Η ΕΞΕΛΙΣΗ ΤΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΤΕΜΠΩΝ
Κλεάνθης Γρίβας
18 Μαϊου 2026
«Ζώντας σε ένα κόσμο όπου ο παραλογισμός δεν βρίσκεται στο γεγονός ότι οι μηχανισμοί που δημιούργησε ο άνθρωπος είναι κάτω από ορισμένες συνθήκες πιο δυνατοί και μάλιστα πιο έξυπνοι από τον άνθρωπο. Βρίσκεται στο γεγονός ότι οι μηχανισμοί αυτοί δημιουργούν αναγκαστικά καταστάσεις που υποχρεώνουν τον άνθρωπο να παίζει σ' ένα παιχνίδι όπου οι πιθανότητες της ολοκληρωτικής συντριβής του αυξάνουν συνεχώς... Υπό αυτές τις συνθήκες, μπορούμε να επιλέξουμε Ναι ή Όχι, έχοντας πάντα κατά νου ότι εμείς οι ίδιοι δημιουργούμε την ιστορία μας. Επειδή η ιστορία είναι ένα θέατρο που δεν έχει θεατές. Έχει μόνο ηθοποιούς [όλους μας]. Κανείς δεν παρακολουθεί την παράσταση απ' έξω. Όλοι συμμετέχουν».
Jan Kott (1914-2001),
Σαίξπηρ, ο σύγχρονός μας, Αθήνα, Ηριδανός, χχ
Ιστορικά, πίσω από κάθε ανθρωποθυσιαστικό κρατικό έγκλημα καραδοκεί η εξουσιαστική επιχείρηση της εξαΰλωσής του: Πρώτο, με τις επαίσχυντες προσπάθειες συγκάλυψής του από την κρατική εξουσία που το διαπράττει. Και δεύτερο, τόσο με την εκ των έξω καπηλεία του από ορισμένους επιτήδειους και πολιτικά ανύπαρκτους αριβίστες, όσο και με την εκ των έσω υπονόμευσή του από εκείνους από δεν θέλουν ή δεν μπορούν να κατανοήσουν ότι ένα μαζικό κίνημα που δεν θα διεκδικήσει εν θερμώ τη συμμετοχή του στα κέντρα λήψης των αποφάσεων, είναι καταδικασμένο να περιοριστεί σε απλό «οργανωτή μνημόσυνων», που η επιρροή του θα φθίνει με την πάροδο του χρόνου. Και το κίνημα που πυροδότησε η κρατική δολοφονία 57 ανθρώπων στα Τέμπη δεν αποτελεί εξαίρεση σ’ αυτόν τον σιδερένιο κανόνα.
Σε μια αργόσυρτη πορεία τριών χρόνων με αόριστες –και εν πολλοίς αφελείς– διακηρύξεις, ταλαντεύσεις και αστοχίες, το «κίνημα των Τεμπών» υπέστη μια βαθμιαία φθορά εξαιτίας και της σύγκρουσης των συγγενών των δολοφονημένων θυμάτων του «τρένου του θανάτου» με την κ. Καρυστιανού η οποία προσπάθησε να μονοπωλήσει -και όχι να πολιτικοποιήσει άμεσα και εν θερμώ- την εκπροσώπησή του. Πράγμα που έδωσε την δυνατότητα να παρεισφρήσουν σ’ αυτό πλείστοι όσοι επιτήδειοι αριβίστες.
Η αποφυγή της άμεσης οργάνωσης του κινήματος σε πολικό σχηματισμό με ένα δεσμευτικό καταστατικό που θα επικύρωνε τον αμεσοδημοκρατικό του χαρακτήρα, και η συνακόλουθη πορεία της αποδυνάμωσής του, σημαδεύτηκε από την άστοχη αναφορά των «αμβλώσεων» ως αντικείμενο «λαϊκής διαβούλευσης» (!!!), και τον ανατριχιαστικό χαρακτηρισμό των προσφύγων και των μεταναστών ως «εισβολέων», (!!!) που αποτελούν στοιχεία της ρητορικής ακροδεξιών κύκλων τα οποία δεν έχουν καμιά σχέση με τους διακηρυγμένους στόχους ενός κινήματος που ευαγγελίζεται ένα κράτος δικαίου. Και μια τέτοια καταστατική δέσμευση δεν υποκαθίσταται από γενικόλογες και ασαφείς εκθέσεις αφελών ιδεών.
Η Δημοκρατία εμπεριέχεται σε 6 λέξεις: Κλήρωση, Εκλεξιμότητα, Ανακλητότητα, Υπευθυνότητα, Λογοδοσία, και Εναλλαξιμότητα (εναλλαγή σε τακτά διαστήματα), στοιχεία που δεν χαρακτηρίζουν κανένα κόμμα ή πολιτικό οργανισμό. Με πυρήνα αυτές τις έννοιες συγκροτείται κάθε γνήσια αυθόρμητο και αχειραγώγητο κοινωνικό κίνημα, το οποίο μετά από μια πρώτη περίοδο «δημιουργικού χάους», αρχίζει να εφευρίσκει τις δικές του μορφές αυτο-οργάνωσης και να συγκροτεί σταδιακά μια πλατφόρμα πολιτικών διεκδικήσεων, διαμέσου της οποίας περνάει από τη φάση του «τί δεν θέλω» στη φάση του «τι θέλω». Και σ’ αυτό ακριβώς το καθήκον απέτυχαν –δυστυχώς– οι «διαχειριστές» του κινήματος των Τεμπών.
Αυτό θα επιταχύνει τη διαμόρφωση στο εσωτερικό του (όπως συμβαίνει σε όλα τα κόμματα και τις πολιτικές οργανώσεις) «ολιγαρχικών δομών, και αποφασιστικών εξουσιών και αποφάσεις συγκεντρώνονται στα χέρια μικρών ηγετικών μειοψηφιών που ουσιαστικά καθίστανται ανεξέλεγκτες από το πλήθος των μελών και των οπαδών», σύμφωνα με τον «Σιδερένιο Νόμο της Ολιγαρχίας» (Robert Michels)
Φυσικά, αυτό δεν πρέπει να οδηγεί στην εγκατάλειψη τη διεκδίκησης της ουτοπίας – που κάτω από ορισμένες συνθήκες αποτελεί τον μοναδικό ρεαλισμό – όπως συμβαίνει σήμερα. Γιατί καμιά κοινωνία δεν μπορεί να υπάρχει εάν δεν διατηρεί ζωντανή την ιδέα της «εφόδου στον ουρανό», που αποτελεί το οξυγόνο της. Αρκεί να έχει συνείδηση των κινδύνων που την απειλούν.
Η διάψευση κάθε ουτοπίας είναι πάντοτε οδυνηρή. Αλλά, η οδύνη της μετριάζεται από το γεγονός ότι ανοίγει το δρόμο για την εμφάνιση μιας νέας ουτοπίας…
Βλ. και Κλ. Γρίβας: «Κάθαρση, Δημοκρατία, Δικαιοσύνη και το Σύνδρομο της Ύβρεως» (Ζούγκλα, 19-01-2026)
https://www.zougla.gr/apopseis/katharsi-dimokratia-dikaiosyni-kai-to-syndromo-tis-yvreos/
