποία πρέπει να περιέχονταν σε ικανές ποσότητες στα χωρίς THC φύλλα μαριχουάνας που χρησιμοποιήθηκαν ως εικονικά φάρμακα)... Δεν υπάρχει καμιά ένδειξη τοξικής δράσης του καπνίσματος της μαριχουάνας στην οπτική λειτουργία ή τη δομή του οφθαλμού. Είναι λογικό να θεωρούμε ότι η πτώση της ενδοφθάλμιας πίεσης που προκαλεί η μαριχουάνα γίνεται μ' ένα μηχανισμό που πρέπει να διαφέρει από το μηχανισμό δράσης των φαρμάκων που χρησιμοποιούνται σήμερα κατά του γλαυκώματος... Ελπίζουμε πως ένα παράγωγο της μαριχουάνας ή μια τυποποιημένη μορφή χορήγησής της, θα μας εφοδιάσει με ένα αποτελεσματικό μέσο που θα είναι απαλλαγμένο από τις ψυχοτρόπες ενέργειες αυτού του φαρμάκου».[67]

2) Ενέσιμη χορήγηση Κανναβινοειδών.

Η σχετική μελέτη ανατέθηκε από το NIDA στους ερευνητές M. Perez-Reyes, D. Wagner, M. Wallκαι K. Davis, της ιατρικής σχολή του πανεπιστημίου της Β. Καρολίνας, οι οποίοι συνόψισαν την εργασία και τα ευρήματά τους, ως εξής: «Xορηγήσαμε 6 διαφορετικά κανναβινοειδή σε 12 υγιή άτομα και καταμετρήσαμε τα αποτελέσματά στην ενδοφθάλμια πίεσή τους: H Δ8-THC, η Δ9-THC και η 11-hydroxy-Δ9-THC προκάλεσαν αξιοσημείωτες μειώσεις στην ενδοφθάλμια πίεση, ενώ η κανναβινόλη, η 8β-ΟΗ-Δ9-THCκαι η κανναβινδιόλη αποδείχτηκαν λιγότερο αποτελεσματικές».[68]

Σήμερα, είναι πλέον γενικά αποδεκτό ότι «η μαριχουάνα αποδεδειγμένα μειώνει την ενδοφθάλμια υπέρταση του γλαυκώματος, η οποία καταστρέφει το οπτικό νεύρο και οδηγεί βαθμιαία σε τύφλωση»[69]και ήδη από το 1990 άρχισε να διατίθεται στο εμπόριο συνθετική THC σε σταγόνες.

2. Παρενέργειες της χημειοθεραπείας (ναυτία και εμετοί)

 Παρά τις περί του αντιθέτου προσδοκίες των υποστηρικτών της απαγόρευσής της, η θεραπευτική αξία της κάνναβης είναι γενικά αναγνωρισμένη σήμερα στο πεδίο της αντιμετώπισης των παρενεργειών της χημειοθεραπείας στην οποία υποβάλλονται ασθενείς με καρκίνο, ενώ παράλληλα είναι ήδη σε κυκλοφορία ειδικά σκευάσματά της γι' αυτό το σκοπό.

Ο καθηγητής J. Jaffe γράφει στην όγδοη έκδοση του «The Pharmacological Basis of Therapeutics» των Goodman και Gilman (1990), που ας σημειωθεί είναι το πλέον έγκυρο και εκτιμώμενο φαρμακο-θεραπευτικό εγχειρίδιο στους κύκλους της κατεστημένης ιατρικής, διεθνώς: «Η μαριχουάνα, η Δ9-THC και κάποια συνθετικά ανάλογα έχουν μια καταξιωμένη και αρκετές δυνητικές θεραπευτικές εφαρμογές... Η Δ9-THC και ένα συνθετικό κανναβινοειδές, το nabilone, διατίθενται σήμερα ως εντιεμετικά που λαμβάνονται από το στόμα και επίσης ενδείκνυνται για τον έλεγχο της ναυτίας που συνοδεύει τη χημειοθεραπεία». [70]

Οι καθηγητές G. Winger, F. Hofmann και J. Woods στην τρίτη έκδοση του διδακτικού εγχειριδίου τους «Α Handbook on Drug and Alcohol Abuse» (1992), σημειώνουν: «H THC και τα συνθετικά ανάλογα της THC έχουν καταστεί υπολογίσιμα για την ικανότητά τους να ελέγχουν τη σοβαρή και επιμένουσα ναυτία και εμετό που εμφανίζεται σε ασθενείς που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία». [71]

3. Άσθμα

Η μαριχουάνα εφαρμοζόταν συστηματικά στη θεραπεία του βρογχικού άσθματος κατά τον προηγούμενο αιώνα,[72] αλλά πρόσφατα διαπιστώθηκε ότι η λήψη της Δ9-THC από το αναπνευστικό ή το πεπτικό σύστημα προκαλεί αξιοσημείωτη βρογχοδιαστολή σε υγιή νέα άτομα.[73] Απ' αυτή τη διαπίστωση προέκυψε το ερώτημα εάν η μαριχουάνα προκαλεί παρόμοια αποτελέσματα σε άτομα με βρογχοσυσπαστικές ασθένειες, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί στην αντιμετώπιση των ασθματικών κρίσεων. Η απάντηση που έδωσε η σύγχρονη έρευνα είναι καταφατική.

'Υστερα από πρόσκληση του NIDA, οι L. Vachon, P. Mikus, W. Morrissey, M. Fitzgerald και E. Gaensler, καθηγητές της Ιατρικής Σχολής του πανεπιστημίου της Βοστώνης, μελέτησαν τις επιδράσεις του καπνίσματος της μαριχουάνας στο άσθμα (σε 17 ενήλικες εθελοντές μεταξύ 18 και 30 ετών με ιστορικό άσθματος που όλοι, πλην ενός, είχαν και κάποιο συγγενή που έπασχε από άσθμα): «Μελετήθηκαν τα αποτελέσματα της επίδρασης της μαριχουάνας στο βρογχικό μηχανισμό μιας ομάδας ασθενών με άσθμα. Η διάγνωση του άσθματος έγινε με τα ισχύοντα κριτήρια και κατά τη διάρκεια της μελέτης οι ασθενείς ήταν ελεύθεροι συμπτωμάτων. Πήραν μια στάνταρ ποσότητα αέρος και καπνού φυσικής μαριχουάνας που περιείχε δυο διαφορετικές συγκεντρώσεις Δ9-THC (1,9% και 0,9%). Και οι δυο συγκεντρώσεις έδειξαν σημαντική και παρατεταμένη αναστροφή της βρογχοσυστολής, καθώς επίσης και σεσημασμένη αλλά μικρότερης διάρκειας ταχυκαρδία».[74]

Παράλληλα, κατόπιν παραγγελίας του NIDA, οι D. Τashkin, B. Shapiro και I. Frank, καθηγητές της Ιατρικής Σχολής του πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας (UCLA), μελέτησαν τις άμεσες επιδράσεις της μαριχουάνας στη δυναμική των αεροφόρων οδών τόσο κατά την αυτόματη όσο και κατά την προκλητή εκδήλωση βρογχικού άσθματος: «Τα ευρήματά μας από τη μελέτη των επιδράσεων σε 10 ασθενείς με κλινικά μόνιμο βρογχικό άσθμα, μέτριας έως σοβαρής έντασης, στους οποίους χορηγήθηκε φυσική μαριχουάνα και Δ9-TΗC… δείχνουν ότι το κάπνισμα της μαριχουάνας ή η λήψη από του στόματος της TΗC προκαλούν αξιοσημείωτη βρογχοδιαστολή που διαρκεί τουλάχιστον δυο ώρες και ότι επιπλέον το κάπνισμα της μαριχουάνας μπορεί να αντιστρέφει τον βρογχόσπασμο που προκαλείται τεχνητά για πειραματικούς λόγους».[75]

4. Επιληψία και σπασμοί

To 1949, οι J. Davisκαι H. Ramsey μελέτησαν τις αντισπασμικές επιδράσεις της κάνναβης σε 5 παιδιά με επιληψία και ήταν υπό θεραπεία με φαινοβαρβιτάλη και dilantin. Τα αποτελέσματα της μελέτης τους ήταν πολύ ελπιδοφόρα: «Τα τρία από τα πέντε παιδιά ανταποκρίθηκαν στην κάνναβη τόσο καλά όσο και στην προηγούμενη θεραπεία, το τέταρτο απαλλάχτηκε πλήρως από τις κρίσεις και το πέμπτο σχεδόν πλήρως».[76]

Το 1969, ο καθηγητής T. Mikuriya, ωθούμενος από τα αποτελέσματα των ερευνών σ' αυτό το πεδίο, συμπεριέλαβε τους σπασμούς και την επιληψία στον πίνακα των καταστάσεων όπου ενδεχομένως θα είχε θεραπευτική αξία η εφαρμογή της κάνναβης.[77]

Και το 1990, ο καθηγητής J. Jaffe, έχοντας υπ' όψη τα πορίσματα των σχετικών ερευνών κατά την εικοσαετία που μεσολάβησε, επιβεβαίωσε την αποτίμηση του T. Mikuriya, διαπιστώνοντας ότι: «Η μαριχουάνα, η Δ9-THC και κάποια συνθετικά ανάλογά της έχουν μια καταξιωμένη και αρκετές δυνητικές θεραπευτικές εφαρμογές. Μερικά συνθετικά κανναβινοειδή θα μπορούσαν να είναι χρήσιμα ως αναλγητικά και αντισπασμικά».[78]

5. Κατάθλιψη και ανορεξία

Η απώλεια βάρους, ο πόνος και η κατάθλιψη (ως προϊόν της απελπισίας και της αγωνίας του θανάτου), είναι κυρίαρχα συμπτώματα σε ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο και αποτελούν δυσεπίλυτα θεραπευτικά προβλήματα γιατί τα φαρμακευτικά μέσα που διατίθενται σήμερα για τον έλεγχό τους, είναι ανεπαρκέστατα και αναποτελεσματικά.

Οι αναφορές προηγουμένων ερευνητών ότι η Δ9-τετραϋδροκανναβινόλη (Δ9-THC) «προκαλεί ευφορία, διεγείρει την όρεξη, είναι αξιόλογο αναλγητικό και αντιεμετικό»,[79] την καθιστούσαν πολύ ελκυστικό αντικείμενο μελέτης ως μέσου βοήθειας των ασθενών με καρκίνο και ήταν φυσικό να προσελκύσουν το ενδιαφέρον του ιατρικού κόσμου και του NIDA, το οποίο ζήτησε από μια ομάδα επιστημόνων να διερευνήσει τις ορεξιογόνες, τις αντικαταθλιπτικές, τις αναλγητικές και τις αντιεμετικές δράσεις της κάνναβης στα πλαίσια του πολυσύνθετου ερευνητικού προγράμματος για τη «Φαρμακολογία της Μαριχουάνας» (1967-1974).

Οι W. Regelson, T. Kirk, M. Green, J. Schulzκαι M. Zalisτης Ιατρικής Σχολής του πανεπιστημίου του Richmond της Βιρτζίνια, σε συνεργασία με τους J. Butlerκαι L. Peek του τμήματος ψυχολογίας του πανεπιστημίου του Denton του Τέξας, μελέτησαν με τη μέθοδο του διπλού τυφλού πειράματος τις επιδράσεις της THC σε ενδο-νοσοκομειακούς και εξω-νοσοκομειακούς ασθενείς με καρκίνο,[80] και συνόψισαν την εργασία και τα ευρήματά τους ως εξής:

«Τα στοιχεία μας δείχνουν ότι η ΤΗC έχει αξία ως αντικαταθλιπτικό τόσο για ενδονοσοκομειακούς όσο και για εξωνοσοκομειακούς ασθενείς. Η δυναμική της THC είναι φανερή. Πολλοί ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο διακατέχονται από κατάθλιψη και άγχος που δεν οφείλονται σε κάποια ενδογενή διεργασία αλλά προκύπτουν καθαρά ως κοινή αντίδραση σε ένα καταστροφικό συμβάν, και είναι εξαιρετικά δύσκολο να αντιρροπιστούν με τα διαθέσιμα αντικαταθλιπτικά φάρμακα που προκαλούν ελάχιστα ή μόνο αρνητικά αποτελέσματα... Τα προαναφερθέντα σε συνδυασμό με τις κλινικές παρατηρήσεις επί των επιδράσεων της Δ9-THCδείχνουν αξιοσημείωτη αργή αναστροφή της χαρακτηριστικής απώλειας βάρους που συνδέεται με τον καρκίνο. Αυτό μαζί με τις διαπιστώσεις σχετικά με τις αναλγητικές και αντιεμετικές δράσεις της, ανοίγουν το δρόμο σε μια πολλά υποσχόμενη έρευνα για την αποτελεσματικότητα της Δ9-THC ως υποστηρικτικής θεραπείας για τον έλεγχο των δευτερευόντων συμπτωμάτων (κατάθλιψη, απώλεια βάρους, πόνος, ναυτία, έμετοι) των ασθενών με καρκίνο... Στην έρευνά μας, σημειώθηκε ανάκτηση του σωματικού βάρους σε περισσότερο από το 50% των ασθενών, πράγμα που μπορεί να εκληφθεί ως ένα επιπρόσθετο στοιχείο ότι η Δ9-THC ενισχύει την όρεξη, όπως υποστηρίχτηκε ήδη από πολλούς μελετητές...[81] Συμπέρασμα: Η Δ9-THC που χορηγήθηκε σε καλώς ανεκτή δόση (0.1 mgt.i.d., από το στόμα) σε ασθενείς με καρκίνο είχε τα αποτελέσματα ενός ηρεμιστικού και ενός ήπιου ενισχυτικού της σκέψης, αναμφίβολα χωρίς καμιά επίδραση στη λειτουργία της αντίληψης και ολοφάνερα χωρίς καμιά επίδραση στη σταθερότητα των στοιχείων της προσωπικότητας και του συναισθήματος (τουλάχιστον στο βαθμό που μπορούν να καταμετρηθούν με τα ψυχολογικά τεστ). Από ιατρική άποψη, οι κλινικές παρατηρήσεις και τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι η Δ9-THC ενισχύει την όρεξη και βοηθάει στην αναστροφή της χρόνιας απώλειας βάρους που συνοδεύει τον καρκίνο, και προκαλεί κάποια αναλγητικά και αντιεμετικά αποτελέσματα. Οι οριακές παρενέργειες που περιόρισαν τη χρήση της στο 25% των ασθενών ήταν η υπνηλία, η ζάλη και η διάσχιση. Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι η Δ9-THC μπορεί να ενισχύει την όρεξη και να μειώνει την απώλεια του βάρους σε ασθενείς με καρκίνο, αλλά απαιτείται περισσότερη δουλειά για να εμπεδωθούν τα ορεξιογόνα, τα αναλγητικά, τα αντιεμετικά και τα υπνογόνα αποτελέσματά της».[82]

6. Αναλγητικές ιδιότητες

'Υστερα από πρόσκληση του NIDA, οι R. Noyes, S. Bruk, D. Baran και A. Canter, του Τμήματος παθολογίας και ψυχιατρικής της Ιατρικής Σχολής του πανεπιστημίου της Iowa, διερεύνησαν τις αναλγητικές επιδράσεις της THC σε ασθενείς με καρκινικά άλγη, και κατέληξαν στο εξής συμπέρασμα: «Μια αρχική εκτίμηση της THC που χορηγήθηκε απ' το στόμα σε αλγούντες ασθενείς με καρκίνο, καταδεικνύει ένα αναλγητικό αποτέλεσμα του φαρμάκου. Σε 10 ασθενείς χορηγήθηκε εικονικό φάρμακο και 5, 10, 15 και 20 mgTHC, με τεχνικές του διπλού-τυφλού πειράματος. Στους ασθενείς που χορηγήθηκαν οι μεγαλύτερες δόσεις της THC (15 και 20 mg) διαπιστώθηκε μείωση του άλγους σημαντικά υπέρτερη του placebo. Σ' αυτή τη δοσολογία της THC, υπήρξαν αναφορές ασθενών για καταπράϋνση και διανοητική θόλωση».[83]

7. Αντικαρκινικές δράσεις

Το 1976, δημοσιεύτηκαν τα αποτελέσματα της έρευνας που έκαναν για λογαριασμό του NIDA, οι L. Harris, A. Munsonκαι R. Carchman της Iατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Richmond, σχετικά με την ανασταλτική δράση που ασκούν κάποια κανναβινοειδή σε ορισμένα νεοπλάσματα,[84] ως συμβολή στη συζήτηση που προκάλεσαν οι ανακοινώσεις αντικρουόμενων συμπερασμάτων από διάφορες μελέτες που είχαν γίνει προηγουμένως σε ζώα[85] και σε ανθρώπους.[86]

«Ενα ενδιαφέρον συμπέρασμα της έρευνάς μας είναι ότι η ανασταλτική δράση των κανναβινοειδών στα νεοπλάσματα είναι πιθανό να μη σχετίζεται με τις συμπεριφορικές τους ιδιότητες, δεδομένου ότι η κανναβινόλη είναι δραστική στον οργανισμό μας ενώ είναι αδρανής από την άποψη της επίδρασής της στην συμπεριφορά... Τα αποτελέσματα της έρευνάς μας προσθέτουν μια νέα αντίληψη στα αυξανόμενα στοιχεία ότι η Δ9-THC έχει κάποιες άλλες κυτταρικές επιδράσεις που θα μπορούσαν να έχουν μεγαλύτερη σημασία στο μέλλον, γιατί είναι δυνατό να οδηγήσουν στην ανάπτυξη μιας νέας ομάδας θεραπευτικών φαρμάκων. Ελπίζουμε ότι το μοντέλο που επεξεργαστήκαμε θα δώσει τα μέσα με τα οποία θα μπορούσαν να αναπτυχθούν νέα και πιο αποτελεσματικά αντικαρκινικά φάρμακα».[87]

8. Απεξάρτηση από αλκοόλ και οπιούχα

Οι σύγχρονες έρευνες για την εφαρμογή της κάνναβης και των προϊόντων της στην απεξάρτηση ή τη συντήρηση των εξαρτημένων από αλκοόλ, οπιούχα και διάφορες άλλες εξαρτησιογόνες ουσίες, βασίζονται στη θεραπευτική πείρα και τις γνώσεις που συσσωρεύτηκαν τα τελευταία εκατό χρόνια από την ιατρική χρήση της κάνναβης ως μέσου αντιμετώπισης των συμπτωμάτων του στερητικού συνδρόμου και ως υποκατάστατου αυτών των ουσιών.

To 1887, ο H. Kane ανακοίνωσε τις παρατηρήσεις τους από την επιτυχή εφαρμογή της κάνναβης ως υποκατάστατου σε άτομα εξαρτημένα από το αλκοόλ. Οι παρατηρήσεις του επιβεβαιώθηκαν το 1889 από τον Ε. Birch που χορήγησε κάνναβη σε πελάτες του εξαρτημένους από οπιούχα, και εν συνεχεία το 1891 από τον J. Μattison που κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η κάνναβη «είναι αποτελεσματικό υποκατάστατο για τα προϊόντα της παπαρούνας» [όπιο και τα παράγωγά του].[88]

Το 1942, οι S. Allentuck και K. Bowman διαπίστωσαν ότι τα παράγωγα της κάνναβης ήταν αποτελεσματικά για την αντιμετώπιση της συμπτωματολογίας του στερητικού συνδρόμου από οπιούχα. Σε μελέτη τους που αφορούσε 49 άτομα εξαρτημένα από οπιούχα, υπογραμμίζουν ότι: «Tα στερητικά συμπτώματα αποδυναμώθηκαν ή εξαλείφτηκαν γρήγορα. Οι ασθενείς ήταν σε καλύτερη κατάσταση από διανοητική και ψυχολογική άποψη. Η φυσική τους κατάσταση αποκαταστάθηκε πολύ σύντομα και εξέφρασαν την επιθυμία να επανέλθουν στην επαγγελματική τους δραστηριότητα όσο το δυνατό γρηγορότερα».[89]

Το 1953, οι L. Thompson και R. Proctor ανακοίνωσαν τα αποτελέσματα της ικανοποιητικής εφαρμογής ενός συνθετικού προϊόντος της κάνναβης (pyrahexil) στην αντιμετώπιση του στερητικού συνδρόμου από αλκοόλ, βαρβιτουρικά και ορισμένες άλλες εξαρτησιογόνες ουσίες, τονίζοντας ότι: «H κάνναβη δεν προκαλεί σωματική ή ψυχική εξάρτηση και η διακοπή της λήψης της δε συνοδεύεται από στερητικά συμπτώματα».[90]

Μετά τον πόλεμο στην Κορέα και την πλήρη κυριαρχία της υστερίας του ψυχρού πολέμου, τα ναρκωτικά και η κάνναβη «συνδέθηκαν άμεσα με την κομμουνιστική συνωμοσία»,[91] με αποτέλεσμα την τρομακτική αυστηροποίηση των ποινικών κυρώσεων που συνεπαγόταν η χρήση τους[92] και το «πάγωμα» των ερευνών για τις θεραπευτικές τους ιδιότητες. Η σχετική ερευνητική δραστηριότητα ξανάρχισε στα μέσα της δεκαετίας του 1960 (όταν σημειώθηκε κάποια χαλάρωση των δρακόντειων ποινικών περιορισμών) και συνεχίζεται μέχρι σήμερα με αξιόλογα αποτελέσματα, στα πλαίσια προγραμμάτων που εφαρμόζονται από διάφορους κρατικούς και μη-κρατικούς οργανισμούς υπό την εποπτεία του Υπουργείου Υγείας των ΗΠΑ.[93]

9. Φαρμακευτικά σκευάσματα της κάνναβης

Στην εποχή μας, η θεραπευτική αξία της κάνναβης τείνει να (ξανα)καθιερωθεί στη συνείδηση του ιατρικού κόσμου, πράγμα που αναμφίβολα συντελεί στη δραστική υπονόμευση της δαιμονολογίας των υπέρμαχων της απαγόρευσής της και της δίωξης των χρηστών της και κινητοποιεί ένα διαρκώς αυξανόμενο αριθμό γιατρών στη διεκδίκηση του αιτήματος «να αποφασίζουν οι γιατροί και όχι οι πολιτικοί» για τις θεραπευτικές χρήσεις οποιασδήποτε ουσίας, σύμφωνα με τα πορίσματα της επιστημονικής έρευνας κι όχι με βάση τα παραληρήματα των μανιακών της καταστολής.[94]

Σήμερα, στις ΗΠΑ διατίθενται ήδη αρκετά φαρμακευτικά σκευάσματα που περιέχουν Δ9-Τετραϋδροκανναβινόλη (ΤΗC), για την αντιμετώπιση της ναυτίας και του εμετού που εμφανίζονται ως παρενέργειες της χημειοθεραπείας στην οποία υποβάλλονται ασθενείς με καρκίνο και για την αντιρρόπηση της ανορεξίας. Και το γεγονός αυτό είναι εξόχως αποκαλυπτικό των σύγχρονων τάσεων που διαμορφώνονται διεθνώς απέναντι στην κάνναβη.[95]

Τα πρώτα φάρμακα αυτού του είδους που κυκλοφόρησαν το 1985 είναι το Dronabinol (εμπορική ονομασία Μarinol) και το Nabilone (εμπορική ονομασίαCesamet).[96]

Η κάνναβη, έχει μηδαμινή τοξικότητα, δεν εγκαθιστά σωματική εξάρτηση και είναι αναμφίβολα η λιγότερο επικίνδυνη από τις ευφορικές ουσίες που υπάρχουν και η ασφαλέστερη από τις θεραπευτικές ουσίες που διαθέτει το θεραπευτικό οπλοστάσιο της ιατρικής.[97]Κι αυτό αναγνωρίζεται δημόσια από το Εθνικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας των ΗΠΑ που, ήδη από το 1971, αποφάνθηκε ότι «από πλευράς τοξικότητας, τα παράγωγα της κάνναβης πρέπει να θεωρούνται τα πιο ασφαλή από τα φάρμακα πλατιάς χρήσης».[98]

 

5. Η ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΝΝΑΒΗΣ

 

1. Οι πραγματικοί λόγοι της απαγόρευσης της κάνναβης

Η τύχη της κάνναβης κρίθηκε αποκλειστικά και μόνο από το συνδυασμό των πολιτικών, οικονομικών και τεχνολογικών αλλαγών που συντελέστηκαν κατά τη δεκαετία του 1930. Η πληθώρα των πλεονεκτημάτων και των εφαρμογών αυτού του φυτού το καθιστούσαν υπολογίσιμο αν όχι μοναδικό ανταγωνιστή των προϊόντων πολλών βιομηχανικών κλάδων (πετρελαιοειδή, οινόπνευμα, καπνός, φάρμακα, παραγωγής χαρτιού) οι οποίοι συνεργάστηκαν αρμονικά προκειμένου να πετύχουν την ποινικοποίηση της κάνναβης, μέσα σε επτά κρίσιμα χρόνια (1930-1937) που σφραγίστηκαν από τα εξής γεγονότα:

1) Το 1930 ιδρύθηκε το Ομοσπονδιακό Γραφείο Ναρκωτικών (FBN, FederalBureauofNarcotics, FBN) και στελεχώθηκε από πρώην πράκτορες της Ποτοαπαγόρευσης μ' επικεφαλής τον διαβόητο Harry Anslinger και έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαδικασία που οδήγησε στην απαγόρευση της κάνναβης το 1937.

Εν όψει της άρσης της ποτοαπαγόρευσης (1933), και ενώ το Κογκρέσο περιέκοπτε δραστικά τον προϋπολογισμό του FBN και μείωνε τον αριθμό των πρακτόρων του, ο Anslinger και το FBN έπρεπε -για λόγους επιβίωσης- να δώσουν κάποια απόδειξη της «χρησιμότητάς» τους που να δικαιολογεί τη συντήρησή του από το δημόσιο προϋπολογισμό. Ετσι, ο Anslinger και οι επιτελείς του έστρεψαν ευθύς εξ' αρχής την προσοχή τους στην κάνναβη, για την οποία διέβλεψαν ότι τους άνοιγε ένα νέο και ευρύτατο πεδίο δραστηριότητας. Ας σημειωθεί λοτι ο Anslinger τοποθετήθηκε στο FBN με πρωτοβουλία του Andrew Mellon, ιδιοκτήτη της μιας από τις δύο τράπεζες με τις οποίες συνεργαζόταν η αυτοκρατορία DuPont[99] και κατέστησε το FBN το πιο αποτελεσματικό εργαλείο για τη θέσπιση και τη συντήρηση της απαγόρευσης σύμφωνα με τα συμφέροντα των «εργοδοτών» του.

2) Το 1933 καταργήθηκε η Ποτοαπαγόρευση, με αποτέλεσμα να νομιμοποιηθεί η παραγωγή και η διάθεση του αλκοόλ. Κυριότερος ανταγωνιστής του οινοπνεύματος στην αγορά ήταν τα προϊόντα της κάνναβης. Και οι νεοσύστατες βιομηχανίες οινοπνεύματος στις οποίες επενδύθηκε ένα μέρος των κερδών του οργανωμένου εγκλήματος που έλεγχε τη διακίνηση και την εμπορία του παράνομου αλκοόλ κατά την περίοδο της Ποτοαπαγόρευσης (1920-1932), είχαν ζωτικό συμφέρον από την εξάλειψη αυτών των ανταγωνιστικών προϊόντων.

3) Το 1935, η αμερικανική εταιρεία DuPont[100] εισήγαγε στην αγορά το μη-ανακυκλώσιμο νάιλον και το 1937 απέκτησε την πατέντα του.[101] Μοναδικός ανταγωνιστής του νέου προϊόντος ήταν η ανακυκλώσιμη κάνναβη και συνεπώς η επιβίωσή του νάιλον εξαρτιόταν απ' τη δυνατότητα της εταιρείας DuPont να εκτοπίσει την κάνναβη από την αγορά. Όπως παραδέχτηκε ο Lammot DuPont «τα συνθετικά πλαστικά βρήκαν εφαρμογή στην κατασκευή μιας πληθώρας πραγμάτων που μέχρι τότε φτιάχνονταν από φυσικά υλικά».[102]

4) To 1936, η DuPont κατάφερε να εξασφαλίσει το μονοπώλιο των πετροχημικών προϊόντων που οι πατέντες τους εκχωρήθηκαν στις ΗΠΑ από τη γερμανική IG Farben ως μέρος των αποζημιώσεων που έπρεπε να καταβάλει η Γερμανία από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μ' αυτή τη μεθόδευση, το 30% της πανίσχυρης IG Farben πέρασε στην ιδιοκτησία της DuPont. Κυριότερος ανταγωνιστής των ποικίλων προϊόντων της πετροχημικής βιομηχανίας (χρώματα, βαφές, λάδια μηχανών, λιπάσματα και πλήθος άλλων) ήταν η κάνναβη και τα παράγωγά της και συνεπώς το βιομηχανικό μεγαθήριο της DuPont είχε ζωτικό συμφέρον από την απαγόρευσή τους: Χωρίς την απαγόρευση της κάνναβης, θα ήταν αδύνατο να υπάρξει το 80% των επιχειρήσεων της αυτοκρατορίας DuPont.

5) Το 1936, το 70% της παραγωγής του χαρτιού που παραγόταν στις ΗΠΑ με ξύλευση και καταστροφή των δασών, ελέγχονταν από τις οι εταιρείες του γνωστού «ληστοβαρώνου» του τύπου William Randolph Hearst.[103]Το 75-90% του χαρτιού που χρησιμοποιούνταν σε όλο τον κόσμο μέχρι το 1883 προερχόταν απ' την κάνναβη. Το χαρτί αυτό είναι φθηνότερο, καλύτερης ποιότητας και με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής απ' το χαρτί που άρχισε να παράγεται από την ξύλευση και της καταστροφή των δασών όταν αυτό έγινε δυνατό με την τεχνολογική εξέλιξη. Στη δεκαετία του 1930, η κάνναβη ήταν ο υπ' αριθμόν 1 ανταγωνιστής του συγκροτήματος Hearst που έλεγχε το 70% της παραγωγής χαρτιού από την ξύλευση των δασών.

6) Παράλληλα, μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1930, η τεχνολογικές δυνατότητες επέτρεψαν στις φαρμακοβιομηχανίες να κατασκευάζουν εργαστηριακά χημικά προϊόντα, με αποτέλεσμα να αναχθούν από επεξεργαστές και διακινητές των φυσικών φαρμακευτικών μέσων σε ανεξάρτητους παραγωγούς που είχαν τον αποκλειστικό έλεγχο των προϊόντων που συνέθεταν στα εργαστήριά τους. Στην καθημερινή θεραπευτική πρακτική των νεότερων χρόνων είχαν κυριαρχήσει δυο μεγάλες κατηγορίες φυσικών θεραπευτικών μέσων: τα παράγωγα του οπίου και τα παράγωγα της κάνναβης.

Τα παράγωγα του οπίου εξοβελίστηκαν από το θεραπευτικό πεδίο με το νόμο Harrison το 1914. Συνεπώς, στη δεκαετία του 1930, μοναδικός ανταγωνιστής των χημικών προϊόντων της φαρμακευτικής βιομηχανίας ήταν η κάνναβη και τα παράγωγά της: Hεμπέδωση των συμφερόντων της φαρμακοβιομηχανίας και το πέρασμα στην εποχή της καθολικής χημικής φαρμακοδηλητηρίασης προϋπέθετε τον εξοστρακισμό της κάνναβης απ' το θεραπευτικό πεδίο. Και για την επίτευξη αυτού του σκοπού, η φαρμακοβιομηχανία συνεργάστηκε στενά με τους άλλους βιομηχανικούς κολοσσούς και την ιατρική συντεχνία.

Η δημιουργία του «Ομοσπονδιακού Γραφείου Ναρκωτικών» (1930), η άρση της Ποτοαπαγόρευσης (1933), η κατασκευή μηχανών υψηλής τεχνολογίας για την παραγωγή χαρτιού από τη δασική ξυλεία και η μονοπώληση αυτής της παραγωγής από το συγκρότημα Hearst (1930-1936), η μαζική εισαγωγή στην αγορά των προϊόντων της πετροχημικής βιομηχανίας (1926-1936) και του νάιλον (1936) και, τέλος η κατάκτηση της δυνατότητας της φαρμακοβιομηχανίας να παράγει μαζικά συνθετικά φάρμακα (1928-1932), συντελέστηκαν μέσα σε λιγότερο από 7 χρόνια και έκριναν οριστικά την τύχη της κάνναβης, που ήταν ο κυριότερος ανταγωνιστής των προϊόντων τους.

Το 1935, με την καθοδήγηση των επιτελών της εταιρείας DuPontκαι του δικτύου των κίτρινων εφημερίδων του συγκροτήματος Hearst, το Γραφείο Δίωξης Ναρκωτικών (FBN) εξαπέλυσε μια εκτεταμένη προπαγανδιστική εκστρατεία εναντίον της κάνναβης και το 1937, τα διαπλεκόμενα συμφέροντα των θιγόμενων βιομηχανικών κλάδων (με αιχμή τους τις εταιρείες DuPont και Hearst), χρησιμοποίησαν την ισχύ τους στην κυβέρνηση και τη διοίκηση, και πέτυχαν να τεθεί η κάνναβη υπό καθεστώς απαγόρευσης, με τη θέσπιση του νόμου Marihuana Tax Act.[104]

Η θέσπιση αυτού του νόμου διευκόλυνε την αντικατάστασή της κάνναβης ως πρώτης ύλης στη βιομηχανία υφασμάτων από πετροχημικά προϊόντα που έλεγχε μονοπωλιακά η DuPont κατόπιν αδείας της γερμανικής IG Farben και επέτρεψε την σχεδόν ολοκληρωτική κυριαρχία της σε όλους τους συναφείς τομείς της παραγωγής (ενώ παράλληλα εξασφάλισε τα συμφέροντα του Hearstως αδιαμφισβήτητου μονοπωλητή της παραγωγής χαρτιού). Το 50% όλων των τοξικών χημικών λιπασμάτων που χρησιμοποιούνται σήμερα στην αγροτική παραγωγή της Αμερικής και των περισσότερων χωρών (δηλητηριάζοντας το έδαφος, τις πηγές νερού και το περιβάλλον) καταναλώνονται στην καλλιέργεια πρώτων υλών για την υφασματοβιομηχανία προς αποκλειστικό όφελος των εταιρειών, και κυρίως της DuPont, που ελέγχουν την παραγωγή και τη διάθεση αυτών των λιπασμάτων.

O εξοστρακισμός της κάνναβης από την παραγωγή και την αγορά με τον απαγορευτικό νόμο Marihuana Tax Act του 1937 που «ομαλοποίησε» την αμερικάνικη (και κατ' επέκταση και την παγκόσμια) οικονομία προς όφελος των κέντρων οικονομικής και πολιτικής ισχύος που καθορίζουν την πορεία των ΗΠΑ, έγινε στo όνομα της «προστασίας της κοινωνίας» από ένα φυτό που επί χιλιάδες χρόνια αποτελούσε ευεργεσία της φύσης. Με το νόμο Marihuana Tax Act του 1937, η συμμαχία των ισχυρότερων μπλοκ της αμερικάνικης οικονομίας πέρασε στον παράδεισο της διαρκούς συσσώρευσης τεράστιων κερδών, ενώ η ανθρωπότητα εισήλθε στην κόλαση της χημικοποίησης και πλαστικοποίησης της ζωής της.

2. Το «παράδοξο»: Το κράτος υπέρ της κάνναβης (1942-1945)

Κατά τη διάρκεια του 2ου Παγκόσμιου Πολέμου, μετά την εισβολή Ιαπώνων στις Φιλιππίνες, οι ΗΠΑ αποκόπηκαν ξαφνικά από τις πηγές μιας πρώτης ύλης, της κάνναβης, που ήταν απαγορευμένη αλλά και συγχρόνως πολύ σημαντική για την πολεμική προσπάθεια της χώρας γιατί απ' αυτή κατασκευάζονταν τα αλεξίπτωτα, τα αντίσκηνα, οι σάκοι, οι σημαίες, οι στολές εργασίας, ένα εξαιρετικά χρήσιμο καύσιμο, διάφορα λιπαντικά και πολλά άλλα εφόδια που χρησιμοποιούσε ο στρατός και η αεροπορία.

Για ν' αντιμετωπίσει αυτή την κατάσταση ανάγκης, η αμερικανική κυβέρνηση επέβαλε καθεστώς «χειμερίας νάρκης» στην απαγόρευση που η ίδια είχε επιβάλλει και, αφήνοντας προς στιγμή κατά μέρος το «αντιναρκωτικό» της μένος, μεταμορφώθηκε οβιδιακά από διώκτη σε υπερασπιστή της κάνναβης, μετονόμασε το χόρτο από «δολοφόνο των νέων» σε «φυτό για τη νίκη» και προέτρεπε με κάθε δυνατό μέσο τους αγρότες να το καλλιεργήσουν.

Μέχρι την είσοδο των ΗΠΑ στον πόλεμο, οι αγρότες που αποτολμούσαν να καλλιεργήσουν έστω και ένα δενδρύλλιο κάνναβης αντιμετωπίζονταν ως «εγκληματίες» από τη δικαιοσύνη και ως «εθνικώς ύποπτοι» από το FBI και το FBN. Μετά την είσοδο των ΗΠΑ στον πόλεμο, η αμερικάνική κυβέρνηση προέτρεπε τους αγρότες να καλλιεργήσουν κάνναβη σε όσα στρέμματα ήθελαν, προβάλλοντας αυτή τη δραστηριότητα ως «πατριωτικό καθήκον».

1) Το 1942, το Υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ κυκλοφόρησε πολλά διαφημιστικά φυλλάδια και έκανε ένα ειδικό προπαγανδιστικό φιλμ για την κάνναβη με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Φυτό για τη Νίκη», το οποίο προβάλλονταν σε όλους τους κινηματογράφους των ΗΠΑ.[105]

2) Το 1942, η αμερικανική κυβέρνηση κυκλοφόρησε χαρτόσημα φόρου για τη μαριχουάνα των 5 δολαρίων, έθεσε ως στόχο της να αυξήσει την έκταση καλλιέργειας της κάνναβης σε 1.400.000 στρέμματα μέσα στο 1943[106] και διέθεσε στους αγρότες ειδικά μηχανήματα για την καλλιέργεια κάνναβης σε πολύ χαμηλές τιμές. Και το πλέον απρόσμενο:

3) Μεταξύ 1942-1945, κάθε αγρότης που συμφωνούσε να καλλιεργήσει κάνναβη για το κράτος, απαλλασσόταν από τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις, τόσο ο ίδιος όσο και οι γιοι του (εν καιρώ... πολέμου). 

 

6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Από όσα εκτέθηκαν παραπάνω, καθίσταται προφανές ότι η απαγόρευση της κάνναβης και η δίωξη των χρηστών της ήταν αποτέλεσμα του συνδυασμού των συμφερόντων της πολιτικής εξουσίας, των βιομηχανιών πετρελαίου, πετροχημικών, φαρμάκων, καπνού και αλκοόλ και των κύκλων που ενδιαφέρονταν για τη συντήρηση του ρατσιστικού καθεστώτος σε βάρος των μειονοτήτων των μαύρων και των Μεξικάνων στο παρελθόν και του συνόλου των ισπανόφωνων σήμερα.

Η κατασταλτική πολιτική απέναντι στην κάνναβη, που υιοθετήθηκε με απαίτηση όλων αυτών των παραγόντων, αποσκοπούσε αφ' ενός στον έλεγχο και τη χειραγώγηση του φτηνού εργατικού δυναμικού των μαύρων και των Μεξικανών και αφ' ετέρου στη μονοπώληση της παραγωγής και της εμπορίας των τοξικών προϊόντων αυτών των βιομηχανιών, για τα οποία μοναδικός υπολογίσιμος ανταγωνιστής ήταν τα ατοξικά προϊόντα της κάνναβης.

Σοβαροί ιατρικοί, πολιτικοί, οικονομικοί και οικολογικοί λόγοι επιβάλλουν την αναθεώρηση της «παράλογης» απαγορευτικής πολιτικής απέναντι στην κάνναβη, το κόστος της οποίας δεν μπορεί να αντέξει ή να ανεχθεί πια η κοινωνία. Το παραλήρημα των ιδιοτελών μανιακών της καταστολής δεν μπορεί να εξακολουθήσει να κανοναρχεί τις επιλογές του κοινωνικού σώματος, υπονομεύοντας όλο και πιο πολύ τη συνοχή του.

Η επισκόπηση της ιστορικής διαδρομής της απαγόρευσης της κάνναβης καθιστά προφανές το συμπέρασμα ότι η ποινικοποίηση και η δίωξή της δεν οφείλεται στην ανάγκη να «προστατευτούν οι χρήστες και η δημόσια υγεία» (όπως διακηρύσσουν οι καριερίστες της καταστολής), αλλά στην εξουσιαστική απαίτηση να εξυπηρετηθούν ορισμένες κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές σκοπιμότητες οι οποίες στο παρελθόν συνδέονταν (α) με την καταπίεση και τη χειραγώγηση ορισμένων κοινωνικών στρωμάτων (μειονότητες, μετανάστες, εργάτες) και (β) με τη μονοπώληση της παραγωγής και της κατανάλωσης ενός πλήθους προϊόντων καθημερινής χρήσης από βιομηχανικά μεγαθήρια τα οποία εξαντλούν τις πηγές των μη-ανανεώσιμων πρώτων υλών και καταστρέφουν ανενδοίαστα το περιβάλλον, εξαλείφοντας τις προοπτικές επιβίωσης της ζωής στο πλανήτη. Αυτές οι σκοπιμότητες είναι συναρτημένες:

1) Με την υπεράσπιση των συμφερόντων των βιομηχανικών μεγαθηρίων που ελέγχουν τους τομείς των πετροχημικών, των φαρμάκων, του αλκοόλ, του καπνού, του χαρτιού, κ.α.

2) Με την επιδιωκόμενη διαρκή ενδυνάμωση της λευκής αγοράς των νόμιμων τοξικών και εξαρτησιογόνων ψυχοτρόπων ουσιών (αλκοόλ, καπνός, ψυχοφάρμακα) και την ενίσχυση της μαύρης αγοράς των παράνομων ψυχοτρόπων ουσιών (οπιούχα/οπιοειδή, κ.α.) στο πλαίσιο της οποίας πραγματοποιούνται ανυπολόγιστα κέρδη.

3) Με τη συντήρηση των παραγωγικών και καταναλωτικών αξιών της ανταγωνιστικής κοινωνίας και του αδιέξοδου «βιομηχανικού πολιτισμού», γιατί το εξουσιαστικό πλέγμα που έχει συμφέρον από τη διαιώνιση της δίωξής της κάνναβης, μπορεί να καλλιεργεί και να διαδίδει συστηματικά το μύθο ότι η κάνναβη «καθιστά τον χρήστη της αδιάφορο για τις νόρμες που χαρακτηρίζουν αυτά τις αξίες».

Τις τελευταίες δεκαετίες, παρά τη σκληρή καταστολή και τις διώξεις της κάνναβης, αυξήθηκε σημαντικά ο αριθμός των ατόμων που παραδέχονται ότι έχουν δοκιμάσει κάνναβη ή κάποιο από τα παράγωγα της. Κι αυτό αποτελεί μια από το πλήθος των αδιαμφισβήτητων αποδείξεων για τις συνέπειες της κατασταλτικής θεωρίας και πρακτικής, που η αποτελεσματικότητά της εξαντλείται στην παραγωγή αμέτρητων ατομικών και κοινωνικών τραγωδιών.

Η απαγόρευση των ψυχοτρόπων ουσιών και η μαζική τελετουργική ανθρωποθυσία που τη συνοδεύει συνιστούν ένα αποτρόπαιο έγκλημα σε βάρος του ατόμου, της κοινωνίας, του πολιτισμού και της ελευθερίας, ακόμη και εάν γίνουν αποδεκτές ως "αληθείς" οι μυθοπλασίες των υποστηρικτών της. Γιατί η χρήση οποιασδήποτε επικίνδυνης ουσίας βλάπτει αποκλειστικά και μόνο τον χρήστη της.

Συνεπώς, η χρήση τους αποτελεί τυπική πράξη αυτοπροσβολής και, ως τέτοια, σε μια πολιτισμένη κοινωνία δεν μπορεί να υπόκειται σε καμιά απαγορευτική ή κατασταλτική παρέμβαση. Γιατί όπως διακήρυττε ο John Stuart Mill:

«Ο μόνος λόγος για τον οποίο οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα να επεμβαίνουν ατομικά ή συλλογικά στην ελευθερία δράσης ενός συνανθρώπου τους, είναι η αυτοπροστασία τους. Ο μόνος λόγος για τον οποίο μπορεί νόμιμα να ασκείται εξουσία σε οποιοδήποτε μέλος μιας πολιτισμένης κοινωνίας παρά τη θέλησή του, είναι η αποτροπή της ζημιάς των άλλων... Η μόνη δραστηριότητα για την οποία ο άνθρωπος είναι υπόλογος απέναντι στην κοινωνία, είναι αυτή που αφορά τους άλλους. Ως προς τη συμπεριφορά του απέναντι στον εαυτό του, η ελευθερία του είναι δικαιωματικά απόλυτη: Οσον αφορά το κορμί και το μυαλό του, το άτομο είναι κυρίαρχο».[107]



[1]Όλα τα στοιχεία του παρόντος προέρχονται από το Κλεάνθης Γρίβας: Κάνναβη: Μαριχουάνα - Χασίς (Ν. Σύνορα, 1993). Αγγλική έκδοση Kleanthis Grivas: Cannabis: Marihuana - Hashish (London, Minerva Press, 1997).

[2]J. Jaffe, R.Peterson, R. Hodgson: Ναρκωτικά, Τσιγάρο, Aλκοόλ (Αθήνα, Ψυχογιός, 1981), σ. 79

[3] Jaffe, Peterson, Hodgson: Addictions, (1981), σ. 81.

[4] Από δω και πέρα, το Αμερικάνικο Υπουργείο Υγείας, Παιδείας και Πρόνοιας θα αναφέρεται ως Υπουργείο Υγείας, για λόγους συντομίας.

[5] M. Braude και S. Szara: Pharmacology of Marihuana, Α Monograph of the National Institute on Drug Abuse (Raven Press, N.Y., 1976, τόμοι 2).

[6] Advisory on Drug Dependence Report: Cannabis ή «Wootton Report» (1968).

[7] R. DuPont: Marihuana, An Issue Comes of Age (στο Braude και Szara, 1976), τ. 1, σ. 4.

[8] Commission on Inquiry into Non-Medical Use of Drugs: Interim Report ή LeDain Report, (1970).

[9] L. Grinspoon: Marihuana Reconsidered (1977), σ. 3.

[10]Απο των R. Brotman και Fr. Suffet, καθηγητών ψυχιατρικής στην Iατρική Σχολή της Νέας Υόρκης που υποστηρίχτηκε από τoυς περισσότερους επιστήμονες που πήραν μέρος στη διάσκεψη ης Ακαδημίας Επιστημών της Ν.Υ.(1971).

[11] Department of Health: Marihuana and Health. First Annual Report to the US. Congress (1971)

[12] National Commission on Marihuana and Drug Abuse (NDMDA)Marihuana, A Signal of Misunderstanding (1972 & NDMDA: Drug Abuse in America: Problem in Perspective (1973)

[13] T. Mikuriya, ed.: Marijuana, Medical Papers (Medi-Comp Press, Oakland, California, 1973)

[14] E. Brecher: Licit and Illicit Drugs (1972).

[15] S. Rubin και L. Commitas: Canja in Jamaica (1975).

[16] P. Satz, J. Fletcher και L. Sutker: «Neurophysiologic, intellectual and personality correlates of chronic marihuana use in native Costa Ricans» (στο New York Academy of Sciences: Chronic Cannabis Use, 1977).

[17] C. Stefanis, A. Boulougouris και A. Liakos: «A Clinical and Psychophysiological Effects of Cannabis in Long-term Users» (περιλ. στο Braude και Szara, 1976)

[18] S. Rubin, P. Satz, C. Stefanis, ο.π.

[19] Γ. Αγιουτάντης, Ιατροδικαστικά Θέματα, 1971. Δ. Βαρώνος, Φαρμακολογία, 1976. Α. Κουτσελίνης, Ιατροδικαστικά Προβλήματα επί της Τοξικομανίας του «Χασίς», Αθήνα, 1971. Γ. Λογαράς, Ψυχοτρόπα και Ψυχοφαρμακολογία, 1971. Μ. Μαρσέλος, Ναρκωτικά, 1986. Α. Δαβαρούκας και Γ. Σουρέτης, Τοξικομανία, 1981. Βλ. Επιλογή βιβλιογραφίας.

[20] L. Grinspoon, o.π., σ. 243.

[21] N. Zinberg και A. Weil:«A Comparison of Marihuana Users and Non-Users», Nature, 226 (1970), 122.

[22] W. Patton:«Drug Dependence: A Socio-Pharmacological Asessment», Advance Sci. Dec.1968, σ. 200-12.

[23] L. Grinspoon, o.π., σ. 251.

[24] J. Jaffe, ο.π., σ. 77.

[25] Α. Κουτσελίνης, ο.π., σ. 75-76.

[26] A. Campbell, M. Evans, J. Thomson, M. Williams: «Cerebral Atrophy in Young Cannabis Smokers», Lancet, 2 (1971), 1219-1224.

[27] Εκθέσεις Επιτροπών ΗΠΑ και Καναδά, ο.π.

[28] L. Grinspoon, ο.π., σ. 387

[29] J. Jaffe, ο.π., σ. 76-77. ΚαιJones R., Human: Effects (of Marijuana), Marijuana Research Findings: 1976, National Institute on Drug Abuse (NIDA), Research Monograph 14 (Washington, DC, U.S. Goverment Printing Office, 1977).

[30] J. Jaffe, ο.π., σ. 74.

[31] M. Stenchever και M. Allen: «The Effect of Δ-9-tetrahydro-cannabinol in the Chromosomes of Human Lymphocytes», Amer. J. Obstet. Gynecol., 114 (1972), 821.

[32] S. Matsuyama: Cytogenic Studies of Marijuana, στο Marijuana and Health Hazards: Methodological Issues in Current Research, (N.Y., Academic Press, 1975).

[33] J. Jaffe, ο.π., σ. 75.

[34] L. Grinspoon, ο.π., σ. 390.

[35] Εκθεση Καναδικής Επιτροπής, σ. 71.

[36] Εκθεση Καναδικής Επιτροπής, ο.π., σ. 13 & 104. Και L. Grinspoon, ο.π.

[37] S. Rubin, P. Satz, C. Stefanis, ο.π.

[38] G. Arnao, ο.π., σ. 105-107.

[39] V. Rubin, P. Satz, C. Stefanis, ο.π.

[40]MarihuanaandHealth: Eτήσιες αναφορές 1976 και 1979 του Υπουργείου Υγείας, Παιδείας και Πρόνοιας προς το Κογκρέσσο των ΗΠΑ, U.S. PrintingOffice, Washington, 1977 και 1980 (αντιστοίχως).

[41]Ετήσια αναφορά του ΝΙΜΗ στο Αμερικάνικο Κογκρέσσο. Αναφ. από τον G. Arnao, ο.π., σ. 107.

[42] Ετήσια αναφορά του Υπουργείου Υγείας, Παιδείας και Πρόνοιας στο Κογκρέσσο των ΗΠΑ, με τίτλο MarijuanaandHealth (WashingtonDC, USGovermentPrintingOffice, 1979). Επίσης, L. Grinspoon, ο.π., και J. Jaffe, ο.π., σ. 78.

[43]J. Herer: TheEmperorWearsNoClothes (1992) και «Η ξεχασμένη ιστορία του Χόρτου» (περιοδικό GreenLine, Μάρτιος 1991).

[44] Στην Ελλάδα η κάνναβη αποτελούσε βασική γεωργική καλλιέργεια και εξαγώγιμο προϊόν μέχρι το 1932: «Εν Ελλάδι υπήρχαν τω 1928 δέκα εργοστάσια ασχολούμενα ειδικώς με την κλωστοϋφαντουργίαν της καννάβεως η οποία αποτελούσε εξαγωγικό είδος» (Εγκυκλοπαίδεια Πυρσός, λήμμα «κάνναβις», Αθήνα, 1930).

[45] Οι σπόροι της κάνναβης αποτελούν ιδεώδη τροφή για πλήθος ήμερων και άγριων πουλιών: «Μόνο το έτος 1937 καταναλώθηκαν στις ΗΠΑ 2 εκατ. τόνοι σπόρων κάνναβης ως τροφή ωδικών πτηνών.»

[46] Jaffe, Peterson, Hodgson, Addictions (1981, σ. 79).

[47] J. Herer, The Emperor Wears No Clothes (1992) , σ. 7.

[48] E. Abel, Marijuana: The first 12,000 Years (1980).

[49] Μέχρι το 18ο αιώνα, από την κάνναβη κατασκευάζονταν τα φημισμένα ιρλανδικά υφάσματά και τα περίφημα ιταλικά λινά. Μετά τον 18ο αιώνα, τα παντελόνια Levi's, τα χειροποίητα βαμβακερά υφάσματα τζιν. Και μέχρι τη μεταπολεμική περίοδο, τα αλεξίπτωτα, τα αντίσκηνα, οι σάκοι και οι σημαίες που χρησιμοποιούσε ο στρατός και η αεροπορία.

[50] R. Bonnie και Ch. Whitebread: The Marijuana Conviction, (1974).

[51] Jaffe, Peterson, Hodgson: Addictions (1981), σ. 79.

[52] L. Grinspoon: Marihuana Reconsidered (1977), σ. 219.

[53] L. Grinspoon: Marihuana Reconsidered (1977), σ. 219-220.

[54] T. Mikuriya: Marijuana in Medicine, Past, Present and Future (California Medicine, 110 /1969, σ. 34-40).

[55] R. Reynolds: “On the Therapeutic Use and Toxic Effects of Cannabis Indica”, 1890 (Lancet, 22.3.1970, σ. 637)

[56]G. Arnao: Το Απαγορευμένο Χόρτο (1978), σ. 128.

[57]Mέσω της Διεύθυνσης Τροφίμων και Φαρμάκων (FoodandDrugAdministration, FDA).

[58] To Dronabinol (Marinol) καταχωρήθηκε στον Πίνακα ΙΙ των Ελεγχόμενων Ουσιών (χορηγείται με απλή φυλασσόμενη συνταγή). Αρχικά κυριότερη ένδειξή του ήταν οι παρενέργειες της χημειοθεραπείας και στη συνέχεια προστέθηκε και η ανορεξία.

[59] T. Mikuriya: “Historical Aspects of Cannabis Sativa in Western Medicine” (New Physician, 1969/904).

[60] J. Jaffe: “Cannabinoids / Marihuana” (στο Goodman και Gilman, 1990), σ. 549.

[61] Jaffe, Peterson, Hodgson: Addictions (1981), σ. 79-80.

[62] Jaffe, Peterson, Hodgson: Addictions (1981), σ. 80.

[63] To National Institute on Drug Abuse (NIDA) είναι τμήμα του Νational Institute of Mental Health (NIMH) του Υπουργείου Υγείας των ΗΠΑ.

[64] H έρευνα έγινε με πρωτοβουλία του «Centre for the Study of Narcotics and Drug Abuse» (που είναι τμήμα του «National Institute of Mental Health» του Υπουργείου Υγείας των ΗΠΑ) το οποίο σήμερα είναι διοικητικά γνωστό ως «National Institute on Drug Abuse» (NIDA). Τα αποτελέσματά της δημοσιεύτηκαν το 1976 στο συλλογικό έργο Pharmacology of Marihuana, A monograph of the National Institute on Drug Abuse (Raven Press, N. York, 1976), που επιμελήθηκαν από κοινού η κλινική φαρμακολόγος Monique Braude και ο βιοχημικός Stephen Szara, διευθυντικά στελέχη του ερευνητικού τμήματος του ΝΙDΑ.

[65]. R. Hepler, I. Frank, R. Petrus: “Ocular Effects of Marihuana Smoking” (στo Braude και Szara, 1976, τ. 2ος, σ. 815-824)

[66]Στην έρευνα συμμετείχαν εθελοντικά ενήλικες άνδρες ηλικίας 21-29 χρονών κατανεμημένοι σε 4 ομάδες στις οποίες χορηγήθηκε α) φυσική μαριχουάνα με κάπνισμα, β) συνθετική Δ9-THC αναμεμειγμένη με εικονικά υλικά μαριχουάνας για κάπνισμα, γ) συνθετική Δ9-THC από το στόμα και δ) ένα εικονικό φάρμακο από φύλλα μαριχουάνας χωρίς Δ9-THC.

[67] Hepler, Frank, Petrus, 1974 (στo Braude και Szara, 1976, τ. 2ος, σ. 815-824).

[68] M. Perez-Reyes, D. Wagner, M. Wall, K. Davis: “Intravenous Administration of Cannabinoids and Intraocular Pressure” (στo Braude και Szara, 1976, τ. 2ος, σ. 829-832)

[69] Ch. Carroll: Drugs in Modern Society (1993, σ. 346)

[70] J. Jaffe: “Cannabinoids / Marihuana” (στο Goodman και Gilman, 1990), σ. 549.

[71] G. Winger, F. Hofmann και J. Woods: Α Handbook on Drug and Alcohol Abuse, (1992), σ. 130.

[72] L. Grinspoon: “Marihuana” (Scientific American, 221/1969, σ. 17-25)

[73] L. Vachon, M. Fitzgerald, N. Soliday: “Single-dose effect of marihuana smoke. Bronchial dynamics and respiratory-center sensitivity in normal subjects” (New England Journal of Medicine, 1973/289:985)

[74] L. Vachon, P. Mikus, W. Morrissey, M. Fitzgerald, E. Gaensler: “Bronchial Effect of Marihuana Smoke in Asthma” (στο Braude και Szara, 1976), τ. 2ος, σ. 777-784.

[75] D. Tashkin, B. Shapiro, I. Frank: “Acute Effects of Marihuana on Airway Dynamics in Spontaneous and Experimentally Induced Bronchial Asthma” (στο Braude και Szara, 1976), τ. 2ος, σ. 785-801.

[76] J. Davis, H. Ramsey: “Antiepileptc Action of Marihuana-Active Substances” (Federation Proceedings, 8/1949), σ. 284-5.

[77] T. Mikuriya: “Historical Aspects of Cannabis Sativa in Western Medicine” (New Physician, 1969/904)

[78] J. Jaffe: “Cannabinoids / Marihuana” (στο Goodman και Gilman, 1990), σ. 549.

[79] Για τις ευφορικές ιδιότητες: Jones και Stone (1971), Weil, Zinberg και Nelson (1968) DHEW (1971). Για τις ορεξιογόνες ιδιότητες: Freedman και Rockmore (1946), Hollister, Richards και Gillespie (1968), DHEW (1971). Για τις αναλγητικές ιδιότητες: DHEW (1971). Για τις αντιεμετικές ιδιότητες: ClarksonB. (1971)

[80] Χρησιμοποιήθηκε αληθινό THC και εικονικό φάρμακο (placebo) σε δυο ομάδες ασθενών.

[81] Freedman & Rockomre (1948), Hollister (1968), Clark, Hugges & Nakashima (1970), DHEW (1971).

[82] W. Regelson, J. Butler, J. Schulz, T. Kirk, L. Peek, M. Green, M. Zalis, (1976): “Δ9-THC as an Effective Antidepressant and Appetite-stimulating Agent in Advanced Cancer Patients” (στο Braude και Szara, 1976), τ. 2ος, σ. 763-776.

[83] R. Noyes, S. Bruk, D. Baran, A. Canter: “Analgesic Effects of Δ9-THC” (στo Braude και Szara, 1976), τ. 2ος, σ. 833-836)

[84] L. Harris, A. Munson, R. Carchman: “Antitumor properties of Cannabinoids” (στo Braude και Szara, 1976, τ. 2ος, σ. 749-762)

[85] A. Singer: «Marihuana: Chemistry, pharmacology and patterns of social use» (Ann. NYAS, 191/1971 σ. 253-261). A. Zimmerman, D. McClean: «Action of Narcotic and hallucinogenic agents on the cell cycle» (στο Drugs and Cell Cycle, N.Y., Academic Press, 1973). J. Levy, A. Munson, L. Harris, W. Dewey: «Effects of Δ8 and Δ9-tetrahydrocannabinol on immune response in mice» (Pharmacologist, 16/1974, σ. 256).

[86] C. Lucthenberger (1973): «Effects of marihuana and tobacco smoke on human lung physiology» (Nature, 241/1973, σ. 137-139). R. Kolodny: «Depression of plasma testosterone levels after chronic intensive marihuana use», (New England Journal of Medicine, 290/1974, σ. 872-874). M. Stenchener: «Chromosome breakage in users of marihuana» (Amer. Journal of Obstetrics and Gynaecology, 118/1974, σ. 106-113). J. Jaffe: «Cannabinoids/Marihuana» (στο Goodman και Gilman, 1990), σ. 553.

[87] L. Harris, A. Munson, R. Carchman: «Antitumor properties of Cannabinoids».(στo Braude και Szara, 1976), τ. 2ος, σ. 761.

[88] L. Grinspoon: Marihuana Reconsidered (1977), σ. 220, 223, 224.

[89] S. Allentuck, K. Bowman (1942): «The Psychiatric Aspects of Marihuana Intoxication» (American Journal of Psychiatry, 99/1942, σ. 250).

[90] L. Thompson, R. Proctor R.: «Ryrahexyl in the Treatment of Alcoholic and Drug Withdrawal Conditions» (North Carolina Medical Journal, 14/1953, σ. 520-523).

[91] D. Musto: The American Disease: Origins of Narcotic Control (1987), σ. 231

[92] Ο νόμος HaleBogg'sBill (1951) προέβλεπε 5 χρόνια φυλάκισης (αν επρόκειτο για πρώτη καταδίκη) και έως ισόβια (αν επρόκειτο για δεύτερη καταδίκη) για την κατοχή ή τη χρήση οποιασδήποτε παράνομη ουσίας. Και θέσπιζε την ποινή του θανάτου για πώληση ηρωίνης από ενήλικες σε άτομα κάτω των 18 χρονών.

[93] Οπως τα InvestigationNewDrug (IND) που ρυθμίζονται με ειδικά πρωτόκολλα.

[94] Εχει συγκροτηθεί ένα «Διεθνές Ιατρικό Κίνημα για τη Μαριχουάνα» με έδρα το SanFrancisco, για το συντονισμό των προσπαθειών των γιατρών στην κατεύθυνση να γίνει σεβαστό το αίτημα ότι σε ιατρικά θέματα πρέπει «να αποφασίζουν οι γιατροί, όχι οι πολιτικοί.» International Medical Marijuana Movement, San Francisco Headquarters, 3745 Seventeenth Street, San Francisco, CA 94114, USA.

[95] M. Pomeroy, J. Fennelly, M. Towers: “Prospective Randomized Double-Blind Trial of Nabilone versus Dronabinol in the Treatment of Cytoxic-Induced Emesis”, (Cancer Chemotherapy and Pharmacology 17/1986, σ. 285-288). M. Manzo: “Dronabinol and Nabilone Ease Cancer Chemotherapy”, (Nursing 18/1988, σ. 81).

[96] Το Νabilone καταχωρήθηκε στον πίνακα 2 των Ελεγχόμενων Ουσιών με την αφελή αιτιολογία ότι «προκαλεί υποκειμενικά αποτελέσματα παραπλήσια αυτά της Δ9-THC», παρά το γεγονός ότι οι παρενέργειές του είναι ασήμαντες σε σύγκριση μ' αυτές των μέχρι τώρα χρησιμοποιούμενων φαρμάκων. Κι αυτό επειδή έπρεπε να «αποτραπεί» το κοινό από τη χρήση του για μη-ιατρικούς λόγους.

[97]Θεραπευτικό μέσο που εξοβελίστηκε από το ιατρικό οπλοστάσιο για περισσότερο από μισό αιώνα, λόγω της κυριαρχίας του κατασταλτικού παραλογισμού.

[98] US Department of Health and Welfare (DHEW), National Institutte of Mental Health (NIMH): Marihuana and Health. Annual Report to the US Congress, 1972. (Το NIMH είναι τμήμα του Υπουργείου Υγέίας των ΗΠΑ).

[99]HMellonBank του Pittsburgh ήταν μια από τις έξι μεγαλύτερες τράπεζες των ΗΠΑ το 1937.

[100] J. Golby, DuPont Dynasties (Lyle Stewart, 1984). Η αυτοκρατορία DuPont δημιουργήθηκε από την ομώνυμη οικογένεια των «ληστοβαρόνων» (έτσι ονομάζονται στις ΗΠΑ όσοι αναδείχτηκαν σε παράγοντες οικονομικής ισχύος εκμεταλλευόμενοι τις ανάγκες που δημιουργήθηκαν κατά τον Εμφύλιο Πόλεμο). Το 1902 η DuPont έλεγχε τα δύο τρίτα της εθνικής παραγωγής εκρηκτικών υλών και το 40% του εφοδιασμού των Ενόπλων Δυνάμεων.

[101] Η απαγόρευση της κάνναβης το 1937 είχε προδιαγραφεί σ' ένα μεγάλο βαθμό μεταξύ 1926-1936 όταν ο WallaceCarothers, κορυφαίος χημικός των εργαστηρίων της DuPont πέτυχε να συνθέσει το νάιλον με υλικά πετροχημικής προέλευσης.

[102] L. DuPont (στο Popular Mechanics, June 1938), σ. 805.

[103] Hearst Paper Manufacturing Division.

[104] D. Musto «Opium, Cocaine and Marijuana in American History» (1991), σ. 36.

[105] US Department of Agriculture, Hemp for Victory (1942). Το φιλμ διατίθεται σήμερα σε βιντεοκασέτα από την HEMP (Help End Marijuana Prohibition, 5632 Van Nuys Blvd., Suite 210, Van Nuys, CA 91401, USA).

[106] US Department of Agriculture, Ag. Extension Leaflet 25, Μάρτιος 1943.

[107] John Stuart Mill: On Liberty (1859). Ελληνική έκδοση: Περί Ελευθερίας (Επίκουρος, 1983), σ. 32.